Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 244. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						8

M0KGUNBLAB1&

Sunnudagur 18. okt 1964

Ragnar Tómasson:

Gott aö vera bindindismaður

Það er gott að vera bindind-

ismaður í nútímaiþjóðfélagi. Að

vera bindindismaður er að njóta

vissra forréttinda í heimilislífi

starfi og leik. Það er lán, sem

því miður alltof fáum hefur

hlotnast, en sem við viljum öll-

um unna og allt til vinna að aðr

ir njóti. Þeim sem hugsjónir

eiga, er það dýrmætt að geta

sett þær fram í ræðu og riti, og

unnið þeim fylgi með markvissri

baráttu. í>etta hefur bindindis-

hreyfingin hér á landi gert frá

því fyrsta og vafalaust værum

við 'im margt verr settir ef ekki

hefði verið starfi hennar fyrir

að fara. Ekki er fyrir það að

synja að bindindishreyfingin

kunni að hafa hagað baráttu

sinni á annan veg en vænlegast

var til árangurs, en enginn

skyldi þó vanmeta starf hennar

til framgangs göfugri hugsjón.

Bindindishreyfinigín hefur haft

við ramman reip að draga, sem

er áfengistízkan. Er það ekki

einasta dæmi þess að menn láti

tízku ráða, þar sem skynsemin

væri betur tii forystu faliin. Þá

taka margir áfengisneytendur

bindindistali illa og finnst að

þar sé hróflað við einkamálum

manna. Það má fallast á þau

rök að vissu marki, en þá verð-

ur jafnframt að hafa hugfast

að jafnskjótt og áfengisneyzla

eins manns raskar högum ann-

ars, þá hættir hún að vera einka

mál viðkomandi. Dæmi um það

eru fleiri en svo, að taki að

nefna. Hverjum borgara ber

vernd af hálfu þjóðfélagsins

gegn hættum þeím, er áfengis-

neyzla annarra skapar honum.

Því fer víosfjarri að sú vernd

sé fyrir hendi, og er reyndar

næsta ólíkiegt að hana sé nokk-

urn  tíma hægt  að  láta í té.

Ekki fer hjá því, að menn geri

aðrar og ákveðnari kröfur um af

stöðu hins opinbera, til áfengis-

vandamálanna,   en   til   einstakl-

Ragnar Tómasson

inga. Einstaklingnum getur lið-

izt að láta áfengisbölið sig engu

skipta, en því opinbera ekki.

Ráðstafanir hins opinbera til að

bæta ástandið íþessum efnum

eru ekki ýkja róttækar. I veizl-

um þess t.d. er áfengi haft í

hávegum, og áfengi virðist vera

það stór liður í embættisrekstri

ríkisstjórnar að meðlimir henn-

ar fá áfengi með sérstökum vild-

arkjörum. Vitaskuld apa svo

minni spámenn eftir, og árang-

urinn er sá að það þykir bragð-

daufur mannfagnaður þar sem

áfengi er ekki er ekki að hafa

að hvers manns viid. í þessu

tilfelli eru siðferðilegar skyldur

hins opinbera látnar víkja fyrir

skaðsamlegri tízku, áfengis-

tízku. Hér skapar það opinbera

slæmt fordæimi. Það hefur lykla_

völdin að breytni almennings og

því ríður á miklu að fordæmi

þess sé gott.

Skólar okkar eru oft gagn-

rýndir, og þykir mönnum að

þar sé mörg lexían kennd sem

verði magur biti í veganesti ung

lingsins. Það er vitanlaga eitt

meginhlutverk skólanna að ala

upp og mennta aesku landsins á

þann hátt að hún sé sem bezt

undir lífsstarf sitt búin. Sá skip-

stjóri þætti varla líklegur til að

verða farsæll í starfi sem ekki

þekkti hættur þær sem sjófar-

anda eru búnar.

Áfengi er hættulegur fygli-

nautur og við því ber að vara.

Fáum stendur sú skylda nær en

skólunum. Enda segir í 31. gr.

laga 58/1954: „í öllum skólum,

er opinbers styrks njóta, skal

\ fara fram fræðsla um áfihrif á-

fengisnautnar. Sérstaka áherzlu

skal leggja á að upplýsa, hvaða

áhrif ofnautn áfengis hefur á

líkama mannsins, vinnuþrek, sið

ferðisþroska hans og sálarlíf, á

heimili manna, umigengnisvenj-

ur og almenna siðfágun, á fjár-

hag einstaklinga og þjóðarinn-

ar, á öryggi í vandasömu starfi

og atvinnu manna áimennt. Enn

fremur skal veita fræðslu uim

það, hver sé öruggasta leiiðin til

að   forðast   ofnautn   áfengis.   —

-           Sigríður SumarliðadótHr:

Afengi og uppeldi

HVERS má ég vænta af barni

mínu? — er brennandi spurning

margra foreidra. Þeirri spurningu

roæta svo oft aðrar og enn nær-

göngulli spurningar svo sem:

Hvernig er jarðvegurinn sem

barnið hefir vaxið upp í? Hvern-

jg er heimilið og skilyrðin sem

því var fengið til að þroskast og

vaxa  upp  við?

Til eru mæður og feður, sem

vænta mikilla og góðra ávaxta af

vanhirtum  akri.

Er ekki til of mikils mælast að

börn, sem sjá og heyra foreldra

iótum troða Guðs og manna lög,

vaxi upp og verði góðir og gegn-

ir borgarar? Það vill stundum

brenna við að það er haft hefir

verið fyrir barninu á bernsku-

heimilinu er fordæmt, er barn-

ið kemst á unglings- og þroska-

árin. Ekki er það með öllu óal-

gengt, að slikir foreldrar eða

uppalendur skelli gjarnan dá-

litlu af skuldinni á skólana,

jafnvel allri og virðast með engu

xnóti geta séð að augljóst er á

stundum hvar frumástæðurnar

fyrir þessu eða hinu sem miður

fer í fari barnsins eða unglings-

ins er að leita, á heimilinu sjálfu.

„Bakkus" gistir of mörg ís-

lenzkra heimila í dag og heldur

of mörgum foreldrum í heljar-

greip sinni. Jafnvel konunni sem

hefir móííurhlutverki að gegna

hefir glapist svo sýn að undir

morgun skjögrar hún heim alls-

endis ófær til að gegna því hlut-

verki er henni hefir verið trúað

fyrir.

Hlýtur unga stúlkan, sem vex

upp við slík kjör, það öryggi ag

innra jafnvægi, sem hverjum

einstaklingi er nauðsynlegt? Eða

verður hún frá fyrstu bernsku

taugaveiklað barn, sem fáir eða

engir skilja, ef til vill síðar svo-

kallað vandræðabarn? Getur

móðir, sem í samfylgd „Bakkus-

ar" virðir að vettugi hjúskapar-

heit sitt, ætlast til að siðferði

dótturinnar verði allt annað og

betra?

Fordæmi foreldranna er því

eitt hið miklvægasta og það

íyrsta sem mótar barnið.

Svo er Guði fyrir að þakka að

á mörgum heimilum, er hinn

trausti grundvöllur lagður að

öryggi og sannri hamingju

barnsins, sem endist þvi alla

æfi.         Endurminningin         um

bernskuheimilið og góða for-

eldra hefur vissulega reynst

rnörgum dýrmæt fyrirmynd,

traustari fjársjóðir en fullar

hendur fjár.

Ótalin eru þau tár, sem fallið

hafa af barnsaugum vegna þess,

sð faðir eða móðir jafnvel báðir

íoreldrar hafa gengið á mála hjá

,Bakkusi". Sjaldnast gera þessir

foreldrar sér grein fyrir hinni

sálarlegu ofraun, sem barninu er

bakað með slíku, né heldur því

að æfilangt mein kann af að

hljótast. Fyrir misþyrmingu

barnssálarinnar getur enginn

bætt með fjármunum né fögrum

orðum.

Foreldrar, börnin ykkar eru

dýrmætari öllu öðru. Bregðizt

þeim ekki. Gefið þeim fagurt

fordæmi svo að þau geti ávallt

með þakklæti minnzt föður síns

og móður.

Sigríður  Sumarliðadóttir.

Fræðslumálastjórninni           skal

skylt að sjá svo um, að skólarn-

ir eigi þess jafnan kost að fá

hentugar kennslubækur og

kennslukvikmyndir til fræðslu

um áhrif áfengisnautnar, eftir

því sem við á á hverju skóla-

stigi." Þetta eru falleg og skiln-

ingsrík orð. Þessum lögum er

bara hvergi nærri nóg fylgt eft-

ir.

Sérhver æskumaður á að njóta

fræðslu í skóla um áfengisvanda

málin. Að láta hann læra af

reynslunni einni, er óforsvaran-

legt, þegar reynslan getur kost-

að manninn heill hans og ham-

ingju. Það er hlutverk skólanna

að vísa nemendum sínum til veg

ar um viðsjála vegi lílfsins. Að

vísa rangt til vegar er hlutur

sern 220. gr. hegningarlagnna tal

ar skýrustu máli um, en þar seg

ir að það varði mann allt að 8

ára fangelsi að segja ferðamanni

„rangt til vegar, enda hefði hann

átt að geta séð, að ferðamanni

inum  myndi   af   því   háski   bú-

inn".  Það  mega  sumir fara  að

vara sig.

Mörgum svíður sárt begar sak

laust fólk er svipt frelsi og kúg-

að með vopnavaldi. Kúgarinn

réttlætir gerðir sínar með sýnd-

arrökum, sem hann jafnvali

freistast til að trúa sjálfur. Millj

ónir barna líða þjáningar vegna

drykkjuskapar foreldra, svo að-

eins lítið dæmi sé nefnt. Þa3

er ömurlegt hlutverk að ætla

sér að réttlæa þetta með rök-

um þeim sem tíðast eru á borð

borin af fylgismönnum Bakkus-

ai.

f nútímaþjóðfélagi gegnir hver

þegn æ stærra hlutverki, tekur

á sig sífellt meiri ábyrgð. Áfeng-

ið gerir hvern mann minni og

ábyrgðartiifinningln sljóvgast.

Andstæðurnar eru skýrar. Bind-

indishugsjónin hefur því aldrei

verið mikilvægari en í þjóðfé-

lagi nútímans. Það hafa alltaf

nætt um hana vindar skilnings-

og sinnuleysis. Áfengið á sterk

ítök í mörgum og samvizku

þeirra er það notalegast að al-

menningsálitið fordæmi ekki á-

fengisneyzlu. Það er reyndar ó-

sköp mannlegt að meta meir

frið eigin saimvizku en einhverja

hugsjón, sem nagar sömu sam-

vizku. En þó þetta sé mannlegt

er það engu að síður hættulegt,

þvi það lokar augum manna

Framhald á bls. 26

Ásbjörn Stefúnsson læknir:

Umferð og áfengi

ÞAÐ hefur alltaf verið og er

hættulegur „leikur" að aka bil

undir áhrifum áfengis. Þessi

hætta vex þó hröðum skerfum

sökum sívaxandi bilafjölda á

vegunum en ófullnægjandi

vegakerfis. Einnig vegna auk-

innar hundraðstölu ungs og

mjög ungs fólks á meðal öku-

manna en ætla má, að ungling-

ar hafi yfirleitt síður þroskaða

áhyrgðartilfinningu en fullorðn-

ir. Ennfremur vegna bílanna

sjálfra, sem eru nú, sokum mögu

leika sinna til hraðaaksturs, allt

önnur og hættulegri farartæki í

þessu sambandi en óður var. Þá

telja ýmsir sálfræðingar og aðr-

ir vísindamenn að geðvilla (psy-

chopathia) hafi farið mjög vax-

andi hjá almenninigi, ekki sízt

ungu kynslóðinni, undan farin

ár. Er hér um stórhættu að ræða

í sambandi við áfengisnautn, sé

þetta tilfellið.

Enginn vafi er á því, að

drykkjuskapur fer vaxandi frá

ári til árs vegna aukins' fjölda

bíla og ökumanna. Hvort hanr

eykst meira en svarar auknum

bílafjölda almennt í „bílalönd-

unum", vil ég ekki fullyrða, en

sumstaðar er það svo, m.a. er ég

á því, að svo sé hér hjá okkur.

Tölur benda í þá átt. Tek ég hér

nokkrar tölur frá Reykjavík ár-

in 1961, 1962 og 1963:

Teknir vegna gruns um

drykkjuakstur:

1961:   261

1962: 427

1963:   584

1 jan. — 13 okt. 1964: 555

Dæmdir fyrir drykkjuakstur:

1961:  178

1962: 268

1962:  268

1963:   157

Það blasir við, hve miklu

fleiri þeir eru, sem teknir eru

vegna gruns en þeir. sem hljóta

dóm. Einkum er munurinn mik-

ill á s.l. ári, eða 427. Persónu-

lega kemur mér ekki til hugar,

að enigir þessara 427 á árinu

1963 hafi ekið undir áhrifum á-

fengis, m.öo. að lögreglan hafi

verið svo glámskygn á ástand

þeirra. Ég er hinsvegar sann-

færður um að flestir þeirra hafa

verið undir „einhverjum áhrif-

um", en blóðprufan sýknað þá,

sbr. 25. gr. umferðarlaganna.

Máske, og sennilega, hafa þó

nokkrir af þessum hópi verið

saklausir, hvað snertir áfengis-

nautn.  En hvað voru. svo hinir

margir, sem óku en  voru „ekki

grunaðir"?

Það er á!it margra vísinda-

manna, sem mál þessi hafa rann

sakað (próf. Goldberg, prof.

Drew, próf. Cohen o.m.fl), að

lítii áfengisáhrif, þ.e. undir okk-

ar lágmarki, 0,5 pro mille, geti

mjög oft svipt menn verulegum

hluta hæfni þeirra til að aka bíl.

Ganga ýmsir þeirra svo langt,

að þeir fullyrða, að það sé varla

til svo lítil áfengisneyzla, a.m.k.

ekki „í praxís", að hún sé skað-

laus ökumanni eða öruggt að

hún geti ekki gert hann vara-

saman, jafnvel hættulegan í um-

ferð. Eru víða æ meir og meir

hafðar uppi kröfur um það, t.d

mjög í Svíþjóð, að löggjafinn

viðurkenni eniga áfengisnautn

leyfilega á undan akstri. Má því

búast við breytingum á umferð-

arlöggjöf sumra nágrannalanda

okkar á næstunni hvað þetta

snertir. En úr því svo er, að

menn geta átt það á hættu  að

Ásbjörn  Stefánsson

verða grunaðir um ölvun við

aktstur, enda þótt þeir jafnvel

hafi ekki bragðað áfengi — en

erfitt getur orðið að afsanna

það á staðnum — því þá ekki að

taka það upp hér að búa umferð

arlögregluna með „alcotest"

tækjum, svo hún geti strax sann

fært sig um, hvort um áfengis-

neyzlu sé að raeða eða kannske

alls ekki. Þessi aðferð breyðist

nú víða út utanlands og er talin

all   örugg  það   sem  hún  nær,

Þá   koma   hér   nokkrar   tölur

frá Reykjavíkurlögregliunni   um

umferðarslys af völdum áfengis

árin 1961, 1962 og 1963. Tölurn-

ar  eru nokkuð   dregnar  saman.

Skýrsla IV: Orsakir umferðar-

slysanna:

Ölvun:

1961: 68

1962:  78

1963:  89

Skýrsla   V:   Slysatilfelli        a

fólki og  orsakir þeirra:

Ölvun:

1961:   19                                       v

1962: 29

1963: 34

Ef við tökum heildartölu um-

ferðarslysa og tjóna 1963, í

Reykjavík og nágrenni, 2752 til-

felli, þá er 89 þar af ekki hár

hundraðshluti. Slys á fólki af

völdum áfengis árið 1963 eru

hínsvegar 34, af alls 344 tilfell-

um, eða um 10% af ölluim slys-

uim. Enda mun það oftast svo, að

ef út af ber í umferð vegna

drykkjuaksturs, verður tiltölu-

lega oft slys á fólki. Hinsvegar

eru þessar hundraðstölur hér

undir því sem hagskýrslur

sumra landa sýna og mjög langt

undir því, sem ýmsir þekktir

umferðarsérfræðingar víða um

heim telja að raunverulegt sé,

eða frá 30 til 50% allra slysa,

sé allt tekið með í reikningmn,

m.a. ástand manna fyrst eftit

drykkju. Þessir menn telja að

opinberar skýrslur séu, hvað

þetta áhrærir, yfirleitt óáreiðan-

legar og fremur lítið á þeim að

byggja til að fá hugmynd um

það, sem raunverulega á sér stað

í sambandi við drykkjuakstur.

Til þessa liggja oft skiljanlegar

orsakir. Mismunandi mun þetta

þó í hinum ýmsu löndum. Um-

ferðin er víða orðin æðisleg,

lamandi. Mönnum veitir ekki

af öllu sínu er þeir sitja undir

stýri. Það sýna almenn tjón og

slys á vegnunum. í raun og veru

er umferðin víða vaxin hinum

almenna borgara yfir höfuð.

Hann brestur andlega orku til

að mæta henni svo sem skyldi.

Hver sá sem dregur úr haafni

sinni til að aka bíl með því

að neyta áfengis, eykur hættuna

á því að tjón eða slys verði.

Hann sýnir að jafnaði með þessu

að hann er óábyrgur og ætti

ekki að hafa ökuréttindi. Lög-

gjafinn ætti ekki að þola nein-

um það að aka undir áhrifum

áfengis, hve lítil sem eru. Lín-

an þarf að vera hrein. Ekkert

áfengi  við  stýrið.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32