Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Náttúrufræðingurinn
Ritstjóri: Dr. Sveinn Þórðarson
15. ÁRG. 4. HEFTI
Jón Eyþórsson:
Um Kötlugjá
og Mýrdalsjökul
EFNI:
Ura Kötlugja og Mýrdalsjökul  ..   145
Kísilefni (Silikon)  ..............   175
Plöntuskrá úr Kelduhverfi ......   178
Skainmgóður vermir............   186
Um snæugluna   ................   187
Stórvirkl skordýraeitur..........   187
_V
Kötlugjá er nafntogaðasta eldfjall á íslandi að Heklu einni undan-
skilinni. Hún er í austanverðum Mýrdalsjökli, og'brjótast mikil
vatnsflóð með jakaburði fram um Mýrdalssand, þegar gosin verða.
Á fyrstu öldum, eftir að land byggðist, komu stundum jökulhlaup
fram úr Sólheimajökli, í vestanverðum Mýrdalsjökli. Er slíkra
hlaupa getið um 930, 1245 og 1262. Um upptök þeirra er allt í
óvissu, en þau hafa að líkindum verið skammt vestan Kötlugjár,
sem nú er.
Um fyrstu gosin úr Kötlugjá eru heimildir óljósar og sundurleitar.
Séra Jón Steingrímsson telur fyrsta gosið eftir landnámstíð hafa orð-
ið 894 eða þar um bil, og hafi þá Dynskógahverfi lagzt í auðn.
Sveinn Pálsson telur þetta gos hafa orðið 984, og gæti það ef til vill
verið misritun, en Þorvaldur Thoroddsen leiðir rök að því, að Dyn-
skógahverfi hafi ekki eyðzt af jökulhlaupi, heldur af hraunrennsli
úr Eldgjá.
Fyrsta jökulhlaupið úr austanverðum Mýrdalsjökli á að hafa orð-
ið árið 1000, að því er Jón prófastur Steingrímsson segir í ritgerð
sinni um Kötlugjá (Safn til Sögu íslands, IV. b., 196. bls.). Engar
aðrar skráðar heimildir eru til um þetta gos.
Annað gos úr Kötlu telur Þorvaldur Thoroddsen, að orðið hafi
um 1179, en heimildir fyrir því eru einnig mjög óljósar.
Þriðja gosið varð 1311, og er það kallað Sturluhlaup eftir manni,
sem bjargaði sér og ungbarni með því að hlaupa upp á ísjaka um
leið og hlaupið tók bæ lians. Þá eyddist enn byggð á Mýradalssandi,
og telur Sveinn Pálsson marga bæi með nöfnum, er menn vita, hvar
hafi staðið.
Fjórða hlaupið varð 1416. Kallar Sveinn Pálsson það Höfðahlaup,
sennilega af því að það hafi ruðzt fram hjá Hjörleifshöfða.
10
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188