Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Páll Imsland
Um Kröfluelda
Það eru nú brátt liðin fimm ár frá
síðasta Kröflugosi. Þetta mun vera
lengsta goshlé á landinu síðan fyrir
Öskjugosið 1961. Þó er ekki ljóst hvort
Kröflueldum er lokið eða ei. Alls
hefur þar gosið níu sinnum en um-
brotahrinurnar munu vera orðnar
tuttugu og tvær, sumar miklar, aðrar
litlar.
Það var um sumarið 1975 að merkj-
anlegs óróa fór að gæta í jarðskorp-
unni í nágrenni Mývatns. Jarðskjálfta
varð vart á skjálftamælum þeim sem
næstir voru svæðinu og var þá ráðist í
að setja skjálftamæla niður í Mývatns-
sveit. Skjálftavirkni þessi fór vaxandi
um sumarið og haustið og náði há-
harki hinn 20.desember þegar lítið og
skammvinnt eldgos braust út við Leir-
hnjúk. Samfara eldgosinu og skjálft-
unum rifnaði jörð á svæðinu, gliðnaði,
seig og gekk á mis.
Þar með varð ljóst að atburðirnir
við Kröflu voru meira en einfalt eld-
gos og aðdragandinn að því. Hér var á
ferðinni fyrsti þátturinn af mörgum
sem á eftir fylgdu í landrekshrinu sem
var að fara af stað á landrekskerfi
Norður-Atlantshafssvæðisins. Slíkt
höfðu menn ekki upplifað áður svo að
þeir gerðu sér grein fyrir. Það er af
þessum ástæðum sem Kröflueldar
hafa reynst svo ólíkir öðrum eldsum-
brotum sem við höfum kynnst hér á
landi á síðustu tímum. Eldgosin eru
ekki aðalatriði atburðarásarinnar sem
í gangi er. Þau eru einungis fylgifiskur
annarra atburða og eiga sér ekki stað
nema í sumum tilvikum. Atburðarás
þessi er margþætt og flókin.
Fljótlega kom í ljós að vissir atburð-
ir gerðust hér aftur og aftur en það
gerði mönnum kleift að sjá og segja
fyrir um það hvað í vændum væri með
töluvert góðum árangri. Slíkt er afar
erfitt að gera þegar um einstaka at-
burði án endurtekninga er að ræða.
Viðleitni manna til þess að reyna að
segja fyrir af nákvæmni um náttúrfars-
lega atburði, sem hafa í för með sér
einhverja hættu fyrir menn og land-
not, hefur farið mjög vaxandi á síð-
asta einum og hálfum áratug eða svo.
Hún tengist því að öll umsvif manna
hafa að undanförnu farið mjög vax-
andi á þeim svæðum þar sem þessi
hætta er fyrir hendi, og því að sífellt
er nú meira lagt upp úr staðgóðri
þekkinu á þeim ferlum náttúrunnar
sem eiga hlut að máli. I sinni einföld-
ustu mynd styðst þessi viðleitni við
sömu aðferð og veðurspár nýta. I ljósi
þeirra breytinga, sem menn þekkja og
vita að áður hafa átt sér stað á við-
komandi kerfi náttúrunnar, eru rann-
sóknir á núverandi ástandi þess og
þeim breytingum, sem eru að verða á
því, notaðar til þess að segja fyrir um
hver framtíðarþróunin verði. Á þenn-
an hátt reyndist tiltölulega auðvelt að
segja fyrir um ýmsa þætti er steðjuðu
að á Kröflusvæðinu á hverjum tíma,
eftir að menn höfðu kynnst því hegð-
unarmynstri sem jarðskorpan hér
fylgdi, og komið sér upp föstum mæl-
ingum  og  samræmdum  athugunum.
Náttúrufræðingurinn 59 (2), bls. 57-58, 1989.
57
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112