Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Vatnsdalshólar
ÁGÚST   GUÐMUNDSSON
Þrennt var lengi talið óteljandi
á íslandi: eyjarnar á Breiða-
firði, vötnin á Tvídœgru og
—' hólarnir í Vatnsdal. Ýmsar
kenningar voru uppi um myndun Vatns-
dalshóla og að mati nútímamanna gætu
sumar þótt langsóttar. Hér verður sagt
stuttlega frá athugunum á Vatnsdals-
hólum og nágrenni þeirra og síðan
reifaðar ályktanir um hvernig þeir geti
hafa myndast. Þessar ályktanir eru á
annan veg en viðteknar kenningar
síðustu sex áratuga um myndun
hólanna.
ÞORVALDUR THORODDSEN
var um margt brautryðjandi í rannsóknum
á jarðfræði íslands. Hann skoðaði Vatns-
dalshóla seint á síðustu öld og myndaði sér
skoðun á tilurð þeirra. í ferðabókinni segir
hann frá ferð árið 1888 er hann kom í
Vatnsdalshóla og taldi þá vera myndaða á
mótum tveggja jökulstrauma, sem gengu út
Vatnsdal og Víðidal. Líparít sem finnst í
hólunum taldi hann vera komið úr Vatns-
dalsfjalli ofan við bæinn Hvamm. Árið
1897 segir Þorvaldur aftur frá Vatnsdals-
hólum og í það sinn telur hann þá vera
Ágúst Guðmundsson (f. 1949) lauk B.S.-prófí í
jarðfræði frá Háskóla íslands 1976. Hann starfaði hjá
Vatnsorkudeild Orkustofnunar til ársins 1990, einkum
við undirbúningsrannsóknir fyrir jarðgöng og vatns-
aflsvirkjanir. Ágúst hefur síðan starfað við eigið fyrir-
tæki, nú Jarðfræðistofu ÁGVST ehf.
myndaða þannig að skriða hafi fallið úr
Vatnsdalsfjalli nærri bænum Hvammi út á
skriðjökul. Jökullinn hafi síðan þokað
efninu norður eftir og loks bráðnað undan
því og lagt upphaflega skriðuefnið til í
hólaþyrpingu við utanvert Flóðið. Hann
taldi því að Vatnsdalshólar væru jökul-
ruðningur. Loks getur Þorvaldur Vatns-
dalshóla í Lýsingu íslands og telur þá vera
sumpart fornar jökulöldur og sumpart
skriðuefni sem hlaupið hafi yfir jökul og
lagst í núverandi horf við bráðnun hans.
Jakob H. Líndal
ritaði grein í Náttúrufræðinginn árið 1936
og skýrði þar myndun Vatnsdalshóla á
þann hátt sem síðan hefur þótt full-
nægjandi. Jakob lýsir vel staðháttum í
Vatnsdal og Vatnsdalsfjalli. Hann getur
þess að hvergi votti fyrir jökulleir í
Vatnsdalshólum né heldur séu þeir núnir
eða þvegnir af vatni. Þá sé sömu berggerð
og hólarnir eru úr aðeins að finna uppi í
Vatnsdalsfjalli. Jakob beinir síðan sjónum
að Vatnsdalsfjalli og finnur þar lfklega
staði er Vatnsdalshólar gætu verið ættaðir
úr. Sá staður sem landfræðilega væri lík-
legastur er í Jörundarfelli, en samsetning
bergsins fellur ekki að efnisgerð Vatns-
dalshóla. Hann telur því að úr Jörundar-
skál hafi hlaup steypst fram á ísaldartíma
og efnið úr henni sé farið veg allrar verald-
ar. Næst hugleiðir Jakob að fjalllendið
norðan Jörundarfells hafi fyrrum verið
miklu hærra en nú, en efsti hluti fjallsins
hafi hlaupið niður í Vatnsdalinn. Þar séu
Náuúrufræðingurinn 67 (I), bls. 53-62, 1997.
53
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64