Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vera

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vera

						TÍMARIT UIVI KONUR OO KVENFRELSI
V^enn líður að lokum 20. aldarinnar. Eftir lifir einn áratugur. Þessi öld hefur verið prófsteinn á stór
hugmyndakerfi — þau hafa verið borin fram af fjöldahreyfingum og risið hátt en fall þeirra hefur líka
verið mikið. Eitt er þó það hugmyndakerfi og sú fjöldahreyfing sem hefur verið stöðugt að verki og
haft talsverð áhrif án þess að nokkur valdsmaður nokkurs staðar á jarðarkringlunni hafi gert hug-
myndakerfið að sínu eða notið stuðnings hreyfingarinnar til valda. Þetta er feminisminn og kvenna-
hreyfingin. Konur hafa ekki haft samfélagsleg völd en þær hafa samt ýmsu breytt. Þær hafa verið eins
og dropinn sem holar steininn — ekki vegna þess að hann falli svo þungt heldur svo oft.
20. öldin hefur skilað konum lagalegum og formlegum réttindum á við karla en verr hefur gengið
að breyta stöðluðum hugmyndum um hlutverk og hegðun kynjanna. Enn er viðblasandi að þar sem
valdið er eru konur ekki og þar sem konur eru er valdið ekki. Það má jafnvel leiða að því rök að fjölgun
kvenna á þjóðþingum færi þær lítið nær valdinu því það sé í æ rfkari mæli að flytjast til fyrirtækjastjórn-
enda og fámennra yfirþjóðlegra stofnana.
Nú við aldarlok er ástæða til að ætla að kvennahreyfingin standi á ákveðnum tímamótum. Stöðnun
gæti verið skammt undan ef hreyfingin tekur ekki sjálfa sig og áherslur sínar til endurmats. Hvar stendur
hún og hvert vill hún fara? Um þetta er m.a. ffallað í þessari VERU.                                           -isg.
MARY WOLLSTONECRAFT
Mary Wollstonecraft (1759-97) var enskur femínisti og róttæklingur.
Hún var af írsku bergi brotin og fæddist í Hoxton sem er í nágrenni
London. Faðir hennar, sem var drykkjumaður og ofbeldismaður. á
heimili, gerði misheppnaðar tilraunir til að gerast bóndi í Yorkshire
og Wales. Mary var að mestu sjálfmenntuð og árið 1778 fór hún að
vinna sem fylgdarkona í Bath. Eftir dauða móöur sinnar árið 1782
kom hún á fót skóla í Newington Green ásamt vinkonu sinni Fanny
Blood. Þar komst hún í kynni við fjölmarga frjálslynda einstaklinga
sem ekki fóru alltaf troðnar slóðir. Rekstur skólans tókst ekki sem
skyldi og Fanny flutti til Lisbon þar sem hún dó síðar af barnsförum
áður en Mary, sem var á leiðinni til hennar til að hjúkra henni, komst
á leiðarenda.
Árið 1778 gaf hún út bókina Thoughts on the Education of Daughters (Hugleiöingar um mennt-
un dætra) og hóf í framhaldi af því að vinna fyrir sér sem f jölskyldukennari. Arið 1790 flutti hún
svo til London og vann um tíma hjá útgefanda að nafni Johnson við þýðingar og lestur handrita
og greina. Hún gerðist félagi í hópi róttækra menntamanna en í honum voru m.a. menn eins og
Paine, Godwin og Fuseli. Frá þessum tíma eru verk eins og skáldsagan Mary, The Female Reader
(Kvenlesandinn) og hið mjög svo merka rit History and Moral View of the Origins and Progress
of the French Revolution (Saga og siðfræði uppruna og þróunar frönsku byltingarinnar). Árið
1792 fór Mary til Parísar og tók þar upp ástarsamband við hinn bandaríska Gilbert Imlay. Átti hún
með honum dótturina Fanny árið 1794. Fluttu þau stuttu síðar til London og Mary, sem ekki gat
sætt sig við óstöðugleika hans í kvennamálum, gerði þar tilraun til að svipta sig lífi.
Hún fór aftur að vinna hjá Johnson árið 1796 og þar hitti hún William Godwin og þau giftust
þegar hún varð barnshafandi þrátt fyrir að það stríddi gegn lífsviðhorfum þeirra. Hún dó úr
barnsfararsótt tíu dögum eftir fæðingu dótturinnar Mary (síðar Shelley var rithöfundur og skrif-
aði skáldsögur, smásögur, ferðasögur, ævisögur og margt fleira. Hún var gift hinu fræga breska
ljóöskáldi Shelley).
Merkasta verk Mary Wollstonecraft er óneitanlega Vindication of the Rights of Women (Máls-
vörn fyrir réttindum kvenna) þar sem hún tekst á við þá skoðun Rousseaus að konur séu óæðri
og færir rök fyrir jafnrétti til náms, atvinnuþátttöku einstæðra kvenna og félagsskap karla og
kvenna á jafnréttisgrundvelli. Bókin vakti mikla hneykslun og var m.a. gagnrýnd með skírskotun
til þess hvernig Mary lifði sínu lífi — en það gerði hún eftir eigin höfði eins og sést hér á undan.
Bókina má tvímælalaust telja með klassískum verkum kvennabaráttunnar og einn af máttar-
stólpum frjálslynds femínisma.                                                                                                   .jSrt
2
2/1990 - 9. órg.
VERA Laugavegi 17
101 Reykjavík
Útgefendur:
Samtök um Kvennalista og
Kvennaframboö í Reykjavík.
Sími: 22188
t
Mynd á forsíou:
Anna Fjóla Gísladóttir
Ritnefnd:
Elísabet Þorgeirsdóttir
Ragnhildur Vigfúsdóttlr
Anna Ólafsdótlir Björnsson
Sigríður l.illý Baldursdóttir
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Hildur Jónsdóttir
Útiit:
Kicki Borhammar
I.aura Valentino
Starfskonur Veru:
Björg Árnadóttir
Kicki Borhammar
Vala Valdimarsdóttir
Ábyrgö:
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Auglýsingar:
Björk Gísladóttir
Setning og fllmuvinna:
Prentþjónustan hf.
Prentun:
Prcntberg
Bókband:
Bókagerðin
Plastpökkun:
Vinnuheimilið Bjarkarás.
fc
Ath. Greinar f Veru eru birtar á
ábyrgð höfunda sinna og eru
ekki endilega stefna útgefenda.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40