Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						28    FIMMTUDAGUR 6. JÚLI1995

MORGUNBLAÐIÐ

MINNINGAR

OLAFUR B.

BJÖRNSSON

+ Eitt hundrað ár

eru nú liðin síð-

an ritstjórinn og

fræðimaðurinn 01-

afur B. Björnsson

fæddist. Hann hét

fullu nafni Ólafur

Bjarnason Björns-

son og var fæddur

á Litlateigi á Akra-

nesi hinn 6. júlí

1895. Hann lést 15.

maí 1959. Foreldr-

ar hans voru Björn

formaður og út-

gerðarmaður __

Hannesson, Ólafs-

sonar Stephensen og kona hans

Katrín Oddsdóttir prófasts á

Rafnseyri, Sveinssonar. Björn

var seinni maður Katrínar.

Fyrri maður hennar var Ólafur

formaður á Litlateigi, Bjarna-

son, hreppstjóra á Kjaransstöð-

um, Brynjólfssonar.

ÞOTT Ólafur B. Björnsson væri

ekki langskólagenginn kom hann

víða við í menningar- og athafna-

sögu Akraness og má vafalaust

--telja hann einn mesta framfara-

mann sem Akranes hefur alið. Hann

mun ekki hafa þótt bráðger að lík-

amsþroska í æsku og var frekar

heilsuveill, en þeim mun meira bar

á andlegu atgervi, frjórri hugsun

og brennandi áhuga fyrir hvers

konar umbótum og framförum.

Á sínum yngri árum vann hann

við verslunarstörf og stofnaði hann

árið 1915 verslunar- og útgerðar-

fyrirtækið Bjarni Ólafsson og Co.

(BOCO) ásamt hálfbróður sínum

- hinum kunna athafnamanni Bjarna

j Ólafssyni skipstjóra og frænda sín-

um Níels Kristmannssyni frá Lamb-

húsum, en það fyrirtæki starfaði

til ársins 1946. Olafur átti þátt í

stofnun annarra fyrirtækja og fé-

laga, sem ætlað var að efla og

. styrkja veg Akraness, m.a. Síldar-

og fiskimjölsverksmiðjunnar, sem

var fyrsta og lengi eina almennings-

hlutafélagið hér á Akranesi, með á

þriðja hundrað hlut-

hafa; sat Ólafur lengi

í stjórn þess fyrirtækis.

Stutt frásögn í

Borgfirzkri Blöndu

„Rafmagnið og Garða-

flóinn" segir nokkuð

um aldarandann og

áhuga þeirra bræðra,

Ólafs og Bjarna, fyrir

því sem til framfara

gat orðið á Akranesi:

„Fyrstu rafljósin

voru kveikt á Akranesi

ájólunum 1918. Bræð-

urnir, Bjarni Ólafsson

og Ólafur B. Björns-

son, keyptu lítinn rafmótor, sem

þeir komu fyrir í kjallaranum á

Litlateig, en þar bjó Björn Hannes-

son, faðir Ólafs. Leiddu þeir síðan

raflínu þaðan yfir í Hoffmannshús.

Síðan tóku menn að sameinast um

ljósavélar fyrir nokkur hús saman.

Loks var það 19. júní 1926 að boð-

að var til almenns fundar í Báruhús-

inu, þar sem rætt skyldi um eina

sameiginlega rafstöð fyrir plássið.

Sýndist sitt hverjum í því máli, en

aðalandmælandi var Þorsteinn á

Grund. Um þennan fund gerði Árni

Böðvarsson eftirfarandi vísur:

Steini á Grund í sínum svarta frakka

sat um stund en lengi ekki beið.

Hann talaði af tungu og af hjarta

og talaði eitthvað svona á þessa leið:

Ég vil láta'allan Skagann vita

að ég er á móti rafmagnssuðu og hita.

Ef Akurnesingar hætta að hugsa um móinn

er hann heldur lítils virði Garðaflóinn.

Vélbátaútgerðin hafði gengið í

garð en afgreiðslu og leguskilyrði

þóttu ekki nógu góð á Akranesi svo

útgerðarmenn leituðu til Sandgerðis

með báta sína. í framhaldi af því

átti Ólafur ríkan þátt í því að hafíst

var handa um hafnargerð hér á

Akranesi og vann hann af miklum

krafti að framgangi þess máls. Ólaf-

ur sat í stjórnum margra félaga,

m.a. Vélbátaábyrgðarfélags Akra-

ness og Fiskifélags íslands. Þá stýrði

hann lengi aðalfundum Landssam-

bands íslenskra útvegsmanna. Frá

því að Slysavarnarfélag íslands var

stofnað árið 1928 var Olafur virkur

þátttakandi í því þarfa starfi; sat

hann alla Iandsfundi og flesta stjórn-

arfundi og voru honum falin mörg

störf innan félagsins, sem hann

leysti af hendi með mikilli prýði.

Hann var í kirkjuráði, í sóknar-

nefnd Garðakirkju og í landsnefnd

Hallgrímskirkju; var reyndar einn

aðalhvatamaður að byggingu Hall-

grímskirkju í Saurbæ. Hann hafði

einnig mikinn áhuga á að efla tón-

mennt í landinu, var lengi organisti

Akraneskirkju, stjórnandi kirkju-

kórsins og einn af stofnendum

karlakórsins Svana og söngstjóri

hans lengi. Mikið og gott starf lagði

Ólafur af mörkum til bindindismála.

Átti stúkustarfið á Akranesi hauk

í horni þar sem Ölafur var. Ritaði

hann mikið um þau mál og flutti

um þau erindi í útvarpinu. Trúmað-

ur var Ólafur mikill og átti hann

einlægt samband við æskulýðsleið-

togann Friðrik Friðriksson. Birti

Ólafur m.a. kafla úr sjálfsævisögu

hans í tímariti sínu.

Þau stÖrf sem munu halda nafni

Ólafs B. Björnssonar lengst á lofti

eru þó ritstörf hans og fræði-

mennska, sérstaklega þau er vörð-

uðu Akranes og byggðirnar sunnan

Skarðsheiðar. Olafur gaf út og rit-

stýrði tímaritinu Akranesi, sem kom

út á árunum 1942 til 1959. Einnig

gaf hann út Sögu Akraness í tveim

bindum. Um sama Ieyti og tímaritið

Akranes hóf göngu sína var sett á

stofn prentsmiðja á Akranesi. Voru

þrír menn í félagi með Ólafi um

stofnsetningu. Sú prentsmiðja var

ekki starfrækt á Akranesi nema til

ársins 1945, en árið eftir hefst Ólaf-

ur einn handa um stofnun nýrrar

prentsmiðju - Prentverks Akraness

- sem enn er í fullum gangi undir

stjórn dóttursonar hans, Indriða

Valdimarssonar.

Útgáfa tímaritsins Akraness

markaði að mörgu leyti tímamót í

útgáfu. héraðsblaða. Það var ekki

eingöngu staðbundið fréttablað,

heldur einnig virt menningarrit á

landsvísu. Blaðið skrifaði Ólafur

fyrst og fremst af hugsjón en ekki

irieð fjárhagslegan ávinning í huga.

í blaðið ritaði hann ýmsar áhuga-

verðar greinar, eða þá að hann fékk

aðra hæfa menn þar til liðsinnis.

Greinar þessar voru ýmist tengdar

Akranesi eða landinu í heild; einnig

voru þar greinar um erlend mál-

efni. Ýmsir greinaflokkar, svo sem

„hversu Akranes byggðist" og

„upphaf sjávarútvegs á Akranesi"

birtust reglulega í blaðinu. Þættir

þessir eru hinir fróðlegustu og að

baki þeim liggur mikið rannsóknar-

starf og könnun heimilda, sem afla

þurfti víðsvegar að. Leitaði Ólafur

m.a. mikið í smiðju eldra fólksins

og bjargaði með því dýrmætum

heimildum frá gleymsku og glötun.

Annar fastur póstur var „Annáll

Akraness" , sem átti eftir að verða

eitthvert vinsælasta efni blaðsins æ

síðan. Þar voru skrifaðar helstu

fréttir dagsins, svo sem: aflabrögð,

ýmsar framkvæmdir á vegum bæj-

arins og annarra fyrirtækja, hjú-

skapur, dánardægur, samgöngu-

mál, íþróttamál og stjórnmál.

Fyrsta bindi hins mikla ritverks

„Saga Akraness" kom út árið 1957

og hið síðara tveim árum síðar.

Þegar Ólafur lést var hann vel á

veg kominn með samningu þriðja

bindis, en efni hafði hann viðað að

sér í fleiri bindi. Bókmenntastarf

Ólafs er mikið að vöxtum og ekki

unnt að gera grein fyrir því í stuttu

máli. Þó má segja að fáum byggðar-

lögum hafi verið gerð þetri skil um

uppruna þeirra og sögu og stendur

Akraneskaupstaður og byggðirnar

sunnan Heiðar í mikilli þakkarskuld

við Ólaf fyrir þetta þrekvirki hans.

Mörg trúnaðarstörf voru Ólafi

falin um dagana. Hann var um

skeið í sýslunefnd Borgarfjarðar-

sýslu. Eftir að Akranes fékk kaup-

staðarréttindi árið 1942 varð hann

oddviti sjálfstæðismanna í bæjar-

stjórn og fyrsti forseti bæjarstjórn-

ar. Var flokkurinn með hreinan

meirihluta í bæjarstjórn undir for-

ystu hans fyrstu árin. Hann sat í

stjórn Sparisjóðs Borgarfjarðar-

sýslu og síðar Sparisjóðs Akraness.

Ymsum trúnaðarstörfum gegndi

hann í Ungmennafélagi Akraness,

en blómaskeið ungmennafélaganna

stóð um þær mundir sem hann kom

þar við sögu. Þá var hann formaður

nefndar sem skipuð var árið 1934

til að undirbúa byggingu sjúkra-

skýlis á Akranesi. Einnig var hann

áhugamaður og ein aðaldriffjöðrin

við tilraun til að reká bílferju yfir

Hvalfjörð við lok síðari heimsstyrj-

aldar.

Áhrifa Ólafs gætti mikið hér á

Akranesi, áhrifa sem áttu eftir að

efla byggðina og þroska andann.

Ólafur var bæklaður og Iágvaxinn

af völdum þess og hefur sú fötlun

efalaust eitthvað háð honum; þó var

hann rismikill og bárum við ungl-

ingarnir á Akranesi mikla virðingu

fyrir honum þar sem við sáum hann

þjóta um götur bæjarins, kvikan á

fæti eða hjólandi á reiðhjólinu sínu.

Eins og nærri má geta var Ólafur

hamhleypa til allra verka og fljótur

að átta sig á viðfangsefnum þeim

sem leiða þurfti til lykta. Hann var

samvinnuþýður og laginn að miðla

málum, trygglyndur og viðmótsgóð-

ur.

Eiginkona Ólafs var Ása Ólafs-

dóttir Finsen, dóttir Ólafs Finsen

héraðslæknis. Ása reyndist manni

sínum alla tíð mikil stoð og stytta

og hefði honum sjálfsagt ekki orðið

svo mikið úr verki ef hennar hefði

ekki notið við, því oft var margt

um manninn á heimili þeirra hjóna

á Háteigi 16, svo mikil umsvif sem

Ólafur hafði alla tíð með höndum.

Eins og fyrr segir lést Ólafur 15.

maí 1959, aðeins 63 ára að aldri.

Ása Finsen býr nú á Dyalarheimil-

inu Höfða á Akranesi, 92ja ára að

aldri. Þau hjón eignuðust tvö börn,

sem bæði eru búsett hér á Akra-

nesi; Ólaf B. Ólafsson, fram-

kvæmdastjórae sem kvæntur er

Oldu Jóhannesdóttur frá Auðnum,

og Ingibjörgu Ólafsdóttur, sem var

gift Valdimar Indriðasyni, fram-

kvæmdastjóra og alþingismanni, en

hann lést í byrjun janúar á þessu

ári. Einnig ólu þau upp Kolbrúnu

Olafsdóttur, sem búsett er á Seyðis-

firði, en maður hennar er Gunnar

B. Sigmarsson.

Saga Ólafs B. Björnssonar, rit-

stjórans og fræðimannsins, sem lét

æskudrauma sína rætast, hefur

ekki verið skráð á bækur;_þó blasa

verk hans hvarvetna við. Á þessum

tímamótum minnast Akurnesingar

mikils hugsjónamanns og góðs son-

ar hinnar grónu byggðar við Fló-

ann. Byggðar sem skartar Borgar-

firði á aðra hönd en Hvalfirði á

hina, og þar sem Akrafjall og

Skarðsheiði mynda svo traustan og

fagran bakhjarl.

Ásmundur Ólafsson.

EGGERT G.

ÞORSTEINSSON

+ Eggert G. Þor-

steinsson fyrr-

verandi alþingis-

maður og ráðherra

var fæddur 6. júlí

1925. Hann lést á

Landspítalanum 9.

maí síðastliðinn og

fór útför hans fram

frá Fríkirkjunni 16.

maí.

!   f

Í DAG, 6. júlí, hefði

elskulegur vinur orðið

sjötugur, hefði honum

enst aldur, en hann

andaðist 9. maí síðast-

Íiðinn.

Ég dvaldi á sjúkrahúsinu hér á

Akureyri. Halli hafði komið í kvöld-

heimsókn og var farinn heim. Eftir

nokkra stund var hann kominn aft-

ur, stóð í dyrunum og benti mér að

koma. Ég fór í sloppinn minn og fór

fram á gang til að tala við hann.

Hann sagði: „Eggert er dáinn."

Mér fannst allt stöðvast; tíminn,

starfsfólkið á sjúkrahúsinu, sjúkl-

ingarnir sem ráfuðu um gangana,

allt ys og þys, veröldin hlaut að

hafa stöðvast augnablik. Mér varð

hughvarf smá stund en þarna stóð

Halli rólegur og hafði sagt mér að

Eggert væri dáinn. Þetta kom mér

á óvart - og þó. Eg áttaði mig, allt

í kringum mig var eins og það átti

aðvera, ekkert hafði stöðvast. Ég

vissi að Eggert átti að gangast

undir erfiða og hættulega skurðað-

gerð sem gat brugðið til beggja

vona og þetta urðu endalokin.

Hugurinn flaug til

hennar Helgu systur

minnar, sambýliskonu

Eggerts.

Eggert G. Þorsteins-

son fæddist í Keflavík

6. júlí 1925. Faðir hans

var Þorsteinn Eggerts-

son skipstjóri, fæddur í

Kothúsum, Garði. Hann

drukknaði er m.b. Egg-

ert fórst í róðri 23. nóv.

1940. Móðir Eggerts

var Margrét Guðna-

dóttir, fædd í Keflavík.

Bróðir Eggerts, Guð-

björn Þorsteinsson, var

líka skipstjóri en hann lést 6. des.

1991, svq að það var ekki langt á

milli þeirra bræðra. Þótt Eggert

væri fæddur og alinn upp við sjóinn

og sjómennskuna varð hann ekki

sjómaður. Hann lærði múrverk hjá

föður mínum, Einari Jóhannssyni

byggingameistara, sem þá var flutt-

ur til Reykjavíkur. Eggert tók

sveinspróf í múraraiðn 1947 og fékk

meistararéttindi í múrsmíð og bygg-

ingaleyfí 1951.

Systir mín, Helga Soffía Einars-

dóttir, var við nám í Kennaraskólan-

um um sama leyti og Eggert var í

námi hjá föður okkar og kynntust

þau þá, Eggert og hún.

Eftir að Helga lauk kennaraprófi

fór hún til Vestmannaeyja og kenndi

þar í tvö ár. Þar kynntist hún fyrri

manni sínum, Jóni Magnússyni.

Fyrri kona Eggerts var Jóna

Jónsdóttir hárgreiðslumeistari.

Eignuðust þau  fjögur börn; Þor-

stein, Jón Ágúst, Eggert og Guð-

björgu. Er þetta orðin stór fjöl-

skylda.

Helga og Jón eignuðust eina dótt-

ur, Kristínu Björgu, gifta Jóhanni

Magnússyni viðskiptafræðingi og

eiga þau þrjú börn.

Eggert var félagi í Múrarafélagi

Reykjavíkur og síðar heiðursfélagi.

Ungur gekk hann til liðs við Alþýðu-

flokkinn. Á Alþýðuflokksþingum

hittumst við oft og þá endurnýjuð-

ust okkar fyrri kynni, sem síðar

urðu að einlægri vináttu. Alltaf átt-

um við smellnar sögur að segja

hvort öðru.

í framboð til Alþingiskosninga

fyrir Austurland fór Eggert 1953.

Hann sagði mér að hann hefði ver-

ið á Seyðisfirði um kosningarnar.

Ekki var búið að telja atkvæðin og

úrslitin því ekki kunn þegar hann

tók sér bíl upp að Egilsstöðum áleið-

is heim, hafði litla von um að kom-

ast inn á þing. Á leiðinni upp eftir

kemur bíll frá Egilsstöðum og báð-

ir bílar nema staðar. Út úr Egils-

staðabílnum kemur maður, opnar

dyrnar á bílnum sem Eggert var í

og segir: „Ég verð nú líklega að

heilsa upp á nýja þingmanninn."

Það var fyrst þá að Eggert vissi

að hann var kominn á þing, eftir

þetta var framtíð Eggerts ráðin.

Hann gegndi fjölda trúnaðarstarfa

fyrir Alþýðuflokkinn, átti m.a. sæti

í miðstjórn hans í tæpa hálfa öld

eða frá. árinu 1948. Eggert var

þingmaður Alþýðuflokksins 1953-

1978, sjávarútvegs- og félagsmála-

ráðherra 1965-1969, sjávarút-

vegs-, heilbrigðis- og trygginga-

málaráðherra 1970-1971. Hann

var forseti efri deildar Alþingis

1959 og síðan varaforseti deildar-

innar. Eggert var formaður stjórnar

og skrifstofustjóri Húsnæðismála-

stofnunar ríkisins frá 1961-1965.

Árin 1972-1979 gegndi hann störf-

um framkvæmdastjóra styrktarfé-

iags lamaðra og fatlaðra. Hann tók

við starfi forstjóra Tryggingastofn-

unar ríkisins 1979 og gegndi því

starfi fram á haust 1993 er hann

lét af störfum.

Eftir mörg ár er þau höfði bæði

misst sína maka, Eggert og systir

mín, Helga Einarsdóttir, fyrrver-

andi yfirkennari við Melaskólann í

Reykjavík, endurnýjuðu þau sín

fyrri kynni, tóku saman og keyptu

sér hús á Móaflöt 59 í Garðabæ.

Þar áttu þau gott og glæsilegt

heimili, þar var gaman að koma og

sitja og hlusta á Eggert segja

skemmtilega frá ýmsu er á hans

daga hafði drifið, bæði frásagnir

af veru hans á þingi og ferðalögum

og ekki síst hans skemmtilegu grín-

sögum, sem hann var hafsjór af.

Ég gat laumaði svona einni og einni

sögu sem ekki eru sagðar nema í

þröngum hópi, stóðu misjafnlega

mörg vindstig eins og við Eggert

sögðum. Þá var ekki síðra að fá

þau hingað norður í Goðabyggðina.

Þá var grillað, borðað og spjallað,

jafnvel sungið út í „Derry" það eru

ljúfar minningar.

Síðastliðið sumar komu þau norð-

ur, Didda og Eddi, eins og við köll-

uðum þau ætíð og með þeim tvær

danskar vinkonur okkar. Ég minn-

ist sérstaklega kvöldsins sem þau

komu, við höfðum lokið kvöldverði

og sest út í hús eins og ég kalla

það að fá okkur kaffisopa og pönnu-

kökur. Þá hringir síminn og þar er

góð vinkona mín, sem búsett'er í

Noregi til fjölda ára, og eiginmaður

hannar sem er norskur. Þau lang-

aði til aðeins að sjá okkur áður en

þau yfírgæfu landið en höfðu lítinn

tíma. Ég sagði þeim að koma strax,

sem þau gerðu. Þetta varð hin dá-

samlegasta „sammenkomst". Það

var töluð danska, norska, íslenska,

og úr þessu varð allsherjar „skand-

inavíska." Vinkona mín hafði orð á

því hvað Eggert talaði vel norsk-

una. Þetta var ein af þessum inni-

lega skemmtilegu samverustundum

í góðra vina hópi sem geymast í

sjóði minninganna." ¦

Nú er þessi glæsilegi og góði

maður genginn, sem öllum vildi

gott gera og margir standa í þakk-

arskuld við, enda voru þau alls stað-

ar aufúsugestir, Didda og Eddi.

Útför Eggerts fór fram frá Frí-

kirkjunni 16. maí sl. að viðstöddum

forseta íslands og ríkisstjórn ásamt

fjölda ættingja og vina. Var þessi

athöfn virðuleg.

Hvað sagði hún Didda systir er

ég talaði við hana eftir lát Eggerts?

Jú, hún sagði eitthvað á þessa leið:

„Lífið er eins og bók í mörgum

köfjum og nú hafa orðið kaflaskil."

Ég ætla að nota sem niðurlags-

orð þéssara skrifa minna vísuna í

gömlu afmælisdagbókinni minni á

afmælisdegi hennar Diddu systur,

22. nóvember. I bókinni stendur að

þetta sé viðlag:

' Hér komst ekki gleðin á

því nóttina syrtir,

vér skulum dansa betur þegar birtir.

Elsku Didda, við Halli og allir

góðir vinir og ættingjar hér norðan

heiða sendum þér innilegar samúð-

arkveðjur og við biðjum Guð að

styrkja þig. Vertu viss það birtir á

ný.

Eddi hafðu innilega þökk fyrir

allar þær ljúfu minningar sem við

eigum um þig.

Fjölskyldu þinni sendum við inni-

legar samúðarkveðjur.

Áslaujr J. Einarsdóttir.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48