Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ
Þriðjudagur  22.  nóv.  1938.
0>?22te'
Bifreiðastjorar
Breytið mn
olíu í dag
og notið
hina
SORALAUSU
Gargoyle
Mobiloil
A r e 11c,
sem  er besta vetrar-
olían  á  bifreið  yðar.
Aðalumboðið fyrir
ísland.
H.Benediktsson&Go.
Wrék sfónarmiIH iðnaðarmaniia
Qjaldevrisvandræðin atvinnu-
levsiö — og iðnaðurinn
Ódýr leikfðng:
Bflar	frá	0.75
Skip	—	0.75
Flugvjelar	—	0.75
Húsgögn	—	1.00
Göngustafir	—	1.00
Kubbakassar	—	2.00
Dúkkur	—	1.50
Hringlur	—	1.50
Brjefsefnakassar	—	1.00
Barnatöskur	—	1.00
Smíðatól	—	0.50
Dýr   ýmiskonar	—	0.85
Sparibyssur	—	0.50
Dátamót	—	2.25
og ótal margt fleira ódýrt.		
K. Einarsson k Bjömsson		
Bankastræti 11.		
47 krósiur kosta
ódýrustu kolin.
GEIR H. ZQEGA
Símar 1964 og 4017.
Um ekkert er jafn mikið
hugsað og rætt eins og
gjaldeyrisvandræði þjóðar-
innar, atvinnuleysi og erfið-
an efnahag. Smáupphæðir
fyrir nauðsynjar verða að
vera ó^reiddar í bönkunum
mánuðum saman og kosta
greiðendur þeirra fjölda
samtala við sjálfa banka-
stjórana,, símtöl, brjefaskrift
ir og að lokum svik við er-
lenda viðskiftavini.
Fleiri eru skráðir atvinnulausir
í Reykjavík en nokkru sinni fyr
á sama tíma árs. Svipað ástand er
í kaupstöðum og kauptíinum. Dag-
lega koma til manns ungir og
hraustir menn að spyrja um „eitt-
hvað að gera", svo að þeir geti
Hfað án þess að þiggja af bænum.
Fátækraframfærið vex alstaðar
stórkostlega. Þeir, sem geta borg-
að stynja undir útsvarsgreiðslum,
sköttum  og tollum.
Samtökin vantar.
Menn skyidu ætla þegar svo er
ástatt hjá einni minstu og afskekt
ustu þjóð veraldarinnar, sem að
fólksfjölda er ekki nema eins og
smá borg í stóru ríki, að allir
legðust á eitt eftir bestu getu til
að bæta ástandið: Minka kaupin
frá útlÖndum, auka atvinnn í land-
ihu, draga úr fátækrabölinu og
samræma útgjöld þjóðarbúsins við
tekjur þess.
Bn höfuðböl þjóðarinnar er það,
að þessi samtök vanta. Það virðist
vera nokkur hluti þjóðarinnar, sem
endilega vill kaupa frá öðrum
löndum mikið af því, sem vjer
sjálfir getum búið til af nauðsynj-
um vorum. Þessir menn halda því
fram, að okkar hlutir sjeu ver
gerðir og dýrari en annara þjóða
framleiðsla og geti ekki verið öðru
vísi. Vegna þessarar háskalegu
skoðunar er fjöldi fólks atvinnu-
laus í landinu, fátækraframfærið
óbærilegt og gjaldeyrisvandræðin
tilfinnanleg. En þrátt fyrir þessa
skoðun, sem mjög var almenn fyrir
rjúmum áratug, hefir þó gagn-
stæð trú verið ráðandi meðal þjóð-
arinnar. I skjóli þeirrar trúar hef-
ir vaxið upp talsverður iðnaður í
landinu síðustu árin. Að vísu í
smáum stíl, en við okkar hæfi.
Hann hefir af hinum fyrnefnda
hluta fjöldans verið kallaður gor-
kúluiðnaður og öðrum niðrandi
nöfnum. En þessi ungu, smáu, en
mörgu iðnfyrirtæki hafa þó veitt
mörg hundruð manna góða at-
vinnu og bi'iið til nauðsynlega
hluti, sem annars hefði orðið að
láta erlenda menn framleiða í er-
lendum verksmiðjum. Og þjóðin
mun á. góðum vegi með að sann-
færast um það, að íslendingar
geta framleitt eins góðar vörur og
aðrir menn, ef þeir bara fá að
reyna og æfa sig. Að snmar þeirra
verða dýrari en hægt er að fá
þær fyrir annars staðar frá, er
ekki iðnaðarmönnunum sjálfum að
kenna, heldur aðstæðum þeim er
þeir búa við: Verðlaginu á nauð-
synjunum til framkvæmdanna, ó-
sanngjörnum tollum og vöntun
rekstursfjár.
Skipasmíðarnar.
Þrátt fyrir þessar framkvæmdir
síðustu ára og sannanir um til-
verurjett iðnaðar á íslandi, heyr-
ast enn hrópandi raddir, sem
heimta erlenda vinnu flutta til
landsins á kostnað atvinnulausra
manna í voru eigin landi.
I fyrra var björgunarskútan
„Sæbjörg" bygð fyrir samantínt
fje frá fátækum og ríkum í þessu
landi. Smíði skipsins var boðin út
hjer og erlendis. íslensku smiðirn-
ir urðu nokkru dýrari en þeir er-
lendu, en þó ekki meiru en því,
sem nam tollum á efni í skipið
umfram tolli af tilbúnu skipi,
flutningsgjaldi á efni og opin-
berum gjöldum. Þrátt fyrir ýtar-
lega tilraun Landssambands iðn-
aðarmanna til þess að fá aðstand-
endur þessa máls til að líta á hag
þjóðarinnar í heild, og íslenskra
atvinnulausra skipasmiða, var
skipið bygt í Danmörku og ís-
lenskir iðnaðarmenn þar með svift
ir atvinnu fyrir tugi þúsnnda
króna. Jafn miklu var eytt að
óþörfu af hinum afarknappa gjald
eyri þjóðarinnar. Þessi afglöp var
þó ekki hægt að afsaka með því
að danska skipasmíðastöðin væri
vandvirkari en skipasmiðirnir ís-
lensku. Hún' var áður staðin að
megnri óvandvirkni í smíði báts
hingað til landsins. Ekki reyndist
smíði „Sæbjargar" betur en það,
að feana varð að endurbæta hjer
í Reykjavík stórkostlega áður en
hún taldist hæf til að vinna sitt
björgunarstarf hjer við land. Og
eftirlitsmaður við byggingu skips-
ins, sjálfur fyrverandi forseti
Slysavarnafjelagsins, varð að kalla
sendiherra íslands í Danmörku
sjer til aðstoðar við eftirlitið.
Þeir -menn sem rjeðu fram-
kvæmd þessa verks, voru þeir sem
þá sátu í stjórn Slysavarnafje-
lagsins:
Þorsteinn Þorsteinsson forseti,
Geir Sigurðsson skipstjóri, Guð-
mundur Kristjánsson skipstjóri í
Keflavík, Hafsteinn Bergþórsson
skipstjóri, Magnús Sigurðsson
bankastjóri og erindreki fjelagsins
Jón Bergsveinsson.
Og enn kvað vera komin fram
krafa um bátabyggingar erlendis.
Óskar Halldórsson útgerðarmaður
vill koma upp nokkrum bátum og
fá þá alla fullsmíðaða frá Dan-
mörku. Hann kvað vilja fá stuðn-
ing Fiskimálanefndar og bæjar-
stjórnar til þessa fyrirtækis. En
ólíklegt er að hróp hans á er-
lendan vinnukraft og túlkun hans
á starfsemi íslenskra iðnaðar-
manna, reynist jafn áhrifarík og
forráðamanna „Sæbjargar".
Háskólinn.
Fyrir nokkrum vikum stóð hjer
hörð barátta um miðstöðvarofnana
í Háskólann. En hann er eins og
alþjóð veit í byggingu fyrir sam-
skotafje frá allri þjóðinni, gegnum
happdrættið. Húsameistari ríkisins
vildi gjarnan fá íslensku Hellu-
ofnana í bygginguna, og hafði í
tilefni af því sannfært sig um
ágæti þeirra erlendis frá. Fram-
leiðandi ofnanna, H.f. Ofnasmiðj-
an, var fenginn til að gera tilboð
í samkepni við þá er selja erlenda
ofna. Hún bauð lægra verð og
betri kjör livað gjaldeyrir snertir,
en þeir bjóðendur, er samið var
við. Hjer var um tug þúsunda
króna af gjaldeyri þjóðariunar
eytt að óþörfu og reykvískir iðn-
aðarmeim sviftir atvinnu að sama
skapi. Nokkur hluti miðstöðvar-
onfanna, eða ca. einn níundi hluti
þeirra, eiga að vera svokallaðir
Ræratt-ofnar. Þeir líta út eins og
Hellu-ofnar, sljettir að framan,
þunnir og henta best undir glugga.
Þessir fáu ofnar kosta ea. tvö
þúsund krónum meira í erlendum
gjaldeyri en venjulegir ofnar og
með öllum kostnaði ca. 33.00 krón
ur hver fermetri hitaflatar. Er
það sem næst þrisvar sinnum
meira pr. fermetra en Hellu-ofn-
arnir voru boðnir fyrir í Háskól-
ar eru að sjálfsögðu hafnarstjórn
Reykjavíkur.
Raftækin.
Raftækjaverksmiðju hefir verið
komið á fót. Hana átti að kyrkja
í fæðingunni með undirróðri um
getuleysi íslendinga við slík störf
og með hrópum um markaðsleysi
fyrir raftæki hjer á landi. Strax á
fyrsta starfsári verksmiðjunnar
hafa menn orðið að viðurkenna-
að Rafha-eldavjelarnar eru fult
eins góðar og þær þýsku og að
röskur helmingur gjaldeyris spar-
ast, samanborið við að kaupa tæk-
in tilbúin. Ca. 30 manns hafa
fengið fasta atvinnu. Og starf-
semi verksmiðjunnar má auka
mjög mikið. Samt gerist það fyr-
irbrigði að fleiri hundruð raf-
suðuvjelar eru keyptar frá
Þýskalandi og hafa þær verið ang-
ann.Útlit íslensku ofnanna og gæði. lýstar  í  blöðum   bæjarins  undan-
eru   hin   sömu   og   hinna   þrefalt'farið. Á sama tíma er með naum-
dýrari   erlendu   ofna.   Gjaldeyris-
nefnd var treg til að láta þennan
innfhitning   eftir   forráðamönnum
Háskólabyggingarinnar,   en   gerði
það samt.  Samtímis varð hún að
neita iðnaðarmönnum um smáupp-
hæðir til viðhalds verkfæra sinna
og framleiðslufyrirtæki um nauð-
synlegar  umbúðir  um   alinnlenda
framleiðslu.
Viku  eftir  að vinnan við  mið-
stöðvarofnana   í   Háskólann   var
pöntuð    hjá    erlendu    fyrirtæki,
varð Ofnasmiðjan að hætta starf-
semi sinni, á mesta annatíma árs-
ins, í vikutíma, vegna þess að ekki
var  erlendur   gjaldeyrir  til  fyrir
efni í miðstöðvarofnana, sem hún
býr til.
í  byggingarráði  Háskólans eru
þessir menn:
Prófessor   Alexander   Jóhannes-
son,    formaður,    prófessor    Guð-
mvmdur      Hannesson,     prófessor
Magmis Jónsson, prófessor Ólafur
Lárusson,  prófessor  Jón   Steffen-
sen og prófessar Sigurður Nordal,
sem   þó    var   fjarverandi   þegar
þessi sögulega ákvörðun var tekin. I =
Ráðunautur    byggingarráðsins     íi^
,                ,-.. , ;,.        •„ -r,     ,.,x luiHiimiiiiiuiHiiiiiiiiiiiiiiMiiiiiiiiiiiiitiuiiiiiiuiiiiiiHiiiiniitt
þessu   maii   herir   verið   Benedikt
Gröndal   verkfræðingur,   forstjóri  t£L MINNIS:
vjelsmiðjunnar „Hamar" í Reykja
vík.
indum hægt að láta hinni innlendu
verksmiðju í tje erlendan gjald-
eyri til efniskaupa. Innkaupum á
raftækjum ræður, samkvæmt lands
lögum, Raftækjaeinkasala ríkisins.
Iíjer hefir aðeins verið stiklað
á því, sem augljósast er og best
þekkist í þessum efnum. En „af
litlu má mennina marka", segir
máltækið.
Hvaða raddir eru það, sem hrópa
svo kröftuglega í eyru þeirra
manna sem eiga að ráða meðferð
gjaldeyrisins, að þeir fá ekki stað-
ist?
Sveinbjörn Jónsson
byggingameistari.
tiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiitmiuiiiuiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiuiiiiiiiiuiiiia
5                                                            S
( Nýkomið: |
| Kjólaefni fyrir yngri og eldri |
| í  úrvali.   Kvensokkar.   Góðir I
litir á kr. 2.60.
| Andrjes Pálsson (
Framnesveg 2.
Þýskar miðstöðvar.
Við höfnina hjer í Reykjavík
er verið að stækka Hafnarhúsið.
Fje til þess er fengið af gróða
hafnarinnar, sem til er orðinn með
því, að láta þá er vörur flytja
að og frá höfuðstaðnum, greiða
rífleg hafnargjöld. Þarna eru
einnig notaðir þýskir miðstöðvar-
ofnar. Muntí þeir hafa kostað 13.75
ísl. kr. hver fermetri cif. Reykja-
vík, með núvera'ndi gengi. Er það
þrisvar sinnum meira en efnið í
íslensku ofnana kostar. í Hafnar-
húsið hafa einnig verið keyptir 3
bognir ofnar er kosta 600 R.M. eða
11.30.00 krónum meira í erlend-
um gjaldeyri en venjulegir ofnar,
og eru hjer um bil fjórum sinn-
um dýrari en Hellu-ofnarnir.
Forráðamenn þessarar bygging-
Kaldhreinsað
þorskalýsi nr. 1
með  A  og D  fjörefmun.
Fæst altaf.
Sit*. Þ. Jóns«on
Laugaveg   62.   ------   Sími   3858.
Haröflskur,
Riklin^ur,
ísl. Smjor.
VÍ5III
Laugaveg 1.        Fjölnisveg 2.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8