Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 77. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						yliðvikudagur 24. mars 1948.
MORGUNBLAÐIÐ
Þóra Nikylásdéfflr
Mioningarorð
lOdiioss @r vondoðnsf o káipsklj
hehr venð
orsiemn JonanrieS'
ionf prófðsfur
HUN VAR FÆDD að Nýlendu í
Leiru 4. október 1863. Foreldrar
hennar voru þau hjónin Ingveld-
ur Þorvarðardóttir og Nikulás
Björnsson, sem þar bjuggu þá og
lengi síðan.
Eftir lát Nikulásar fluttu þær
mæðgurnar, Ingveldur og,Þóra
til Reykjavíkur árið 1894. Hún
giftist 22. ágúst 1895 Jóni Guð-
mundssyni, þekktum formanni á
sinni tíð. Var hún seinni kona
hans. Þau bjuggu í Bakkabæ. Síð
ar byggðu þau húsið Litlabakka
við Brunnstíg. Þau eignuðust
þrjá sonu, einn þeirra ljest í
æsku, hinir eru Nikulás skipstjóri
og Ólafur bílstjóri, báðir búsettir
í Reykjavík.
Jón Guðmundjsson andaðist 3.
ágúst 1913. Hann var ættaður af
Kjalarnesi, bróðir Þorkels eldra
í Káravík og Bjarna í Garðhús-
um í Reykjavík.
Ingveldur, móðir Þóru var Þor-
varðardóttir Oddssonar frá Vælu-
gerði í Flóa. Bróðir Þorvarðar
var Þorvaldur í Merkinesi. Móðir
Ingveldar var_ Margrjet Vigfús-
dóttir, systir Ófeigs ríka í Fjalli
á Skeiðum.
Er GoSafoss liafSi lugst aS
hafnai'bokkanum I>jeh CnS-
mundur Vilhjúlmsson, fram-
kvæmdastjóri Eimskipaf joutga
tslands eftirfurandí ræðu:
Háttvirtu áheyrendur!
HJER VJÐ hafnarbakkan í Reykja
vik liggur nú nýjasta, stærsta, hrað
skreiðasta, og að því er jeg hygg,
vandaðasta kaupskip, sem nokkum-
tíma hefir verið byggt fyrir Isiend-
inga. Skip þttía er eign Eimskipu-
fjelags Islands. Hefir því vorið gefið
nafnið ..Goðafoss" og cr þetla þiiðja
skipið, sem fjehigið hefir gei'ið þtíla
nafn..
Til   þess   k5   sýna   i   stuttu   máli.
hvernig  þróuniii  hefir  orðið   í   skipa
¦ byggingum Eimskipafjslagsins, þykir
j mjer  rjett  að  gcra  iiokkurn   sumari-
burð á þessiirn ssmnefndu „Fossum".
, Goðafossarnir"  J>rir.
Fyrsti Goo.-foss \arð byggíiur 1915.
Annar fossinn með ]>ví ncfni 1921
og hinn þriðji á árumim 1945—1948.
Lengd fyrsta Goðafoss vur 225 fet,
annars 235 feí. en Jietta skip er 290
feta langt. Breidd tveggja fyrri Foss
anna var 35 fet, en þessi er 46 fct
á breidd. Fyrsti Goðafoss var 1^75
sinálcstir brúttó, nnnar Goðafoss 1541
smál., en þetta skip er 2905 jrná
lestir brúttó, „deadweight". Smálesta
tala fyrsta Goðafoss vur 1475 jmá-
lestir, annars um 2000 smál., og hins
þi'iðja 2700 smál. Rúmmál lestarrúms
ins var 67.500 teningsfet i fyrsta
Goðafossi, en 77 Jiúsutid teningsfet
í öðrum Goðafossi, lestarrúm þessa
nýja Goðafoss er hinsvegar um 150
þúsund teningsfet. Vjelin i fyrsta
Goðafossi var um 750 hestöfl, í tðr-
iim Goðafoss var hún um 1000 hest
öfl., en i þessu skipi, sem er m-./tor
skip er hún 3700 hestöfl. Gunghraði
fyrsta Goðafoss var 10 mílur, annar
Goðafoss gekk 11 milur, en hinn nýj',
Goðafoss mim ganga  15 milur.
Ræða Guðmundar Vil-
hjálmssonar, framkvstj.
. við komu Goðafoss
Nikulás, faðir Þóru, var einn
af hinum kunnu Varabræðrum.
Sumir þeirra voru tröllauknir að
burðum, sjerstaklega þó Knútur
og Nikulás. Enda þóít margir
sterkir menn væru á Suðurnesj-
um á öldinni, sem leið, og lencí-
ingabætur og varagerðir haf i stað
ið þar miklu framar en víðast
hvar annarsstaðar á landinu, sem
enn má sjá glögg merki, þá er nú
óðum að fyrnast yfir hverjir voru
þar ,,að iðju svo knáir". Undan-
tekning er þó Nikulás Björnsson
í Nýlendu, því vitað er með vissu
að hann ruddi skipgengan ós í
Stórahólmsrif, vestan Hólms-
sunds. Það verk hefur verið svo
furðanlega mikið, að enginn kot-
býlismaður myndi nú færast slíkt
í fang á eigin spýtur. Síðan þetta
var, eru nú meira en 80 ár. Þó
hefur ósinn til skamms tíma ekki
fallið saman. Það vottar að
hleðslusteinar muni vera ósmáir.
Þóra Nikulásdóttir var tápkona
mikil, eins og hún átti kyn til.
Hún þurfti að hafa síg í frammi,
því æfidagurinn var langur og
erfiðið framan af eins og gerðist
og gekk í þá daga, þegar líðan
hvers eins yar undir því komin,
hvað hann dugði sjer og sinum.
Hún var greindar kona, fróð um
marga hluti og áreiðanleg í frá-
eögn. —•-, Á ætt sinni vissi hún
gleggri skil en alment gerist.
Eftir iát manns síns bjó Þóra
með sonum sínum. Hún sá þeim
farborða og veitti þeim trúan
stuðning, meðan þess þurfti með.
Þeir komust snemma til manns,
og voru henni þá jafnan siðan
til gleði og.gengis. En um allan
aldur verður barnalán mest um
vert.
Þóra hjelt sálarkTÖftum sírium
óskertum til æfiloka. Hún and-
aðist hinn 9. þ. m, að heimiii
Ólafs, sonar síns, Litlabakka við
Brunnstíg, en í Hakkabæ og svo
í Litlabakka hafði hún þá dvalið
rúma hálfa öld.
Hún verður til moldar borín
hjer í Reykjavík \ á^g.
T.Ö.
Fyrsta  mótorskipið.
Hingað til hafa öll Jiau skip, sem
Eimskipafjelagið iiefir átt, verið
gufuskip, en nú hefir orðið sú br^yt
ing á, að Goðafoss og þau önnur
skip, sem samið hefir veiið um bygg
ingu á, auk hins nýkeypta „Trölla
foss" eru mótorskip. Mótorskipin
hafa í seinni tíð' mjög rutt sjer til
rúms, enda eru l)au að ýmsu leyti
hentugri helduv en gufuskipin.
Skipaeign Eimskips.
I striðsbyrjun étti Eimskipafjelagið
6 skip, samtals 9400 D.W. smúle^tir.
I stríðinu missti íjtiagið 3 skip( Gull
foss, Goðafoss og Dettifoss), en
keypti 2 skip (FJallfoss og Re.ykja
foss). Áður en nj'ju skipin bættust
í hópinn, var skipaeign fjelagsins 5
skip, samtals S270 D.W. smúl. A
þessu og næsta ári er gert rúð fyrir
að flotanum bætist 5 skip samlals
14950 D.W. SEiál. Aukning kuup-
skipaflot fjelagsins nernur Jiví um
160% ef miðað er við skipaeign fje-
lagsins ems og hún var iyrir itrið,
en um 180% eins og hún var 1947.
Naumast veiður Jrví með sanngirni
sagt að Eimskipafjelagið hnfi liaidið
að sjer höndum eftir striðið og ekkei-t
aðhafst.
Jeg veit að nvjer er óhælt að full
yrða, að þióðin öll íagnar komu
Goðafoss og gieðst jafnframt yfir
bvi oð fleiri jaínglíesileg skip bsetast
bruðlega i flotann.
Dúið irllum nytísku  ta^kjum.
Jeg sje ekki ásteðu til að þrcvla
háttvirta áheyrcnd.ur á að lesa l.'jer
upp nákvaama lýsingu aj Goðafossi
Hiin liefir þegar birst í blöðum og
Ctvarpi og nú hafá frjettamenn tJt-
varps og blaða átt kost ú að skoSa
skipið og va?nti jeg þess að þeim
finnist ástæða til að skýra þjóðjnni
frá hvernig Jreim kemur skipið fyrir
sjórár.
Jpg vil þó r.'ðeins geta Jiess nð skir
ið er búið öllum hinuni nýjur.tu og
liestu siglingatækjum, til aukins Br-
yggis á siglingu, svo sem rjeltvísandi
,.Gyro"-áttavita, botnloggi, miðunar
stoð o. s. frv. Þá mun verða sett
Radartæki i skipið þegar kostur ur ú.
Guðmundur Vilhjálmsson fram-
kvæmdarstjóri Kiinskip ávarp-
ar  mannfjöldann.
Loks vil jeg geta þess no s>erstnkur
sjúkraklcfi er á Goðufossi.
Undanfarin úr hefii' skipakpstur
Eimskipafjelagsins reynst allseiidis
ónógur til Jic.ss uð fullna gia f.hitn-
ingaþfirf þjóðariisnar. Af J^tssum á-
stæoum hefir fjelagið orðið uð tnka
allmörg skip ú lcigu en oft hefir
re/j'nst erfitt uð fá lientug skip og i
mörgum tilfcllum hafa skipaeigeiidur
nlgerlega neitað að gefa samjiykki
til að skipin kremu ncraa. á bestu .-iðai
hafnir ú lundinu. Hefir Jjetta oft
valdið  tilfinnanlegum  erfiðíeikum.
Jeg vil taka (>að frcm hjer að það
er einlægur vilji stjórnenda Eimskipa
fjelagsins að taknst megi i frarntíð
inni að fullna-gja sanngiömum Vrö*
um landsmanna um hentugar Oj=,
góðar samgöngur ú sjó. bæði fið J>vi
er snertir milliJandasigiingar og
stmndsiglingur. Jeg vil benda ú cð
hin nýju skip fjelagsins, euk Brúar
foss, geta árlega flutt til útlandn \:m
70 þúsund smálestir af hraðfry^ti.jm
fiski, auk Jress kjöts, sem líkur eru
til að flutt verði til útlanda. Eftir að
nýju skipin htíja sigiingar ætti :] ipa
stóll fjelagsins að nægja til flutnuigs
ú öllum oðkej-ptum erlendum vara-
ing, að undanskikhim koluin, ialti.
scmenti og timbri.
Jónsson vjclstjóii haft með höndum.
Meðun fyiverandi framkvtemdast)óri
Emil Nielsen naut, við, Jiá kom hann
fram scm trúnöðarmaðpr fjelagíins
gagnvart skipasmíðastöðinni. en siðan
hann fjejl frá liefir Jón Guðbrnnds
son, framkvæmdastjóri fjelagsins í
Knupmannahöfn hsft jiað starí' með
höndum.
Valih sUipsliiifrr.
Eins og fiestum mun Jregar. kunn
ugt, hefir hinum valinkunna Aip
stjóra Pjetri Björnssyni verið fnlin
skipstjórn ú Goðafossi. Hann hefir
með ága;tum annast skipstjórn á ;kip
um fjelagsins um 30 ára skeið, og er
stjórnendurn fjelagsins ánægja að
fela honum stjórn ú Jiessu glæsilega
skipi. Fyrsti vjelstjóri er Hallgrimur
Jónsson, sem verið hefir vjelstjórr ú
skipum fjelagsins i '30 ár. Fyrsti
stýrimaður er Hai'aldur Glafsson,
sem hei'ir verið í Jijónustu fjelagsins
í nærfellt 30 nr. Aðrir yfirme.nn,
svo og starfsmenn á J)ilfari og í vjel,
hafa flestir verið lengi í þjónustu
fjelagsins og eru þeir ágætir starfs-
menn hver á sínu sviði. Jeg treysti
J)\í að úrvals skipshafnir megi úvallt
síarfa ú ílota Eimskipafjelagsins,
Jjunnig að J)ar verði valinn maður i
hverju rúmi.
Jeg tel })að mikið þjóoarlán að Eim
skipafjelagið hefir getað haí'ist handí.
um byggingu og kaup allra Jjessarn
nýju cg giæsilegu skipa, en þvi að-
eins getur J)nð talist lán, að takast
megi að reka skipin á heilbrigðum
fjárhagslegum grundvelii, en það
tekst þvi aðeins að allir þeir sam
yfir flu'ningum ráða og Jjjóðin öll
styðji fjelagið framvegis eins cg
hingað til.
Jeg hýS Goðufoss velkominn. Sömu
leiðis býð jeg skipstjóra og skipshöfn
veikomna. Jeg óska þess uf hcilum
hug að heill og hamingja megi ávallt
fylgja  Jiessu fagra  skipi.
Að lokum vi) jeg bera kveðjur frá
herra forseta Islends, s'.m. vegna íor
falla gat ekki veiið hjer viðitaddur.
IkfðtstHti f ffr
m
Stærð   Goðafoss.  lestcrrúm,   gmg-
fielagsins.   Teikningar  skipsins. »oru
samkva'mt tillögum framkvæmastjóra ]
luaði   og   fur])ogarúm   var   ákveðin'
gerðar af Burmeiste,- & AVain. «, JUGÓSLAVINN JANES POLJ
nokkrar breytingar voru geiðar á Stökk nýlega 120 m. í Planica-
upphuflegu tcikningunu;n. aðallega stökkbrautinni, en kom við með
eftir tillögum- formsnns fjeiagsins. hendina í lendingunni og var
Eggcrt Glacssen og Sigurðar Pjeturs  þag dæmt  sem  fall. Svisslend-
sonar,    skipstióra,    sem    baðir    hsfa   iricmrinri  RUihm.  sem stökk
!agt feikna  vinnu  i uð gegnrýria cg
ba;la teikningimu.
ingurinn Bluhm, sem stökk þar
nviega 111 m., og stóð, stökk nú
121 m., en f jell.
Stökkbraut  þessi  er   þannig,
að menn „falla" þar 100 m. án
I DAG er sjera Þorsteinn prófast
ur í Vatnsfirði við Djúp fimm-
tugur. Fæddur er hann í Ytri
Tungu á Tjörnesi, sonur Jóhann-
esar Jóhannessonar bónda sið'ast
á Ytra-Lóni á Langanesi og Þur-
iður Þorsteinsdóttir prests á Þór-
oddsstað Jónssonar. Standa að
honum merkar ættir fjölmennar
á Norðurlandi og víðar.
Er að íinna i ætt hans frá bá'ð-
um foreldrum, margt gáfumanna,
og merkisfólk.
Stúdent varð sjera Þorsteinn
1920 og guðfræðiprófi frá Háikóla
ísiancls iauk hann 1924. Tók hann
rnjög há próf frá báðum skólum.
VígÖist prestur til Staðar í
Steingrímsfirði sarna ár og hann
lauk candidatsprófi; en var veitt
V'atriSf>aroarprestakall 1929 cg
prófastur i N.ísafjarðarsvslu frá
1930.
Sjera Þorsteinn hefur setið hinn
fornfræga stað Vatnsfjörð með
ágætum, fer saman hjá honum
miklir og góðir kennimannshæfi-
Ieikar, og dugmikil búsýsia. Hcf-
ir það jaí'nan verið mikilsvert,
að saman fari þeir hæfileikar hjá
sveitaprestum, þar sem margskon
ar störf hlaðast jafnan á þá, er
snerta söfnuði þeirra litlu minna
en hið sálgæslulega starf þeirra,
hefur sjera Þorsteinn tekið mik-
inn þátt í ýmsum fjelagsmálum
síns hjeraðs, og verið þar, sem
annars staðar nýtur og gagnlegur
starfsmaður. Hin prestlegu störf
þykja fara sjera Þorst. prýðiiega
úr hendi; fer þar saman ágætur
maður.og kennimannleg frammi-
staða, enda nýtur hann mikijs
trausts og virðingar í starfi sínu
hjá  söínuðum  prestakallsins.
Kvæntur er sjera Þorsteinn
Laufeyju Tryggvadóttur, kaupm.
Guðmundssonar á Seyðisfirði og
síðar gjaldkera í Reykjavík. Er
starf frú Laufeyjar húsfreyiu hið
mikilvægasta, því jafnan hvíla
mikil störf og margháttuð á herð-
um hennar, þar sem heimili henn
ar er miðstöð sveitarinnar, með
mikilli umferð og fyrirgreiðslu
á margan hátt, og jafnan fólks-
margt i heimili, en stjórn hennar
og starf er með miklum ágætum
og dugnaði. Fer því saman hjá
þeim hiónum þeir hæfileikar er
gert hafa heimiii þeirra að því
fyrirmyndarheimili er allir
þekkja er þangað hafa koinið.
Þau hjón hafa átt 5 börn, sem
öll eru á íifi: Tryggvi stud. rned.,
Þuríður gift Barða Friðrikssyni
stud. jur. £ Rvík, Jóhannes vjel-
smiður á ísafirði og Jónína og
Haukur er bæði dvelja heima.
Auk sinna eigin barna hafa jafn-
an verið fleiri og fleiri börn á
heimili þeirra, skemmri eða
Jengri t.'rna. og tvær fósturdætur
hafa þau alið með öllu upp frá
uneum aldri.
Sóknarbörn sjera Þorsteins
prófasts munu á þessum tíma-
mótum minnast hahs og þakka
honum unnin störf, og óska hon-
um allra heilla og vonast eftir
að mega njóta hans ágætu starfs-
krafta um langan tima.
Páíl  Pákson.
• » *--------
Haylar unnu lll.-ll.
í fiandkeiaffleiks-
Fyrsta flokks «Kip.
Goðafoss er i;vggður í hinni b>-iris
),ekktu skipasmiðastc-5 Burmeister & nokkurrar veniegrar areynslu.
Wain    i    Kaupmannahöfn.    Er    þnð   ög   Þ^ð   hefur   komið   í   IJOS,   að
trygging fyrir að skipið er vel smíð   þeir,  sem nú ná  þar lengstum
að, enda hefir ekkert veiið til sparað   Stökkum     standast    ekki     sam-
af eigcndanna hálfu aS j)að gati orð    keppnina   í   ver.julegum   stökk-
ið   hið   fullkomnasta   og   trauswsta   brautum,  þar sem mikil tækni
skip að iUlu le>ti. enda byggt sam-   er nauðsynleg. Góðir stökkmenn
kvæmt ha-sta flokl'i „Lloyds"             &    Norouriöndurn    skoða    þessi
Aoaleftirlit með bvggmgu SKipsins     .... ,     .    .                    .  ,       ,,     «_
.    «. ' Þ&   L r. ,     . ;    stokk  frekar sem. „cirkus -,svn-
imia annast tnirióoarmtnn tjelagsas   .                     ....                ,     ''   ".   .
. t-                u-f    a     -¦     c   íkv      íngar   en   íþrott,   sem  þau  eigi
i  Kaiipmannahoín  DlorSen  &z (Jver-    r ö                 *     ¦ '   -          l             a
gaard. Daglegt eftirlit með bvgsinyu   lltið skylt við-      -
sjálfs skipsins hefir G. Wiíkens Sören |    Norðmönnum     hefur  ' fyrir
sen vjelstjóri annast, en tfhrlit meojlöngu   síðan   verið   bannað   að
byggingu v;elanna hefir-HaHgrímur | stökkva í þessari braut. — G. A.
m
HANDKNATTLEIKSMÓT ís
lands hjelt áfram s. 1. mánu-
dagskvöld. Fór þá m. a. fram
leikur milli Ármanns og Vals,
og vann Valur þann leik með
12:10. Er Valur með því orðið
stighæsta fjelag mótsins, hefir
10 stig. Ármann kemur næst
með 8, eftir jafnmarga leiki.
Þá íór fram leikur milli
Hauka oð ÍA og vann.ÍA með
12:1.
Éinmg fór .fvam'á mánudag-
inn úrslitaleikufinn í III.-f]okki
en þar unnu Haukar "KR með
6 mörkum gegn 5.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12