Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Eimreišin

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Eimreišin

						19
Islenzkar iðnartilraunir.
/. Iðnaðarstofnanir á íslandi á 18. öld.1
Það hefur þráfaldíega verið tekið fram bæði í ræðum og
ritum, hve ástand Islands á síðastliðinni öld var aumlegt. Svo má
að orði kveða, að allt það, er skráð finnst um ástand landsins
frá því Lauritz Gottrup í byrjun aldarinnar fór utan til þess að
reyna að sjá svo til, að á einhvern hátt yrði bætt úr neyð Islend-
inga, og til þess árið 1785, að í ráði var að frytja alla Islendinga
suður ájótlandsheiðar, sje ein samanhangandi raunarolla. Hvervetna
ómar í eyrum barlómurinn um verzlunaraþján, eldgos, óáran og
drepsótt á mönnum og skepnum. Má þvi eigi saka neinn um,
þótt honum renni til rifja slík vesöld og skipi 18. öldinni á bekk
með hinum myrkustu tímabilum í sögu lands vors.
Því ber eigi að neita, að þessi algenga lýsing á ástandi lands-
ins á 18. öld er að mörgu leyti rjett og hefur við rök að styðjast;
þó má eigi gleyma því, að þetta er aðeins önnur hlið málsins.
Sje það rjett að taka hana fram svo skýrt og skorinort, þá er hitt
engu síður rjett, að láta hinni hliðinni bregða fyrir öðru hverju,
að minnast lífsmerkja þeirra, er finna mátti hjá þjóðinni mitt í
allri eymdinni og vesöldinni, og að geta viðreisnartilrauna þeirra,
er einstakir ættjarðarvinir ljetu sjer annt um að koma á framfæri
og studdu af alefli. Þess ber að geta jafnframt eymdinni og ve-
söldinni, að aldrei hefur máske verið unnið af meiri dugnaði, elju
og ósjerplægni að framförum landsins en einmitt á þessu tíma-
bili. Hjer skal aðeins lítið eitt minnzt á iðnaðartilraunir þær, er
komust á fót á íslandi um miðbik 18. aldar, og einkum þá grein
þeirra, er snerti ullariðnað.
Flestum íslenzkum rithöfundum, er minnast á Harboe biskup
og dvöl hans á Islandi 1741—45, ber saman um, að hann hafi
átt allra manna mestan og beztan þátt í að vekja athygli stjórnar-
innar á lslandi og ástandi þess og hvetja hana til aðgjörða.
Stjórnin ljet sjer orð hans að kenningu verða og ritaði brjef sýslu-
mönnum og  öðrum  embættismönnum landsins  og bað þá láta í
1 Rúmsins vegna sjer höf. sjer eigi fært að vitna til heimildarrita, sem þó væri
æskilegt. Aðeins skal þess getið, að ritgjörð þessi mestmegnis er byggð á
skjölum frá Skúla landfógeta Magnússyni til »Landkommissíónarinnar« og
á brjefum til stjórnarinnar, sem hvorttveggja finnst á Ríkisskjalasafninu í
Kaupmannahöfn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80