Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sagnir

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sagnir

						Sigríður Hjördís Jörundsdóttir
„Fáar voru
frelsiss tundir nar''
Um vinnukonur á Islandi 1880-1940
Við erum stödd í hrörlegu eldhúsi
á gömlum bæ í afdal á Vestur-
landi. Allt umhverfið ber þess
merki að lengi hefur verið búið þama.
Græna málningin á steinveggnum er
farin að flagna af og á einstaka stað hefur
steinninn kvarnast úr veggnum. Að
gömlum og góðum sveitasið hefur okkur
verið boðið upp á hressingu, nýbakaðar
pönnukökur og ilmandi kafB. Eftir að
húsfrúin á bænum hefur séð til þess að við
höfum nóg af öllu, þá fyrst sér hún sér
fært að setjast hjá okkur. Ástæða þess að
við erum stödd hjá þessari konu er sú að
okkur fysir að heyra sannar sögur frá
gamalli tíð. Kona þessi hefur lofað okkur
að segja frá lífi móður sinnar sem var mest
allt sitt líf vinnukona.
Við hverfum aftur til ársins 1921 á bæ
einn á Vesturlandi. Þar er nýkomin á
bæinn sem vinnukona Lóa með ungt
barn sitt, viðmælanda okkar sem þá er
tæplega ársgömul. Foreldrar bamsins
höfðu nýlega verið búin að gifta sig þegar
það uppgötvaðist að hann var með berkla
og til að fá lækningu þurfti hann að láta
aleigu sína, 40 kindur. Það eina sem
vinnukonan hafði meðferðis var nýtt kofF-
ort með fatæklegum reytum sínum í.
Hún hafði ráðið sig um veturinn að bæn-
um til þess að mjólka kýrnar og átti kaup
hennar að felast í þvi, að hún hefði mjólk
sér til viðurværis um veturinn. Viðmæl-
andi okkar telur það næsta víst að móðir
sín hafi ekki setið auðum höndum á með-
an barnið hennar svaf í vöggunni, heldur
hafi hún gengið til þeirra verka er til
féllu á bænum. En um vorið þegar Lóa
var að hætta í vistinni tóku húsbændur
hennar sig til og tóku kofibrtið upp í þá
mjólk sem hún hafði drukkið um vetur-
inn og í uppburðaleysi sínu þá þorði unga
Vinnukonan Ólöf Gíslína Gísladótth.
konan ekki að mótmæla því. Þessi sanna
saga er bara eitt af mörgum dæmum um
ómilda framkomu húsbænda við vinnu-
konur sínar.1
Mörg voru verkin en fáar
voru stundirnar
Hagur vinnukvenna var eins breyti-
legur og vistirnar voru margar.  Víða var
gert vel við stúlkurnar og voru þær tekn-
ar inn á heimilið sem einn af fjölskyld-
unni en annars staðar urðu þær að búa við
þröngan kost ýmist vegna fátæktar eða
nísku og þröngsýni húsbænda. Við skul-
um heyra hvað tvær vinnukonur höfðu að
segja um vistir sínar. Fyrsta köllum við
fram Steinunni Þórarinsdóttur sem segir
frá vist sem hún var í árið 1902:
Snemma um haustið meiddi ég mig í
hendinni ... og brátt fór höndin að
bólgna, og ég fékk verk í hana. ...
þar kom að, að ég lagðist í rúmið.
Sama og ekkert var sinnt um meinið,
og lá ég þannig í hálfan mánuð. Ég
heyrði það undir væng, að húsbænd-
um mínum þótti það súrt í broti að
hafa mig svona rúmliggjandi ... kröf-
ur voru gerðar til mín, sem ég gat
ekki uppfyllt; og engin ráðlagði mér
neitt, hvatti mig eða hughreysti. ...
Loks ákvað ég það eina andvökunótt-
ina, að ég skyldi rífa mig upp úr
rúminu og fara.... Ég kveið því að
þurfa að fara til húsbænda minna og
biðja þá um hjálp til þess að komast til
læknis, og eftir nokkra umhugsun
stundi ég upp hjálparbeiðni minni
með þessum orðum: „Verð.... verð ég
að fara aftur heim að Hlíð?"2
En aðra sögu hafði Stefanía Ferdínands-
dóttir að segja af sínum húsbændum sem
hún vann hjá um 1890:
I tvo vetur gerði Jónína mér, sem
þetta ritar, það vinarbragð að gefa mér
klukkustund á dag frá vinnu til þess
14 SAGNIR
\
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV