Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vera

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vera

						/ SVAVA JAKOBSDÓTTIR

<£» Kristín Ástgeirsdóttir
,Það má segja, að það hafi verið mitt fyrsta baráttumál
ílífinu að vera tekin gild, endaþótt ég væristelpa."
(Svava Jakobsdóttir í viðtali 1974).
Þingkonan Svava Jakobsdóttir
»Þær eru ekki margar konurnar sem sett hafa mark sitt á íslenska stjórnmálasögu.
Ein þeirra er án efa Svava Jakobsdóttir rithöfundur sem gerðist málsvari baráttu
kvenna fyrir jafnrétti á áttunda áratugnum, innan veggja Alþingis. Svava átti mikinn
þátt í að fá þau jafnréttislóg samþykkt sem nú er svo mjög sótt að og hún kom bar-
áttumálum kvenna svo sannarlega á dagskrá.
Það var árið 1922 sem kona var fyrst kjörin á
þing á íslandi, sjö árum eftir að konur fengu
takmarkaðan kosningarétt til Alþingis. Næstu
áratugina voru þær konur teljandi á fingrum
þeggja handa sem settust á þing. Það var því
mikið verk að vinna þegar kvennahreyfingin
gekk í endurnýjun lífdaga um og upp úr
1970. Kynjamisréttið blasti alls staðar við. Á
Norðurlöndunum var m.a. þrugðist við með
því að fjölga konum verulega á þingi og í
sveitarstjórnum, ekki þó á (slandi. Tregðan
var mikil eins og umræður næstu ára áttu eft-
ir að leiða I Ijós. Aðgerðir og kröfur róttækra
kvenna urðu þó til þess að femínistamir
Svava Jakobsdóttir rithöfundur og Vilborg
Harðardóttir þlaðamaður og rauðsokka
komust á þing en báðar eru nú farnar yfir
móðuna miklu.
Svava Jakoþsdóttir var kjörin á þing árið
1971 fyrir Alþýðuþandalagið og var lengst af
ein þriggja kvenna á þingi meðan hún sat
þar. Fyrr um veturinn hafði hún verið í sviðs-
Ijósinu eftir að leikrit hennar Hvað er í blý-
hólknum? vakti mikla athygli og umræður en
það fjallaði einmitt um stöðu kvenna. Svava
var meðal þekktustu, róttækustu og umtöl-
uðustu rithöfunda þjóðarinnar. Á sama tíma
var Rauðsokkahreyfingin að stíga sín fyrstu
spor. Umræðan um stöðu kvenna var mikil
og hver var þetur fallin til að gerast fulltrúi
nýrra kvenfrelsissjónarmiða á þingi en sú
kona sem hafði hrist svo rækilega upp í um-
ræðunni með smásögum sínum og leikriti? [
þeim lýsti hún heimi kvenna sem voru inni-
lokaðar í borgaralegum heimi takmarkalausr-
ar efnishyggju án takmarks og tilgangs. Eins
og tilvitnunin hér að ofan sýnir hafði Svava
lengi hugsað um stöðu kvenna en hún hafði
líka búið í Svíþjóð og þar var umræðan um
misrétti kynjanna komin vel á veg þegar
fyrstu sögur Svövu komu út. Svava þjó því að
góðu veganesti þegar hún hélt til þings og
hún naut stuðnings femínista úti í þjóðfélag-
inu.
Jafnlaunaráð - forveri Jafnréttisráðs
Fyrsta þingmál Svövu var um stofnun Jafn-
launaráðs sem átti að hafa það hlutverk að
tryggja jöfn laun karla og kvenna. Þar með
gaf hún tóninn, hún ætlaði að þeita sér fyrir
málefnum kvenna. Frumvarp hennar var
samþykkt árið 1973 og var forveri jafnrétt-
islaga og Jafnréttisráðs sem stofnað var 1976.
(ræðu um Jafnlaunaráð sagði Svava að meg-
inmarkmiðið væri að fá í lög skýlaus ákvæði
um launajafnrétti og þann við misrétti á
vinnustöðum. Síðar í ræðunni sagði hún:
„Það er spá mín, að þegar farið verði að líta á
konur sem jafnréttháa fyrirvinnu og karla og
vinnu þeirra sem jafn verðmætt vinnuafl í
þjóðfélaginu, þá muni slík stofnun sem Jafn-
launaráð verða óþörf." Eins og kunnugt er er
sá tími sem Svava lýsti ekki runninn upp enn.
Femínistum þessa tíma voru málefni úti-
vinnandi kvenna hugleikin og sést það vel í
málflutningi Svövu. Fyrir utan að leita leiða til
að þinda endi á hið eilífa launamisrétti var
hún ötul þaráttukona fyrir uppþyggingu leik-
skóla og flutti frumvörp um þau mál. Sívax-
andi hópur útivinnandi kvenna rak sig
stöðugt á skort á dagvistarúrræðum og mikla
tregðu stjórnvalda til að þæta þar úr og
Svövu var vel Ijóst hve mörgum foreldrum
gekk illa að koma vinnu og fjölskyldulífi heim
og saman. í hennar augum var það forsenda
fyrir sjálfstæði kvenna að þoðið væri upp á
góða félagslega þjónustu og var hún sam-
stíga rauðsokkum í því. Þrátt fyrir endalausar
tillögur og kröfur tók um 30 ár að koma dag-
vistarmálum í þolanlega höfn. Svava vann að
nýjum grunnskólalögum 1974 og vildi sjá
miklu meiri valddreifingu og lýðræði í skól-
um Reykjavíkur þar sem setja átti fjölda skóla
undir eina fræðslunefnd. Hún vildi sjá fleiri
koma þar að málum.
I umræðum um nýjafnréttislög árið 1976
kom Svava inn á þau málefni sem þóttu hvað
þrýnust í kvennaþaráttunni. Þar á meðal var
nauðsyn þess að stytta vinnutímann en sú
umræða hefur legið mjög í láginni undanfar-
in ár og vinnutíminn að lengjast ef eitthvað
er. (annrarri ræðu umjafnréttislögin tíundaði
Svava það sem Kvenréttindafélaginu og
rauðsokkum þótti brýnast en það voru, auk
dagvistarmála, skóladagheimili, rétturtil leyf-
is í veikindum barna, samfelldur skóladagur
og endurskoðun námsefnis til að rótgrónum
hugmyndum um hlutverk kynjanna væri ekki
viðhaldið. í þessri ræðu sagði Svava: „heildar-
niðurstaðan er sú, að til að tryggja að þæði
kynin sitji við sama þorð verður að gera ráð-
stafanir til að allir geti gegnt foreldrahlutverki
44/2.tbl./2004/vera
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60