Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Norğanfari

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Norğanfari

						Sendur kaupendum hjer á landi
kostnaðarlaust; verð hverra 10
arka af árg. 1 kr., einstök nr.
16 aura, sölulaun 7. hvert.
normm
Auglýsingar eru teknar i blað-
ið fyrir 8 aura hver lína. Við-
aukablöð eru prentuð a kostnað
hlutaðeigenda.
16. ár.
f
Annan októher p. á. andaðist á Hall-
ormsstað í Skógum húsfrú Bergljót
CUittormsdóttir, 68 ára, kona
gigurðar prófasts Gunnarssonar (R.
af Dbr.). Hún var dóttir hins nafn-
kennda og lærða prófasts, Guttorms Páls-
sonar á Vallanesi, elzt af hans mörgu
börnum, sem komust til fullorðins ára.
Vorið 1841 gekk hún að eiga Sigurð
stúdent Gunnarsson (ættaðan úr Norður-
landi), sem hún hafði nú lifað saman við
í ástsamlegu iijónabandi rúm 35 ár og
varð 11 barna auðið með honum, sem 51
voru dáin á undan henni, nema 2 dætur,
sem nú lifa eptir hjá föður sínum.
Fyrir fám árum hafði hún veikst
hættulega af lungnabólgu, sem pá var
faraldursveiki og náði aldrei síðan heilsu.
Nú var pað og samskonar veiki, sem
leiddi hana til dauða. Fyrir 3 árum fór
hún að missa sjón tilfinningarlaust og var I
nú orðin nærri sjónlaus. Svo hafði og
verið um föður hennar, að hann missti
s;ón á miðjum sjötugsaldri og varð síðan
blindur  til 87. aldursárs, pá hann and-
aðist.
Bergljót sáluga var einkagóð kona,
hezta móðir barna sinna og húsmóðir
sins fjölmenna heimilis, skyldurækin og
dugnaðarsöm, hlíðlynd, ástúSleg og trygg
vinum sínum, umburðarlynd og polinmóð
í allri lífsreynzlu og geymdi til elli ró-
legt, blitt og harnlegt hugarfar. Hún
elskaði einingu, siðprýði og reglusemi og
var alla æfi eins og friðarengill síns heim-
ilis.                      •     ,. ,
þessa   góðu  merkiskonu  syrgja   nu
hjartanlega maður hennar, sjálfur aldrað-
ur og preyttur, dætur peirra sem eptir
lifa og fósturbörn, er henni var annt um
eins og móður, og allir sem pekktu hana
bezt.                        ,       ___________
Um lagfæringu á sjómannamáli
voru,  einkum viðYÍkjandi £il-
sMpum og áttavita.
Akureyri, 2. nóveinber 1877.
það er, eins og kunnugt er, langt síð-
an að íslendingar tóku að veita pví eptir-
tekt, hve illa tunga peirra eða pjóðmál var
komið, bæði fyrir pað, hve mörg erlend orð
höfðu unnið sjer par nokkurs konar hefð,
og svo pað, hve pau, sem tungunni annars
eru eiginleg, voru aflöguð eða villt í pýðingu
sinni.    Um  petta  hafa nú á hinum síðari
timum  ýmsar  bendingar  komið  frá fræði-
mönnum vorum, og pótt enn pá skorti mik-
ið á að vel  sje,  verður  pví  pó   eigi með
s'önnu  neitað,   að petta hefir mjög miklum
Umbótum tekið, og pað svo miklum, að pau
erð> er um næstliðin aldamót voru í prent-
uðum bókum góð og gild kölluð, pykja nú
í daglegu alpýðumáli öldungis eigi hafandi.
pað  er reyndar satt,  að daglega málið, er
hver  talar  við   annan,  er síður vandað en
bókmálið,   eins  og eðlilegt er, par eð bók-
málið kemur helzt frá menntuðum mönnum,
er rita pað eptir svo nákvæmum athugun-
um,  er  peim gefst kostur á; en daglega
málið kemur eigi síður frá alpýðunni held-
ur en hinum menntaðri, án pess að löngum
umhugsunum eða málfræðislegum rannsókn-
um verði par við komið; en samt sem áður
megum vjer eiga pað vist, eins og reynslan
líka sannar, að eptir pví sem bókmálið lag-
ast, tekur daglega málið einnig smámsaman
framförum.    það mun eigi fjærri sanni, að
í ýmsum veiðistöðum og umhverfis kauptún
muni tunga vor einna ineit blandin og af-
böguð vera, og kemur pað líklega til af pví,
að samgangur við erlenda menn er par mest-
ur, enda er pað haft á orði hjá fleirum en
íslendingum  einum,   að  sjómenn sjeu eigi
vandir að tungu sinni.   Mörgum af erlend-
um sjómönnum er lika i pessu tilliti mikil
vorkunn, að  pvi  leyti,  sem peir eru mest-
an  hluta   ársins  í  sífelldum  ferðum  milli
ýmsra landa og ýmsra pjóða, og pað stund-
um svo, að eingir samlendir peim eru í för
með peim; en um flesta af sjómönnum vor-
um er allt öðru máli að gegna; peir stunda
veiði   sína  með  samlendum  mönnum  um-
hverfis  fósturjörð  sína og hafa eigi saman
við   erlenda  menn  að  sælda,  nema  litinn
hluta af árinu og nokkrir svo að segja al-
drei,  og  pó einkenna peir skip sín, áhofn
og  sýslanir,  fiest  með  erlendum  nöfnum,
einkum peir, sem eru á hinum stæm, pað
er að segja pilskipunum.    petta ma nu að
vísu undarlegt kalla, pareð margir af mönn-
um pessum eru pjóðlögir og tala að oðru
leyti engu siður hreint mál en aðnr, og pvi
undraverðara er pað fyrir pað, að nokknr
af peim hafa kvartað yfir, hve óviðkynmlegt
sjer  pætti,  að  geta  eigi greint petta með
móðurmáli  sinu;  en hjer er nokkuð að at-
huga: skip pessi eru ýmist smíðuð erlendis,
eða pótt hjer sjeu smíðuð, pa samt með er-
lendu lagi, svo að flest, er til peirra heynr,
heldur  hinum  erlendu  nöfnum,   pótt sum
peirra   kunni  rangfærð  að  vera,   og  pótt
menn vildu greina petta með íslenzkum orð-
um, virðist pað í fyrsta áliti eigi svo hægt,
bæði fyrir pað, að hin upprunalegu íslenzku
skipaheiti  eru  nú flest eigi einungis orðin
oss óskiljanleg,   heldur  bldungis horfin, og
svo  hitt,  að   sumt  pað,   er  vjer finnum a
pessarar  tíðar  skipum, getur engan veginn
svarað til nokkurs pess, er á forntíðar-skip-
unum var; en allt fyrir pað getur nrjer eigi
annað  skilizt,  en  bót  verði á psssu ráðin,
en til pess purfa ðll heiti pau, er á skipum
tíðkast, pjóðkunn að verða,   svo að hásetar
eigi villist á hinúm nýju nöfnum, er heizt
ætti  að  vera hin sömu yfir allt land, svo
síðari   villan  verði  eigi  verri  hinni  fyrn.
það  liggur  nú í augum uppi,   að par sem
pví verður við komið, ætti að hafa hin fornu
íslenzku nöfn, en par sem pað verður eigi,
yrði   að   smíða   nýgjörfinga,   sem  efalaust
mætti vel fara  ef haglega væri að fanð.
J.að er nú hvorttveggja, að jeg er skipum
pessum og búnaði peirra svo ókunnugur, og
hitt,   að  jeg  hefi eigi pá pekkingu á forn-
sögum vorum eða er málinu svo vaxinn, að
jeg í pessu tilliti geti lagt pað til, er gagna
kunni,   en   fyrr  er  vansmiði, en  að   engu
megi nýta; fyrir pví læt jeg mjer lynda, að
til týna nokkur orð með peim breytingum,
er  mjer  hafa hugkvæmst, i pvi trausti, að
aðrir,  sem  betur  kunna,  vorkenni fáfræði
mina og taki eigi að síður pessar bending-
ar mínar til athugunar:
— lál —
Nr. 71—73.
Mastur (Mast) • M sigla, siglutrje.
Bugspjót (Bugspryd) = brandur.
Bóma (Bom) — beitiás.
Gaffall (Gaffel) — grcipirá.
Stórsegl (Storseil) == aptursegl.
Skonprtusegl = miðsegl.
GafffltOppur — stangartoppur, fremri og
optrí.
Brastoppur «=* aktoppur.
Brös = akreip.
Fokka = frajiisegl.
Jagarboma = brandauki.
Jagar = brandaukasegl,  og brandauka-
kaðall, er pað hangir á.
Klyvur = brandsegl, og brandkaðall, er
pað hangir á.
Stagfokka = stafnsegl, og stafnkaðall, er
pað hangir á.
Breiðfokka = pversegl.
Millumstagur — stag, og segl pað er par
til hlýðir stagsegl.
Klófal = dragreip, kennt við pað segl,
er pað hlýðir.
Pikkfal = ristog.
Niðurhalari = fellitog.
Bomdicki = lyptikaðall, ljettir.
Veglínur = gangrimar.
Bardun = bóglínur.
Tallie = hjólkaðall.
Tallielöber = rennikaðall.
Talíukrókur = dráttarkrókur.
Blökk = hjólroóðir.
Jomfrú = skegla.
Kutt = stjórnhjól, par af hjólstjórn mót-
sett sveifarstjórn.
Dregg = leguakkeri, pað er að segja pað
akkeri, er hefir fleiri fleina en tvo mót-
sett landakkeri.
Boie = dufl, hnakkmiði.1
Boietoug — duflstrengur.
Tvihlaupari = fyrirrennari.
Spil = akkerisvinda, vindás.2
Kranbjælke = akkerisbogi, akkerisbiti.
Keðja (Kjæde) — rekindi.
Gallion = trjóna.
Fangalína — stafnfesti.
Káeta (Kahyt) = lypting.
Káetukappi = yfirlypting.         s
Dekk (Dæk) = pilfar, piljur.
Lugar = fyrirrúm.
Lest = búlkarám.
Strákjölur = drag.
Klys — festargauga.
¦Vantar — h'ófuðbendur:
Rustjárn = kaðalhöld.
Klossrif = nauðrif.
Koffnagl — hnykkastafur.*
Flagg = veifa,
yioi = veðurviti.
Kompas — áttaviti, leiðarsteinn.
Varp = færsla.*
gjeve = færsluklofi.
Pumpa — dæla.
Skjöd — skaut, kló.
Stagvending — upp í hvarf-
1)   Ólafs  Tryggvasonar  sögu,  sbr'. Jóna
lagabók.
2)  Bjarnar sögu Hitdælakappa, sbr. Njálu.
3)   Sjá Laxdælu.
4)   Varp er í rauninni fornt orð, sjá
Konráðs orðabók, mætti annars kalla fram-
færslu eða apturfærslu, og par af færslu-
kaðal eða streng.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 141
Blağsíğa 141
Blağsíğa 142
Blağsíğa 142
Blağsíğa 143
Blağsíğa 143
Blağsíğa 144
Blağsíğa 144