Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

19. jśnķ

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
19. jśnķ

						Á tímamótum er alltaf gott að 
staldra við og líta yfir farinn veg. 
Ekki hvað síst þá að líta til þeirra 
sem gengu á undan og skoða 
það sem þeir fengu áorkað. 
Þorbjörg Sveinsdóttir er ein þeirra 
kvenna sem ekki hefur notið 
sannmælis þegar litið er til áhrifa 
hennar og afreka. Hún var sér-
stæð persóna, sjálfstæð, örlynd 
og bráðgáfuð. Hún er því ekki 
aðeins merkileg fyrir þær sakir að 
hafa mótað sinn samtíma heldur 
líka vegna þess að hún leyfði sér 
að vera hún sjálf oft í trássi við 
hefðir og siði samfélagsins. 
Þorbjörg var systir Benedikts 
Sveinssonar, föður Einars skálds. 
Um Benedikt var það eitt sinn 
sagt að hann hefði verið gáfaðasti 
ungi maður á Íslandi. Systir hans 
var ekki síður velgefin og líkt og 
Sigríður Dúna Kristmundsdóttir 
segir í ævisögu Ólafíu Jóhannes­
dóttur er ómögulegt að meta til 
fulls þau áhrif sem Þorbjörg hafði 
á stjórnmálamanninn bróður 
sinn. Hún og Benedikt voru mjög 
náin og hann sat oft í stofunni í 
litla steinbænum á Skólavörðu­
stígnum þar sem hún bjó og 
ræddi þjóðmál. Auk þess er vitað 
að hún var mælsk, ótrúlega sann­
færandi og gat talað í sig hita yfir 
nánast hverju sem var. Deiglan í 
íslenskri þjóðmálaumræðu á 
seinni hluta nítjándu aldar var því 
í steinbænum hennar Þorbjargar 
Sveinsdóttur og þaðan bárust 
áhrifin inn á þing. 
Þorbjörg fæddist annað hvort 
árið 1827 eða 1828 líklega árið 
1827. Ekki er vitað nákvæmlega 
hvaða dag hún fæddist en senni­
lega er hún fædd á Sandfelli í 
Öræfum. Foreldrar hennar voru 
þau sr. Sveinn Benediktsson og 
Eldsálin Þorbjörg Sveinsdóttir
Kristín Jónsdóttir. Þau voru sam­
tíða að Bessastöðum, Sveinn sem 
skólapiltur en Kristín var þar vinnu­
kona. Sveinn barnaði Kristínu og 
elsta dóttir þeirra fæddist utan 
hjónabands. Af þeim sökum fékk 
Sveinn ekki embætti að loknu 
námi og var í húsamennsku um 
tíma. Loks fær hann brauð, hið 
fyrrnefnda Sandfell. Þeim hjónum 
fæddist barn ár hvert líkt og títt 
var á þessum árum og alls urðu 
systkinin átta sem upp komumst. 
Séra Sveinn var drykkfelldur og 
fjölskyldan alla tíð fátæk af þeim 
sökum. 
Lærði yfirsetufræði í 
Kaupmannahöfn
Líklegt er að saga foreldranna 
hafi haft mótandi áhrif á börnin 
því drykkjuskapur kom við sögu 
þeirra flestra á einn eða annan 
hátt og öll höfðu þau mikla 
samúð með lítilmagnanum. 
Systurnar sluppu við að verða 
sjálfar drykkjusýki að bráð, enda 
var drykkja kvenna litin mjög 
alvarlegum augum í samfélaginu 
meðan ekki þótti tiltökumál að 
karlar væru drukknir hvenær sem 
færi gafst og nýttu sér það jafnt 
stórbændur og höfðingjar sem 
fátæklingarnir í kotunum. Bræður 
Þorbjargar drukku allir, ekki síst 
Benedikt og systur hennar giftust 
drykkjumönnum. Sjálf giftist hún  
aldrei og eignaðist ekki börn en 
fóstraði systurdóttur sína, Ólafíu 
Jóhannsdóttur. 
Ólafía kom til Þorbjargar 
næstum fimm ára gömul. Þor­
björg hafði reyndar falast eftir að 
fá Kristínu systur hennar en 
móðirin Ragnheiður kaus að fara 
út í Viðey og sækja Ólafíu sem 
þar var í fóstri og koma henni 
fyrir hjá Þorbjörgu. Hugsanlega 
hefur þetta stafað af því að þrátt 
fyrir barnmergð og fátækt, en 
Ragnheiður var gift drykkfelldum 
presti, hefur henni þótt óbærilegt 
að láta annað barn frá sér fara og 
því kosið að sækja það barn sem 
þegar hafði verið látið annað. 
Ólafía lýsir samskiptum þeirra 
Þorbjargar á þann veg að Sigríður 
Dúna ævisöguritari hennar telur 
að Þorbjörg hafi aldrei verið 
Ólafíu sú ástríka móðir sem hún 
þráði. Þær voru fremur eins og 
jafningjar og vinkonur en móðir 
og dóttir. 
Þorbjörg nam yfirsetufræði í 
Kaupmannahöfn og útskrifaðist 
sem ljósmóðir 1856. Það var 
óvenjulegt að konur menntuðu 
sig á þessum tíma hvað þá að 
þær færu út til náms. Allnokkurn 
kjark hefur því þurft til að ung 
kona tæki sig upp og héldi utan í 
Texti: Steingerður Steinarsdóttir

Þorbjörg og bróðir hennar, Benedikt, voru mjög náin. Ómögulegt er að 
segja til um hversu mikil áhrif hún hafði á skoðanir hans og baráttu-
mál inni á þingi. 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52