Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Árni B. Stefánsson
Þríhnúkagígur
INNGANGUR
Þríhnúkar standa á hálendisbrún-
inni um 4 km norðvestan skíðaland-
anna í Bláfjöllum. Norðaustasti hnúk-
urinn er afar sérstæð gosmyndun. í
toppi hans er gígop og þar undir er
feiknamikið gímald. Fyrst var sigið í
gíginn 1974 og reyndist sigdýpt vera
120-130 m og þvermál í botni um 50 m.
Tæpum áratug síðar fannst þröng rás
niður til suðvesturs og nokkrum árum
síðar kom í Ijós strompur upp af þeirri
rás neðarlega. Vorið 1991 var gerður
út leiðangur til að kanna og mæla upp
gosmyndun þessa eins og frekast væri
unnt. Ásamt greinarhöfundi, sem
reyndar seig manna fyrstur í gíginn,
voru þarna að verki Björn Ólafsson,
Einar K. Stefánsson og Einar Daníels-
son. Greinarhöfundur er augnlæknir
og allkunnugur íslenskum hraunhell-
um. Hefur hann kannað þá og fylgst
með þeim í áratugi. Björn og Einar
eru reyndir fjallgöngumenn. Einar
Daníelsson er kvikmyndagerðarmað-
ur og tók hann leiðangurinn upp á
myndband. Margir lögðu hönd á plóg-
inn við að gera þetta mögulegt. Fé-
lagar úr hjálparsveitum skáta í
Reykjavík og Kópavogi aðstoðuðu.
Tæki og búnaður voru fengin að láni
hjá báðum þessum hjálparsveitum.
Skátabúðin lagði til þann búnað sem á
vantaði. Jóhann Rönning h/f lagði til
raflínur og ljósabúnað.
I   leiðangrinum   voru   gosrásirnar
mældar eins og unnt var með áttavita,
klínómeter, málbandi og 5 m langri
mælistiku. Langt er til veggja og
stærðir slíkar að nokkuð er um ágisk-
anir, bæði í aðalgosrásinni og rásinni
niður til suðvesturs. Dýpt gígketilsins*
var mæld með lítt teygjanlegri nælon-
línu og hún síðan mæld með málbandi
og er skekkjan ±1 m. Heildardýpt er
sennilega með skekkju ±2-3 m. Mæl-
ingar á yfirborði voru gerðar nókkru
síðar með geódímeter og þeódólíti.
LANDLÝSING OG JARÐFRÆÐI
Þríhnúkar eru á hálendisbrúninni
um 20 km suðaustan Reykjavíkur.
Þeir standa u.þ.b. 300 m hærra en
Húsfellsbruninn og Heiðmörk þar fyr-
ir neðan (1. mynd a og b). Eru þeir
alláberandi og er þaðan hið besta
útsýni til höfuðborgarinnar. Hnúkarn-
ir þrír eru fremur lágir og rísa 30-50 m
yfir flatlendið sem við tekur ofan við
fjallsbrúnina. Hlíðin neðan þeirra er
að miklu leyti þakin hraunum sem
fallið hafa fram af brúninni. Fjalls-
brún þessi og flatlendið fyrir ofan er
úr grágrýti og stór gamall dyngju- eða
stapagígur sést um 1 km suðvestur af
Þríhnúkum   (2.   og  3.   mynd).   Gíg
* Með gígkatli, er átt við ketillögun
myndunarinnar (sbr. skessuketill). Upp-
haflega er hér um ílanga gossprungu að
ræða, sem verður ketillaga þegar hrynur
úr langhliðunum.
Náttúrufræðingurinn 61 (3^*), bls. 229-242, 1992.       229
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Blašsķša 205
Blašsķša 205
Blašsķša 206
Blašsķša 206
Blašsķša 207
Blašsķša 207
Blašsķša 208
Blašsķša 208
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240
Blašsķša 241
Blašsķša 241
Blašsķša 242
Blašsķša 242
Blašsķša 243
Blašsķša 243
Blašsķša 244
Blašsķša 244
Blašsķša 245
Blašsķša 245
Blašsķša 246
Blašsķša 246
Blašsķša 247
Blašsķša 247
Blašsķša 248
Blašsķša 248
Blašsķša 249
Blašsķša 249
Blašsķša 250
Blašsķša 250
Blašsķša 251
Blašsķša 251
Blašsķša 252
Blašsķša 252
Blašsķša 253
Blašsķša 253
Blašsķša 254
Blašsķša 254
Blašsķša 255
Blašsķša 255
Blašsķša 256
Blašsķša 256
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264