Náttúrufræðingurinn

Volume

Náttúrufræðingurinn - 2004, Page 24

Náttúrufræðingurinn - 2004, Page 24
Náttúrufræðingurinn Bjarni Diðrik Sigurðsson og Borgþór Magnússon Frævistfræði ALASKALÚPÍNU” Alaskalúpína (Lupinus nootkatensis) er einn af nýjum þegnum íslenskrar flóru. Hún hefur reynst öflug landgræðsluplanta og hefur nýting hennar farið vaxandi undanfama áratugi (1. mynd). Með notkun alaskalúpínu til uppgræðslu er þó ekki stefnt að því að þekja landið lúpínu um aldur og ævi, heldur fremur að hún standi þar aðeins við tímabundið og auðgi jarðveginn að lífrænu efni og köfnunarefni og búi þannig í haginn fyrir aðrar tegundir, en hverfi síðan úr gróðursamfélaginu.2 Gerðar hafa verið umfangsmiklar rannsóknir á áhrifum alaskalúpínu á gróðurfar og dýralíf (sjá t.d. 3'4/ 5). Fremur takmarkaðar upplýsingar hafa hinsvegar legið fyrir um frævistfræði alaskalúpínu hingað til. Til að geta notað lúpínuna markvisst til uppgræðslu verður að vera hægt að hafa stjóm á dreifingu hennar. Af ofansögðu er ljóst að mikilvægt er að leita svara við ýmsum spumingum sem varða frævistfræði lúpínu hér á landi, svo sem um fræframleiðslu, frædreifingu og síðast en ekki síst hvort alaskalúpína myndar langlífan fræforða í jarðvegi. Efni og aðferðir Rannsóknimar hófust árið 1993 á sjö stöðum á landinu (1. mynd). Skipta má verkefninu í tvennt; annarsvegar athugun á frædreifingu lúpínunnar og hinsvegar á því hvort lúpínan myndar langlífan fræforða í jarðvegi. Fræmyndun og frædreifing Fræframleiðsla og dreifing lúpínu- fræja var rannsökuð á Keldnaholti og í Heiðmörk í Reykjavík. Aldur lúpínubreiðna var metinn út frá mis- gömlum loftmyndum af svæðunum og var þar að mestu stuðst við vinnu Daða Bjömssonar.11 Frægildrur voru útbúnar úr 18x13x6 cm götuðum plastbökkum sem voru fylltir með grófum blómavikri og grafnir niður í jarðvegsyfirborðið. Þrjár lúpínu- breiður vom valdar til mælinga: a. Til að kanna hversu langt fram á haustið fræfall alaskalúpínu stendur var 12 frægildrum komið fyrir með tveggja metra millibili á sniði inn eftir 8-12 ára gamalli lúpínubreiðu á Keldnaholti. Gildr- Almennt um lífsferil alaskalúpínu Alaskalúpína er fjölær og breiðist nær eingöngu út með fræi. Fjölgun með rótarskotum er sjaldgæf.6 Þessi lúpínutegund byrjar að jafnaði ekki að bera blóm og mynda fræ fyrr en á þriðja ári. í þess stað myndar hún öfluga forðarót sem tryggir vetrarþol plöntunnar og vöxt hennar og viðgang á næstu árum. Þetta, auk sambýlis við köfnunarefnisbindandi bakteríur, er lykilinn að velgengni alaskalúpínu. Eftir að lúpínan kemst á kynþroskaaldur ver hún aðeins um 5% af árlegum ofanjarðarvexti til myndunar blóma og fræbelgja og aðeins um 1% til fræjanna sjálfra.6 Algengt er að plöntutegundir verji stærri hluta af árlegum vexti til fræmyndunar7,8 og jafnast þetta helst á við það sem gerist hjá plöntum sem mest treysta á kynlausa æxlun. '9 Skýringin kann að vera tiltölulega langt æviskeið alaskalúpínunnar,10 sem býður upp á mörg tækifæri til fjölgunar, en talið er að lúpínan geti náð 20-30 ára aldri hér á landi við góðar aðstæður.6 a. Þessi grein er unnin í kjölfar alþjóðlegrar ráðstefnu um lúpínur sem haldin var á Laugarvatni sumarið 2002 og stytt útgáfa hennar á ensku birtist í ráðstefnuriti fyrr á árinu.1 110 Náttúrufræðingurinn 72 (3-4), bls. 110-116, 2004

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.