Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fjallkonan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Fjallkonan

						FJALL

Landið vort skal jldrei okaJ

undir nýjan hlekk,

ei iír sporl aftur þolaí

ef að fram  þaí gekk.

H   XXVI. iírj

Hufnarflrði 21. ágúst 1909.

Nr.   32.

Afgreiðsla og innheimta

FJALLKONUNNAR

er hjá

Ólafí   kaupm.  Böðvarssyni.

Reykjavíkurvcg.          Talsími 6.

ifV Auglýsingar, sem eíga

að koma í blaðið, sendist til

hanc eðs i Prcntsmtðju Hafaar-

fjarðar.

Kaupendur Fjallkonunnar

eru beðnir að tilkynna afgieiðslu-

manni hennar þegar þeir skiíta um

bústaði. Til vanskila, sem kunna ab

verða á blaðinu eru þeir og beðnir að

Begja honum sem fyrst eftir að þeir

eru orðnir þess vísir, að blöðin liggi

eigi óhirt bjáviðkomandipóstafgreiðslu

eða bréfhhðingamannl,

'lll'IH M'^f

Húsmæðrafræðsla,

Á síðustu þingum lieflr þvi veríð

hreyft, að stofna skóla handa hús-

íiiæbrum, er samsvari bændaskólun-

um, sem reisrir hafa verib handa

bændaefnum. Enn þá hefir þó ekk-

ert orbib úr framkvæmdum.

Málib hefir litiisháttar verib rætt í

sumum hérubum land;ins, en í blöð-

um heflr því verib minna sint en

vert væri um svo mikilsvert mal.

Stafar þab af því, ab það eru kon-

urnar, sem eiga í hlut?

Jlálið vavðar alla þjóðina, karla

og konur. Umræður um það eru

jafnnauð^ynk-gar og um önnur vel-

ferbarmál þjóðaiinnar, því uð mjög

ribur á, ab rétt stefna sé tekin 1 þvi

að upphafl.

Hér kemur nd d eftir

álit landbúiiaönrncfndnriiiiiar

í    veðri deilcl á sídasta þingi.

Landbúnabarnefnd n. d. alþingis

heflr tekið til íhugunar málið um

stofnun húsmæðraskóla samkvæmt

umræðum þeim, er íóru fram þá er

nefndin var skipuð.

Hugsun sú, að koma upp hús-

mæðra- eða hússrjórnarskólum hér á

landi er að minsta ko?ti eins gomul

og hinn svonefndi hússtjórnarskóli í

Reykjavík. Skömmu eftir að hann

var stofnaður t6k Búnaðai félag íslands

við honum, þá nýstofnað, og hefir

haldið honum uppi siðan, þó það hafi

nú losað sig við veg og vanda af

honum framvegis. Míilefnið hefir því

einlægt verið'á dagskrá Bf. ísl. síðan.

Varð sú skoðun allsnemma ofan á í

búnabarþinginu, ab skóli þessi í Rvík

væri eigi og gæti eigi orbib annab

en matreiðsluskóli, og vildi Bf. Isl.

Jm eigi auka hann né halda uppi til

Iengdar. Reglulegur inísstjórnarskóli

þyrfti þar á móti að kenna konum

búsknp og heimilissljórn í sveit, og

standa jafnfætis góðum bændaskólum.

Slíkir skóiar væri þvi búnaðarfélaginu

ofvaxnir og utan við þess verksvið.

En búnaðarfélagið hefir styrkt til um-

ferðarkenslu í húsmóðurstöifum bæði

norðanlands og sunnan, og með því

sýut, að það metur þá kenslu mikils.

Á alþingi 1903 og 1905 bólaði á

þeirri skoðun, að hinir séistöku

kvennaskóJar, eða sérskólar fyrir kon

ur, væii eigi nauðsynlegir, nema

þeir snerust íyiir alvöru að veikleg

um efuum, og einkum að því, að

búa konur undir húsmóöurstöðuna.

Af þessum ástæðum var næstelzta

kvennaskóla landsins, eyfiizka kvenna-

skólanum, synjað um framhaldsstyrk.

Má því msb sanni segja, ab hann

hafl látib lífl.5 fyrir húsmæbraskóla-

hugmyndina, því nú er hann lagbur

niður um sinn. Eins og eðlilegt er,

þótti Eyfirbingum leitt að leggja nið-

ur skóla sinn, einmitt þá er þeir

ætluðu að fara að beina honum í

éttina til þess að verða húsmæðra-

skóli, Enda átti skólinn sjóð nokk-

Urn, sem enn er úeyddur og biður

þess að skóli verði stofnaöur. En til

þess að halda honum uppi, þurfti að

byggja skólahús m> m., og þá reis

upp ágreiningur nokkur um það, hvar

skólinn œtti að vera, eins og siðar

mun getið nánar, Hins vegar voru

meiai snúnir að einu málí um, að

hann skyldi vera búnaðarskóli fyrir

konur, þ. e. húsmæðraskóli.

Litlu fyr og á meðan þessu fór

fram vaknaði upp sjálfstæð og sterk

hreyfing með konum í Suður Þingeyj-

arsýslu um húsmæðrafiæðslu, ekki

einungis umferðarkenslu, eins og þá

fór fram í héraðinu, heldur fasta skóla

meb verklegri og bóklegrl kenslu. Félag

kvenna Þar í héraðiLU gekst fyrir

þessu máli og hefir haldið því vak-

andi siðan með miklum áhuga. Sá

áhugi hoflr og haft áhrif í Eyjafirði,

því konur þar hafa tekið eins í mál-

ið, og þar sló því, eins og eðlilegt

var, saman við kvennaskólamál Ey-

fiiðinga. Fyrir áskorun kvenna í

Suður Þingeyjarsýslu tók sýslunefndin

þar mál þetta til rækilegrar meðferð-

ar 1906 á abalfundi sínum. Voru

þar gerbar ákvebnar tillögur í málinu,

sem skorðuöu hreyfingar þær, sem

komnar voru fram í ákveðnara formi

en áður. Þær voru þess efnis, að

skúla skyldi reisa handa konum, er

jal'ngiltu bændaskólunum fyrir kail-

menn og þeim búnaðarstofnunum, er

hefði verklega kenslu á hendi fyrir

þá. Þossir húsmæðraskólar skyldu

vera 2 á landinu eins og bændaskól-

amir og gerðir út af landssjóði. Var

þar miðað við reynslu búnaðarskól-

anna. Þeir voru sem sé héraðsskól-

ar,   sinn í  hverjum   fjórðungi,   og

sveltir upp. Þótti þá ráðlegra að

fækka þeim, gera þá að landsskólum

og gera betur úr garði, en landssjóði

væri kleift, ef þeir væri fjórir eða

þaðan aí fleiri. Þannig hafði þá þessi

húsmæðraskólahugmynd fengið á-

kveðna stefnu. Um sömu mundir

var mál þetta til meðferðar í sýslu-

nefnd Eyfhðinga og bæjarstjórn Ak-

ureyrar. Varð það að samkomulagi

á milli þessara stjórnarvalda og sýslu-

nefndar Suður Þingeyinga, að halda

sameiginlegan fund um málið á Ak-

ureyri sumarið 1906. Á fundi þess-

um kom í Ijós, að þessi stjórnarvöld

voru mjög sammála um þá stefnu i

málinu, sem að ofan ei getið. En

þar kom aftur & móti fram ágrein-

ingur út af því, að Akureyringar

vildu hafa skólann á Akureyri eða

svo nærri bænum, að nemendur það-

an og kennarar gætu gengið á skól-

ann; en Þingeyingar héldu því fr.vm

sem skilyrði, að hann væri í sveit,

svo langt frá kaupstað, að hann yrði

eigi heimagönguskóli þaðan, en þó

að öðru leyti vel seftur fyrir aðtlutn-

inga, svo og að aðsókn úr þeim

landshelmingi er undir hann lyti.

Þannig var þá aðdragandinn að

þvf, að þingmaður Suður Þingeyinga

og 2. þm. Eyflrðinga flut.tu frumvarp

um siofnun tveggja húsmæðraskóla

á þinginu 1907. Er þar leitast við

að leggja grundvöll fyrir sérfræðslu

kvenna, með þvi að byrja á skólum

fyrif þær námsgreinar, sem hver

einasta húsmóðir þarfnast, en jafn

framt svo til hagað, að engri stúlku,

sem fenfiið hefir góða barnafræðslu,

væri ofvaxið kostnaðar vegna að

ganga á, ef hún annars geti gengið

á nokkurn skóla. Ofan á þessa und-

irstððu mætti svo byggja með því

bæði að auka þessa skóla eftir þvi

sem ástœður leyfðu og reynslan benti

á, og með því ennfremur, að koma

upp skólastofnunum er tæki við af

þeim vegna þeirra kvenna, er hefði

nauðsyn til og ráð á að leita sér

fullkomnari sérmentunar.

Um flutning máls þessa í neðri

deild alþingis 1907 og meðferð í

deildinni vísum vér til Alþingistíð-

indanna (A. þingskj. 99, 416, 512.

B. 2714.—2750. dálkur).

Eins og áður er getið, hefir farið

fram umfeiðaikensla í húsmóður-

störfum, fyrst norðanlands 2 eða 3

vetur, af hendi jungfrú Jónínu Sig-

urðardóttur og nú næstliðinn vetur

hór sunnanlands af hendi ungfrú

Ragnhildar Pétuisdóttur. Þessi kensla

varð til talsverðra nota noibanlands

og mikillar vakningar, og þaðan er

að miklu leyti runnin breyting sú í

húsmæðraskólamálinu, sem að fram-

an er getið, einkum í Þingeyjarsýslu.

Þá varð sú skoðun Ijós, að þáverandi

kvennaskólar fullnægðu alls eigi því,

sem  Bérakóiar  fyrir konur þyrftu

að gera fyrst og fiomst, og þeir

yrðu að víkja fyrir nýjum skólum,

með n.vju fyrirkomulagi frá grundvelli.

Kona sú, Jónina Sigurðardóttir, sem

einkum hefir leitt hreyfingu þessa,

heflr nú komið á fót og haldið uppi

2 næstliðna vetur, fastri konslu í

hinum helztu greinum, sem hún tel-

ur nauðsynlegar í húsmæðraskóla, í

húsi gróðrarstöðvarinnar við Akur-

eyri. Nemendur hafa verið 21—27.

Þetta er auðvitað ófullkomin byijun,

sem einskis styrks hefir notið úr

landssjóði og lítils annarsstaðar að,

og skóla þessum er ekki markaður

staður enn, nema til bráðabirgða,

enda alveg prívatskóli. En í þassari

byrjun er fólgin vísir til reglulega

hússtjórnarskóla fremur en nokkurri

annari stofnun, sem nú er til hér á

landi.

Nú er að víkja að hreyflngum i

sömu átt og þessa i Austflrbingafjótð.

ungi. Fyrir allmörgum árum var

farið að safna fó til stofnunar kvenna-

skóla á Austurlandi. Fé þotta var

sett á vöxtu og er sjóðurinn geymd-

ur óhreyfður til þessa, Hugsunin mun

upphaflega hafa verið sú, að koma

upp samskonar kvennaskóla og þá

voru í Norðurlandi og í Reykjavik.

En málið hefir samt legið alvag niðri

í mörg ár, þangað til nú fyrir 2 ár

um að hreyfingin um húsmæðraskól-

ana kom i Ijós opinberlega, þá er far-

ið að vekja upp kvennaskólamálið á

ný. Sýslunefndir Múlasýslnanna kusu

sameiginlega 3 menn í nefnd til að

koma fram með tillögur til stofn-

unar kvennaskóla á Austurlandi og

styðja framgang þess máls. Tillögur

sinar lagði nefnd þessi fyrir syslu-

nefndirnar og voru þær í öllum aðal-

atriðum sniðnar eftir frumvarpi því

til stofnunar húsmæðraskóla, sem ]<i

fyiir neðrideild 1907. Þessar tillögur

féllust sýslunefndirnar á; lofuðu þær

að leggja árlega fé i kvennaskólasjóð-

inn, og hvöttu sveitafélögin til slika

hins sama.

Ennfremur má geta þess, að skóla-

nefnd Eiðaskólans hefir fíirið fram á

1000 kr. árlegan styrk, til þess að

koma á húsmæðrafræðslu á Eiðum.

Fylgir beiðninni reglugerð fyrir þá

kenslu, og er hún i fullu samræmi

við frumvarp það, sein lagt var fyrir

sýslunefndirnar, eins og áður er get-

ið.

Þannig er þá Norðurland og Aust-

urland á einu máli um það, að sér-

skólar fyrir konur eigi að vera

reglulegir búnaðaiskólar, eða rétt-

nefndir húsmæðraskólar, og að frum-

varpið í neðri deild 1907 hafi mark-

að stefnu þeirra og fyrirkomulag í

aðalatriðum. Ennfremur er það Ijóst,

að mikill ahugí er á þvi um þetta

svæbi alt, ab shkir skólar komi upp

sem fyrst, enda eigi þeir engu sibur

réttáaðstob laudssjóðs en bændaskói-

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 125
Blağsíğa 125
Blağsíğa 126
Blağsíğa 126
Blağsíğa 127
Blağsíğa 127
Blağsíğa 128
Blağsíğa 128