Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Bókasafniš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Bókasafniš

						Hildur Gunnlaugsdóttir
Sigrún Hauksdóttir
Úr gamla Gegni
yfir í þann nýja
Innleiðing íslenskra bókasafna í eitt sameiginlegt
bókasafnskerfi er stórvirki sem þegar hefur tekið
nokkur ár. Formleg vinna hófst í ársbyrjun 2001 og
áœtlanir kveða á um að innleiðingunni verði aðfullu
lokið sumarið 2006.
Inngangur
Innleiðingu bókasafnskerfisins - nýja Gegnis er skipt í
þrjá áfanga. Fyrsti áfangi var yfirfærsla gamla Gegnis,
bókasafnskerfis Landsbókasafns íslands - Háskóla-
bókasafns og tíu annarra rannsóknar- og háskólabóka-
safna. Þeim þætti lauk með opnun nýja Gegnis 19. maí
2003. Annar áfangi innleiðingarinnar var yfirfærsla
Fengs sem var bókasafnskerfi Borgarbókasafns og um
það bil hundrað annarra safna. Þeim áfanga lauk að
mestu í apríl 2004 eftir að Fengsgögnunum hafði verið
steypt inn í kerfið. Þriðji áfangi er innleiðing annarra
safna, þar á meðal gagnayfirfærsla safna sem nota
bókasafnskerfið Metrabók. Vinna við þriðja áfanga
er þríþætt, í fyrsta lagi geta söfn tengt eintök sín við
fyrirliggjandi bókfræðifærslur, í öðru lagi verða gögn
þeirra safna sem þess æskja yfirfærð og í þriðja lagi
tekur þessi áfangi til umfangsmikilla lagfæringa á bók-
fræðigrunni Gegnis.
Vegna umfangs verkefnisins fjallar þessi grein
einvörðungu um fyrsta áfanga innleiðingarinnar, yfir-
færslu bókfræðigagna úr gamla Gegni.
Forsaga
í mars árið 1998 setti menntamálaráðherra íslands á
laggirnar nefnd sem hafði það hlutverk að gera tillögur
um val á bókasafnskerfi sem hentað gæti fyrir öll bóka-
söfn í landinu, þar með talið Landsbókasafn íslands,
almenningsbókasöfn, skólabókasöfn og rannsóknar-
bókasöfn. Nefndinni var jafnframt ætlað að sjá til þess
að öll bókasöfn í landinu gætu orðið samtengd og
gagnagrunnar þeirra litið út sem ein heild í augum
notenda. Auk þeirra markmiða sem menntamálaráð-
herra setti nefndinni hafði hún að leiðarljósi að auka
hagræðingu í rekstri bókasafna vegna kostnaðar við
kaup og rekstur bókasafnskerfa. í öðru lagi var tak-
markið að útrýma margfaldri vinnu vegna skráningar
bæði bókfræði- og notendaupplýsinga og þar með
auka gæði og áreiðanleika upplýsinganna. Síðast en
ekki síst var markmiðið að auðvelda aðgang allra
íslendinga að safnkosti einstakra safna, sem og allra
safna landsins. Eftir ígrundað og langt valferli varð
bókasafnskerfið Aleph500 fyrir valinu. Styrkur Aleph-
kerfisins felst í að það er sveigjanlegt og ræður vel við
mörg og mismunandi söfn. Sjá grein um val á sam-
eiginlegu bókasafnskerfi í tímaritinu Bókasafninu 25.
árg. 2001, bls. 15 - 23, Dögg Hringsdóttir, Elísabet
Halldórsdóttir og Sigrún Hauksdóttir: Landskerfi bók-
asafna : um val á sameiginlegu tölvukerfi fyrir íslensk
bókasöfn.
Marksnið
Við val á nýju bókasafnskerfi lá fyrir að tekið yrði
upp bandaríska marksniðið MARC 21, öðru nafni
USMARC, enda er það ríkjandi bókfræðistaðall í
heiminum. Staðan var sú að í gamla Gegni (Libertas)
var breska marksniðið UKMARC notað með sér-
íslenskum aðlögunum. I Feng (Dobis/Libis) var ekkert
sýnilegt marksnið en fyrirsagnir notaðar við skrán-
ingu. MikroMarc-söfnin nota norska marksniðið
NORMARC og þar fram eftir götunum.
MARC 21 hefur ýmsa augljósa kosti fram yfir hina
staðlana, svo sem varðandi meðhöndlun á eintaka-
og forðaupplýsingum. í breska marksniðinu varð til
dæmis að breyta bókfræðifærslu þegar tímaritaforði var
uppfærður hjá hverju safni. Fyrir lá að ef allir þyrftu að
vasast í bókfræðifærslunum yrði bókasafnskerfið fljótt
ónothæft. Þeirri ákvörðun að velja MARC 21 fylgdi
mikil farsæld enda kom á daginn að innan British
Library var ákveðið að hætta þróun breska marksniðs-
ins og taka það bandaríska upp þess í stað. Hinn ensku-
mælandi heimur notar MARC 21 en þjónustuaðilar
Landskerfis bókasafna í Þýskalandi nota MAB staðal-
inn sem er ríkjandi í þýskumælandi löndum.
Hér á íslandi stóð valið á milli UKMARC og
MARC 21. Ef ákveðið hefði verið að nota breska
marksniðið hefðu íslensk bókasöfn orðið að skipta um
bókfræðistaðal í miðju innleiðingarverkefninu eða að
lokinni heildarinnleiðingu. Þetta er mjög mikilvægur
70
BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84