Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Náttúrufræðingurinn
Bjarni Diðrik Sigurðsson og Borgþór Magnússon
Frævistfræði
ALASKALÚPÍNU
a
Alaskalúpína (Lupinus nootkatensis) er einn af nýjum þegnum íslenskrar
flóru. Hún hefur reynst öflug landgræðsluplanta og hefur nýting hennar
farið vaxandi undanfarna áratugi (1. mynd). Með notkun alaskalúpínu til
uppgræðslu er þó ekki stefnt að því að þekja landið lúpínu um aldur og
ævi, heldur fremur að hún standi þar aðeins við tímabundið og auðgi
jarðveginn að lífrænu efni og köfnunarefni og búi þannig í haginn fyrir
aðrar tegundir, en hverfi síðan úr gróðursamfélaginu.2 Gerðar hafa verið
umfangsmiklar rannsóknir á áhrifum alaskalúpínu á gróðurfar og dýralíf
(sjá t.d. 3/ 4/ 5). Fremur takmarkaðar upplýsingar hafa hinsvegar legið fyrir
um frævistfræði alaskalúpínu hingað til. Til að geta notað lúpínuna
markvisst til uppgræðslu verður að vera hægt að hafa stjórn á dreifingu
hennar. Af ofansögðu er ljóst að mikilvægt er að leita svara við ýmsum
spurningum sem varða frævistfræði lúpínu hér á landi, svo sem um
fræframleiðslu, frædreifingu og síðast en ekki síst hvort alaskalúpína
myndar langlífan fræforða í jarðvegi.
Efni og aðferðir
Rannsóknirnar hófust árið 1993 á sjö
stöðum á landinu (1. mynd). Skipta
má verkefninu í tvennt; annarsvegar
athugun á frædreifingu lúpínunnar
og hinsvegar á því hvort lúpínan
myndar langlífan fræforða í jarðvegi.
Fræmyndun og frædreifing
Fræframleiðsla og dreifing lúpínu-
fræja var rannsökuð á Keldnaholti
og í Heiðmörk í Reykjavík. Aldur
lúpínubreiðna var metinn út frá mis-
gömlum loftmyndum af svæðunum
og var þar að mestu stuðst við vinnu
Daða Björnssonar.11 Frægildrur voru
útbúnar úr 18x13x6 cm götuðum
plastbökkum sem voru fylltir með
grófum blómavikri og grafnir niður í
jarðvegsyfirborðið.   Þrjár   lúpínu-
breiður voru valdar til mælinga:
a. Til að kanna hversu langt fram á
haustið    fræfall    alaskalúpínu
stendur var 12 frægildrum komið
fyrir með tveggja metra millibili á
sniði inn eftir 8-12 ára gamalli
lúpínubreiðu á Keldnaholti. Gildr-
Almennt um lífsferil alaskalúpínu
Alaskalúpína er fjölær og breiðist nær eingöngu út með fræi. Fjölgun með rótarskotum er sjaldgæf.6 Þessi
lúpínutegund byrjar að jafnaði ekki að bera blóm og mynda fræ fyrr en á þriðja ári. í þess stað myndar hún öfluga
f orðarót sem tryggir vetrarþol plöntunnar og vöxt hennar og viðgang á næstu árum. Þetta, auk sambýlis við
köfnunarefnisbindandi bakteríur, er lykilinn að velgengni alaskalúpínu. Eftir að lúpínan kemst á kynþroskaaldur
ver hún aðeins um 5% af árlegum ofanjarðarvexti til myndunar blóma og fræbelgja og aðeins um 1% til fræjanna
sjálfra.6 Algengt er að plöntutegundir verji stærri hluta af árlegum vexti til fræmyndunar7 8 og jafnast þetta helst á
við það sem gerist hjá plöntum sem mest treysta á kynlausa æxlun/ 9 Skýringin kann að vera tiltölulega langt
æviskeið alaskalúpínunnar,10 sem býður upp á mörg tækifæri til fjölgunar, en talið er að lúpínan geti náð 20-30
ára aldri hér á landi við góðar aðstæður.6
a. Þessi grein er unnin í kjölfar alþjóðlegrar ráðstefnu um lúpínur sem haldin var á Laugarvatni sumarið 2002 og stytt útgáfa hennar á ensku birtist í ráðstefnuriti
fyrr á árinu.1
110                                                                                                       Náttúrufræðingurinn 72 (3-4), bls. 110-116, 2004
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180