Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 58. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 11. MARZ 1967.
19
Stórbrunar í Reykjaví
í rúma hálía öld  1
MESTI BRUNI síðan 1915, segja margir er þeir tala um brunann
í Lækjargötunni í fyrrinótt. Það er tilefni þess að við fórum að
rifja upp nokkra eldsvoða sem orðið hafa á þessum tíma. Hér á
eftir er sagt frá fjórum, þ. e. eldsvoðanum 'mikla 1915, Jónatans-
brunanum svokallaða 1920, Hótel íslands-brunanum 1944 og brun-
anum á Amtmannsstíg 1946. En fleiri stórbruna í Reykjavík mætti
nefna, svo sem bruuann á Spítalastíg 9 veturinn 1921, þar sem
maður fórst, Skólavörðustíg 45 á gamlárskvöld 1926, brunann á
Lokastíg 14 árið 1934, þegar eitt hús brann alveg og tvö skemmd-
nst, brunann á Grettisgötu 46, er stórt hús brann til grunna og
önnur skemmdust í apríl 1935, Bergþórugötubrunann í október
1937, þar sem tveir menn fórust, Sjóklæðagerðarbrunann 1941,
Liaugarnesspítalabrunann 1943, Kirkjustrætisbrunann 30. des. 1947,
cr tvö hús brunnu að mestu, eldsvoðann á Bergstaðastræti 70 árið
1948, er húsið brann til grunna, svo og í Borgartúni 7, árið 1949,
og skemmst er að minnast fsagabrunans, þar sem miklar spreng-
ingar urðu. Ekki verður þó farið nánar út í þetta að sinni, aðeins
sagt frá þeim eldsvoðum, sem virðast eftirminnilegastir, eins og
Bjá má af viðtölum í blaðinu.
Eldsvoðinn mikli 1915.
Árið 1915 varð mesti bruni sem
orðið hefur í Reykjavík fyrr og
aíðar, en þá brunnu 12 >hús, flest
til kaldra kola og tveir menn
brunnu inni. Eldurinn kom upp í
Hótel Reykjavík og breiddist síð-
«n út um miðfoæinn.
Þetta gerðist aðfaranótt 25.
apríL Hafði staðið yfir brúð-
kaupsveizla í Hótel Reykjavík
og voru síðustu veizlugestir, Ól-
*fur Björnsson og Eggert Briem
og konur þeirra að fara undir kl.
um nóttina, er þau sáu skyndi-
lega utan frá að logar stóðu
ét úr húsinu. Það skipti engum
togum að svo sem 5 mínútum síð-
ar stóð allt hótelið í björtu báli.
Hótel Reykjavík stóð við Austur-
stræti nr. 12 og virtist í fyrstu
húsunum vestan við það, Her-
dísarhúsi og fsafoldarprent-
smiðju, m.est hætta búin. Var
&>gð áherzla á að verja þau, en
þá breyttist vindáttin skyndilega
og sú vindstöðuforeyting varð til
þess, að kviknaði í öllum húsun-
wm gegnt Hótel Reykjavík, norð-
an við Austurstræti. Áður var
kviknað í Vöruhúsinu, sem var
áfast við Hótel Reykjavík, að
austanverðu. Breiddist eldurinn
síðan ört í mörg hús. En mönn-
um kom vindstöðubreytingin svo
é óvart, að í fyrstu höfðu börn
og húsmunir úr ísafoldarprent-
smiðju verið flutt yfir í Ingólfs-
bvoL
&VO var eldttiafið óskaplegt,
aegir í ísafold á þessum tíma, að
eigi tók nema svo sem 1—1%
klukkustund fyrir eldinn að ráða
niðurlogu'm allra húsanna.
Brunnu 10 hús alveg, ellefta hús-
¥S (Ingólfshvoll) brann mikið
©g það tólfta (Póstlhúsið)
ntkemmdist    mikið.    Húsin,    sem
brunnu alveg voru: Hótel Reykja
vík við Austurstræti 12, þar sem
Margrét Zoega rak hótel. Vöru-
húsið í Austurstræti 14, þar sem
voru vefnaðarvöruverzlun Th.
Thorsteinsson og Ijósmyndastofa
Sigríðar Zoéga. Þá var Verzlun-
in Godthaab, þar sem „Milljóna-
félagið" hafði verið til húsa. Her-
dúarhús, kennt við ekkjufrú
Herdísi Benediktsson, en þar rak
nú Hjálmar Guðmunidsson verzl-
stofur Johns Fengers. Þar næst
fyrir vestan var vöruhús Gunn-
ars Gunnarssonar í Austurstræti
og að auki kjötbúð Milners og
Ffederiksens og fór það hús í
eldinum. íbúðarhús og verzlun
Gunnars Gunnarssonar við
Hafnarstræti brann svo fljótt að
heimafólk Gunnars komst sumt
eigi út nema klæðalítil og stóð
hann uppi húsnæðislaus með 20
manns í heimili. Þá fór Edintoorg
arhúsið nýrra með vefnaðar-
vörudeild               verzlunarinnar
og Eimskipafélagsskrifstofunum
uppi. Og í Gamla Edinborgar-
húsinu brunnu miklar vöru-
birgðir. Fisksöluhús Gísla Hjálm
arssonar stóð norðan megin
Hafnarstrætis og brann. Og í
IngólfghvoU, stórhúsið í Hafnar-
stræti 14, skemmdist mjög mik-
ið. Kemst ísafold að þeirri niður-
sböðu að eignatjónið hafi numið
milli 1 millj. kr. og  1300.00 kr.
í sambandi við brunann í
Ingólfshvoli varð það slys að
Guðjón úrsmiður Sigurðsson
beið bana. Réðist hann til upp-
göngu í húsið til að taka á móti
vatnsslöngu um háaloftsglugga,
en komst ekki út úr húsinu
aftur. — Uppi á háalofti
í Hótel Reykjavík svaf vinnu-
maður frú Zoega, Runólfur
Steingrímsson og fórst hann þar.
En ekki mátti miklu muna að
miklu meira manntjón yrði, því
þegar Eggert  Briem  kom  inn í
Eldsvoðinn við Amtmannsstig.   Slökkviliðið
vinstri rústirnar af Amtmannsstíg 4.
við
KFUM,
tu
en það var eitt stærsta húsið við
Laugaveginn, eign Jónatans Þor-
steinssonar stórkauþsmanns. Hús
ið var tvílyft timburhús með út-
byggingu, einnig tvílyftri. Eldur-
inn kom upp um kl. 6,30 um
kvöldið, og brann húsið til
kaldra kola á hálfri þriðju klst.
Þetta  var  talinn  mesti  bruni  í
Hltel fsland skömmu áður en byggingin hrundi alveg.
un, og einnig var þar kaffisala.
Landsbankinn skemmdist mik-
ið, en tjón varð ekki veru-
legt á ákjölum bankans eða fjár-
munum. Þá var hús Natlhans &
Olsens, þar sem var vefnaðar-
vöruverzlun Egils Jacx>bsen, en
uppi Nafchan & Olsen og skrif-
húsið og tilkynnti um brunann,
vissi það enginn innan/húss og
eftir það fuðraði húsið upp á
skammri stundu.'
Jónatansbr uninn:
Mikill  eldsvoði
varð   26.   júlí
1920,   er  Laugavegur  21   brann,
Reykjavík brennur 1915. Hótel Reykjavík og Austurstraeti 14  eru brunnin og í gegnum reyk-
íuu sést í Landsbankann alelda.  Framarlega sjást logarnir   írá þaki Ingólfshvols.
Reykjavík   síðan   í   marz   1915,
sem segir frá hér á undan.
í aðalhúsinu voru sölubúðir
Jónatans Þorsteinssonar og Krist
ins Sveinssonar, en íbúðir á efri
hæð. Þar bjuggu um 40 manns,
er allt missti heimili sín og eig-
ur. í útbyggingunni voru vinnu-
stofur þriggja húsgagnasmiða,
þeirra Kristins Sveinssonar, Guð
laupgs Waage og Lofts Sigurðs-
sonar, en talið var að eldurinn
hefði kviknað út frá límbræðslu-
ofni í vinnustofu hins síðast-
nefnda. Allt brann sem brunnið
gat í húsgagnavinnustofunum, en
allnaikm tókst að bjarga af varn-
ingi úr verzlununum.
Slökkviliðið átti í erfiðleikum
vegna vatnsskorts, en þó tókst
að bjarga nærliggjandi húsum,
sem voru í mjög mikilii hættu.
Má þar nefna verzlunarhús
Marteins Einarssonar & Co., sem
var sambyggt Jónatanshúsinu. —
Brunaveggur var á milli hús-
anna, er varð til bjargar, en þó
var á honum gat, er eldurinn
komst um, en slökkviliðinu tókst
að ráða niðurlögum hans. Þá
urðu nokkrar skemmdir á húsi
Jóns Bjarnarsonar kaupmanns,
og húsum handan götunnar.
Hús þetta var byggt á árunum
1903—4 og bætt ofan á það 1908.
Það var 33 álnir á lengd og 24 á
breidd.
Hótel íslands bruninn
Eitt stærsta _ timburhús í
Reykjavík, Hótel ísland, brann 2.
febrúar 1944. Fjöldi manns var
í húsinu, er eldurinn kom upp,
og björguðust flestir út á nær-
klæðunum, naumlega þó, en lík
eins manns fannst daginn eftir í
rústunum. í Mbl. er m.a. sagt
svo frá brunanum:
,.Hótel fsland varð alelda svo
að segja á augnabliki. Var lengi
tvísýnt um, hvort takast mætti
að bjarga næstu húsum. Bálið
var svo mikið að það lýsti upp
nágrennið og hitinn var óskap-
legur.
Vindur var allmikill af norð-
vestri og stóð á tvö timburhús,
Hótel Vík í Vallarstræti og Verzl
un Brynjólfs Bjarnasonar. En
lengi voru timburhúsin í Aust-
urstræti, fyrir austan Hótel fs-
land og Aðalstræti 8, einnig í
hættu. Var fólki í þessum húsum
gert aðvart og allt verðmætt
borið út, eftir því sem tök voru,
á."
Eldurinn kom upp klukkan
rúmlega 2 ura nóttina. Dóttir
gistihúseigandans varð hans fyrst
vör, en eldsuþptök urðu á efstu
hæðinni. Var slökkviliði gert að
vart og fólk vakið. Flestir björg
uðust á náttklæðunum einum og
svo að segja engu var bjargað af
eigum manna. Fáeinir gátu grip-
ið með sér tösku.
Þegar slökkviliðið kom á vett-
vang, var húsið alelda á efri hæð
um og logaði út um glugga. Fólk
ið, sem bjargaast hafði úr eldin
um stóð fáklætt á götunni, en
lögregluþjónar fluttu það úr
kuldanum á . lögreglustöðina.
Fljótlega varð auðséð að húsinu
yrði ekki bjargað og beindu
slökkviliðsmenn slökkvistarfimi
að því að bjarga nálægum
húsum. Svo mikill var hitinn af
eldinum að rúður sprungu í nær
liggjandi húsum.
Daginn eftir kom svo í ljós
að ungur maður, Sveinn Stein-
dórsson frá Hveragerði- hafði
brunnið inni á annari hæð, og
fannst lík hans undir þar sem
herbergi hans hafði verið.
Hótel fsland var eitt stærsta
tknburhús bæjarins. Austurhluti
þess var byggður 1882, en eins og
það var er það brann, var það
byggt 1901. Auk þess sem þar
var hótel, voru í húsinu verzlan
ir, Vöruhúsið og Gefjun og
KFUM hafði þar bækistöð.
Brann þessi stóra bygging alveg
til grunna þessa febrúarnótt.
Bruninn á Amtmannsstígnum
Aðfararnótt hins 18. nóvem-
ber 1946 kom upp eldur í hús-
inu Amtmannsstígur 4. Brann
húsið til ösku og einnig húsið
nr. 4A. Um tíma voru 8 önnur
hús í hættu, en með frábærum
dugnaði tókst slökkviliðinu að
bjarga þeim lítt skemmdum.
í Morgunblaðinu 19. nóvember
segir m.a. svo frá brunanum:
\   Framhald á bls. 22
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32