Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vera

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vera

						„Óvæntar túlkanir"
Þaö var mikið kvennaval sem fyllti sali og
ganga í Odda, hugvísindahúsi Háskólans dag-
ana 29. ágúst til 1. september. Þar stóð yfir ráð-
stefna um kvennarannsóknir og mátti heyra
hvers kyns fróðleik um efni eins og það hvernig
fjallað var um íslenskar konur í tygjum við enska
og bandaríska hermenn á stríðsárunum í bók-
menntum og hvernig sú lýsing kom heim og
saman við reynslu þessara kvenna. Efni eins og
jafnréttislög, kvennabarátta nútímans og brjósta-
gjöf kvenna í Reykjavík voru til umræðu og ótal-
margt fleira. Þarna á göngunum tókst útsendara
VERU að króa af Dagnýju Kristjánsdóttur bók-
menntafræðing eina örskotsstund. Dagný kom
heim til að flytja erindi á ráðstefnunni, en hún er
nú lektor í íslensku við háskólann í Osló. Þeim
sem ekki kannast við konuna skal sagt að hún
var á árum áður einn af máttarstólpum Rauð-
sokkahreyfingarinnar.
Dagný var fyrst spurö aö því hvort hugtakið „kvennabók-
menntir" væri ennþá gott og gilt eöa hvort gagnrýni heföi kom-
iö fram á notkun þess (spurningin var fram sett vegna þess að
þaö vakti athygli spyrjanda að norrænar skáldkonur sem hafa
látið í sér heyra í sjónvarpinu undanfarnar vikur hafa sumar
beðist undan því að vera taldar til þeirra höfunda sem semja
„kvennabókmenntir".)
Dagný: Á undanförnum árum hefur farið fram mikil umræða
um kvennabókmenntahugtakiö, það hefur verið stokkað upp
í rannsóknum og áherslur hafa breyst. Það er einkum rithöf-
undar (konur) sem gagnrýna þetta hugtak og segja sem svo
að þegar það kom fram um 1970 hafi það uppfyllt pólitíska
þörf. Þá voru konur aö draga reynslu sína fram í dagsljósiö og
fjölluðu um vandamál kvenna. Á því tímabili kom út mikið af
bókum eftir konur, bæði góðar og vondar sem komu reynslu
og oft reiði kvenna á framfæri. Nú segja sumir rithöfundar að
„reynslubókmenntirnar" hafi runnið sitt skeið á enda og ann-
ars konar bókmenntir tekið 'viö. Höfundar fjalla nú meira um
ýmis konar tilvistarspurningar. Þessir kvenrithöfundar vilja
ekki láta draga sig í dilka. Eftir stendur þó að hugtakiö kvenna-
bókmenntir er vel nothæft yfir bókmenntir kvenna og sérkenni
þeirra. Telji konur að hugtakið sem slíkt standi þeim fyrir þrif-
um má það svo sem fjúka mín vegna, það eitt út af fyrir sig
cco
8
30
Mrffi
u*
breytir engu um bókmenntir kvenna og rannsóknir á þeim.
— Hvernig er hljóðið í þeim konum sem eru að fást við rann-
sóknir á kvennabókmenntum og hvað er að gerast í þeim
fræðum?
Dagný: A Norðurlöndunum er nokkurn uppgjafatón og von-
brigði að finna meðal þeirra kvenna sem stunda bókmennta-
rannsóknir. Ég las grein fyrir skömmu í dönsku blaði þar sem
rætt var um að í raun hefði konum mistekist ætlunarverk sitt.
Það hefði ekki tekist að gera bókmenntir kvenna að hluta
námsef nis í skólum og að af la kvennarannsóknum viöurkenn-
ingar eins og hverjum öðrum rannsóknum, heldur hefðu þær
lent á sérstökum bás, eins og aörar kvennarannsóknir. Þær
eru utan við kerfið og karlar í röðum bókmenntafræðinga
kynna sér lítt það sem konurnar eru að fást við þótt það sé
bæði frumlegt og merkilegt. Það er heldur dauft í þeim hljóðið,
enda bitnar niðurskurðurinn í menntakerfinu fyrst á því sem
ekki tilheyrir hefðbundinni kennslu og rannsóknum þar með
kvennarannsóknum.
Maður spyr sig hvort þetta sé ekki allt tímanna tákn, vottur
um hægri sveiflu og bakslag I kvennabaráttunni? Hins vegar
verður að viðurkennast að matið á kvennabókmenntunum var
oft allt of þröngt, það var einblínt á innihaldið og það sem
konurnar voru að segja, en ekkert lagt upp úr fagurfræði og
þeirri vinnu og alúð sem höfundarnir lögðu í verk sín. Það er
því að vonum aö mörgum kvenrithöfundum líki ekki sá bás
sem þeim er ætlaður.
Það er hins vegar engin deyfð yfir konum í Frakklandi og
Bandaríkjunum, þar er hasarinn í bókmenntarannsóknum
kvenna, mikill krafturogfrumleiki. Bókmenntafræðingar hafa
gefist upp á að smíða einhvers konar kvennabókmennta-
aðferð, þess í stað er gengið út frásjónarhorni kvenna. Konur
setja fram sína túlkun á verkum, iðulega mjög djarfar og
óvæntar. Þær stefnur sem eru hvað mest áberandi eru sál-
greiningin, strúktúralisminn, aðferðir málvísindanna og
mannfélagsfræðinnar. Bókmenntafræðingar sækja hug-
myndir og aöferðafræöi til annarra fræðigreina eða kannski
væri réttara að segja að aðrar greinar hafi áhrif á bókmennta-
rannsóknir. Sem dæmi má nefna það hvernig mannfélags-
fræðin er notuð. í bókinni „Writing and sexual difference" er
aðfinnagrein um konur í villtavestrinu. Viðþekkjum úr sögum
og kvikmyndum hetjur vestursins, en hvernig ætli lífið hafi
komið konum fyrir sjónir? Hvernig ætli þær hafi lýst þvi og
hvernig mynd er dregin upp af þeim?
Það hefur einnig verið stuðst við mannfélagsfræöina í kenn-
ingu sem nú er ofarlega á baugi í bókmenntarannsóknum þar
sem greinar frá heimum karla og kvenna. Þeim má líkja við tvo
hringa sem skarast. Öðrum meginn er heimur karla nokkuð
vel þekktur enda gorta þeir óspart af honum, ákveðinn hluti
hringanna er sameiginlegur konum og körlum, en þar ríkir
menning karlanna, menning kvenna síast þar inn eins og í
gegnum filter og fer gegnum mörg lög. Loks er svo heimur
kvenna sem að mestu er ósýnilegur. Þessi mynd hefur verið
notuð til að skoða bókmenntir, með skemmtilegum árangri.
— Hvaða rannsóknarefni eru vinsælust um þessar mundir,
eru það einstakir höfundar, tímabil eða stefnur?
Dagný: Það fara alltaf jafnhliða fram rannsóknir á einstök-
um höfundum og fyrirbærum í bókmenntum. Athygli kvenna
beinist mjög að 19. öldinni t.d. á Noröurlöndunum þar sem
„det moderne gennembrud" eða tilkoma nútímabókmennta
er vinsælt rannsóknarefni. Ég get t.d. nefnt doktorsritgerð Phil
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40