Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Heimskringla

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Heimskringla

						OpiS á kveldin til kl. 8.30
Þsgar
Tennur
Þurfa
AðgerSar
Sjáiö   znig
DR. C. C. JEFFREY
"Hinn  varkári   tannlæknir"
Cor. I.ojcim Ave. ojt Maln .«».
'lfrWl
JKXIÍI.  ÁR.
WINNIPEG, MANITOBA, MIÐVIKUDAGINN     9. APRIL 1919
NOMER 29
Serg. Oscar J. Gottfred,
sonur Mr. og Mrs. J. Gottskálksson, 525 Jessie Ave., Ft.
Rouge, kom heim úr stríoinu á laugardagskvöldiS 29.
marz síSastl. Hann er búinn aS vera í hernum nokkuo
á fjóríSa ár, á Frakklandi og í Belgíu; var hann tvö síSustu
árin af stríSinu alt af í fremstu röSum og tók þátt í ýmsum
skæSustu bardögum, sem háSir voru á þeím svæSum á
því tímabili, svo sem Vimy Ridge, Hill 70, Passchendaele,
Arras, Cambrai, og seinasta daginn, sem stríSiS stóS yfir,
var honn í sóknínni á Mons, og rétt þegar þeir voru búnir
aS taka bæinn, þá kom frétt um aS vopnahlé Væri samiS;
var þaS homrm og þeim öllum sannarleg gleSitíSindi.
Hann var einu sinni tvo mánuSi í fremstu skotgröfum, án
þess aS fá nokkra hvíld. Hann hefir sannarlega veriS
heppinn aS ganga í gegn um allar þessar orustur óskaddaS-
ut og koma nú heim til foreldra sinna heill á húfi. Hann
segist vera búinn aS fá meir en nóg af hermenskunni í bráS.
en þó hefSi hann ekki viljaS missa af þessu tækifæri aS
gera skyldu sdna fyrir land og þjóS. Hann býst viS aS
dvelja hjá foreldrum sínuin þrjár til fjórar vikur og fara
svo vestur til Edmonton, þar sem hann átti heima áSur en
hann gekk í bermn.
Almennar frjettir.
Næsta sumar hermsækja Can-
ada og ferSast hér um vesturfylkin
*m 300 ritstjórar frá Bandaríkjun-
um. MeS hópnum verSa nokkrir
þingmenn og aSrir háttsettir og
málsmetandi menn sySra. Mark-
miSiS meS ferS þessari er aS
kynnast ástandi hér og sjá meS
eigin augum hin mikhi landflæmi
Vestur-Canada. RáSgert aS þessi
fríSi flokkur komi hmgaS í lok
júlímánaSar og ferSalagiS standi
yfir um þriggja vikna tíma.
Tilkynt hefiT veriS, aS AUen
leíkhúsaf élagiS í Toronto aetli aS
reisa hér í Wimnipeg afarstórt
kvikmyndahús á komandi sumri.
Leikhús þetta á aS kosta um $300-
000 og verSur eitthvert vandaS-
*ta og skrautlegasta leikhús í
Canada. Á þaS aS standa á Don-
aid stræti gegnt Eaton verzluninni
og hefir lóS sú þegar veriS keypt.
skattbyrSin um upphæS er nemur
$3.344,914. Og taliS er ólíklegt,
aS þessi feikna skattaukning nægi
hinum miklu og margvíslegu þörf-
um stjórnarinnar, verSi skattálag-
an því hærrien nú er gert ráS fyrir
—ef til vill 5 mills. Hljóta ríkis-
búar þá aS greiSa um 400 per cent
nærri skatta þetta ár en á undan-
farandi árum.
Karl Kositsky, ríkis yfirskoSari
i NorSur Dakota, skýrSi frá því
nýlega, aS hin nýja tilhögun og
¦iSurjöfnun Nonpartisan flokksins
rnyndi auka virSingu eigna í North
Dakota úr $403,*Ll,258 upp í
$1.239,650,856. Eftir aS lagSur
hefir veriS á virSingar þessar hinn
tíHekni   skattur     (4 milrs),
vex
Borgarstjóra kosningar eru ný
afstaSnar í  Chicago.      Heitir   ai
William Hale Thompson, er kosn-
ingu hlaut og fékk hann 257,888
atkvœSi.    Umsækjendur voru sex
í alt og þar   af   rvéir sósíalistar
Hlutu   þeÍT   síSarnefndu fæst at-
kvaeSi,    annar    23,004    og  hinn
1,715.    Fulltrúi verkamanna hlaut
54,467  — rúmlega  tvöfalt  fleiri
en báSir sósíalistarnir til samans.
fari. Vafalaust er þetta spor í rétta
átt og.ber vonandi hinn æskileg-
asta árangur. I nefndinni eiga aS
vera þeir menn er fylsta traust er
boriS til.
Frétt frá Bandaríkjunum segir
allsherjar iSnfélaga sambandiS
þar, er saman stendur af 3,000,-
000 meSlimum, nú vera aS hrinda
af stokkum öflugri baráttu gegn I.
W. W. æsgingamönnum, bolshe-
visma og stjórnleysis kenningum
af öllu tagi. Um 'þetta kemst
Hugh Frayne, einn af helztu leiS-
togum iSnfélaga sambandsins í
B.ríkjunum, meSal annars þann-
ig aS orSi : "Vér munum reyna
aS sýna verkalýS lands vors fram
á, aS bolshevisminn svonefndi er
samtvinnaSur svikum, eigingirni
og ilsku, og aS stefna þessi sé
runnin frá mönnum, sem aldrei
hafa verkamenn veriS, — lötum
og lúmskum æsingamönnum, er
hagnýta sér fáfræSi fólksins og lifa
á hræsni og lygum." Ef þessi
"stóru orS" væru töluS af ein-
hverjum af fylgjendum auSvalds-
ins, myndi þeim ekki mikill gaum-
ur gefinn, en þar sem þau koma
frá merkum leiStoga verkamanna,
sem hag verSalýSsins ber fyrir
brjósti, er alt öSru máli aS gegna.
AfstaSa ]>essa manns sýnir ótví-
ræSilega, aS gerbyltingamenn, er
ekkert ábyggilegt hafa aS bjóSa
í staS þess gamla, eigi sterkrar
mótspyrnu aS vænta í Bandaríkj-
unum.
miklum og hugviti. 1 öSru efra
horni getur aS líta íslenzka konu
í faldbúningi og meS "fálkann"
á hné sér; mynd sú táknar Island.
Hinu megin, eSa í hinu.efra horn-
inu, er mynd af ungri mey í full-
um blóma lífsins, sem hampar
jarSarhnettinum á höndum sér og
býSur hann "velkominn". Sú
mynd táknar Canada. 1 neSri
hornum eru myndir af þinghúsum
fslands og Manitoba. Þorsteinn
er sérstaklega hagur aS mála slík-
ar umgjörSir og má óefaS fullyrSa
aS aldrei hafi.honum betur tekist
en í þetta sinn. — Vér l>ökkum
sendinguna.
Minnisvarðinn.
Hon. Gideon Robertson, verka-
manna ráSherra í sambandsstjórn-
inni, hefir nýlega tilkynt aS sett
verSi fimim manna nefnd til þess
aS ferSast til allra helztu iSnaSar-
stöSva (industrial centres) í Can-
ada og rannsaka ástandiS þar frá
öllum hliSum. ASal'lega á nefnd
þessi aS grenslast eftir hvar hægt
sé aS koma á samstjórn verka-
manna   og   verkveitenda svo vel
Norris forsætisráSherra Mani-
toba, og Brown fylkisféhirSir eru
staddir í Ottawa þessa dagana.
ASal erindi þeirra austur er aS
leggja aS sambandsstjóminni aS
láta fullgera Hudsonsflóa brautina
eins fljótt og mögulegt er. Hafa
þeir þegar setiS ráSstefnu meS Sir
Thomas White og fleiri stjórnar-
meSlimum og fengiS beztu undir-
tekir. AS vísu fengu þeir ekkert
ákveSiS loforS um hvenær brautin
yrSi kláruS, en voru fullvissaSir
um aS verkinu skyldi haldiS á-
fram. Eins og búiS er aS tilkynna
fyrir nokkru síSan, hefir stjórnin
í hyggju áll-rrúklar brautalagning-
ar þetta ár, og hefir þess vegna í
mörg horn aS líta.
__________afa-----
Loksins haf a Winnipegbúar hrept
hiS marg umtalaSa Shoal Lake
vatn, þótt nokkur vandræSi væru
á aS þaS fengist. Eftir aS hinu
mikla mannvirki var lokiS fynr
stuttu síSan , aS leiSa vatniS alla
leiS hingaS frá Shoal Lake, kom
upp úr kafinu aS vatniS væri ekki
sem hreinast. SögSu efnafræS-
ingar í því vera smá-pöddur (cyc-
lops), sem svo eru smáar, aS ekki
sjást meS berum augum. BæSi
læknum og efnafræSingum kom
þó saman um ÞaS, aS pöddur
þessar væru ekki skaSlegar fyrir
heilsu fólks og vatniS heilnæmt í
alla staSi þrátt fyTÍr nærveru
þeirra. Sumum leizt þó ekki á
blikuna og kom til tals, aS bygt
væri hér síunar verkstæSi, — er
kosta myndi um tvasr milj. doll-
ara. Eftir heilmikiS málastapp
varS niSurataSan sú, aS láta
borgarbúa reyna vatniS eina viku.
Var þaS hiS snjallasta ráS, því
síSan borgarbúar fengu vatn þetta
til afnota, hafa þeir yfifleitt lýst
ánægju yfir því og munu ófúsir
aS breyta um aftur. VatniS er
tært og bragSgott og stórum mun
mýkra en brunnvatniS, sem fvr
var notaS.
í málefni þessu, eins og sérhverj-
um ætti aS vera frjálst aS gera,
því allir eiga hér jafnam rétt aS
máli. En þaS er eitt, sem vér ætt-
um sem mest aS varast þessu viS-
víkjandi, og þaS er, aS láta til-
finningar vorar hlaupa meS oss í
gönur eSa vondskast og velja
hverir öSrum hrakyrSi út af þessu.
Vér eigum aS virSa hver annars
skoSun, enda þótt vér getum ekki
fallist á hana, annars eySileggjum
vér mál þetta, og hefSi þá veriS
langt um nær aS hreyfa J>ví aldrei
Winnipeg, 4. apríl 1919.
S. J. Jóhannesson,
Þ. Þ. Þorsteinsson hefir sent oss
mynd er hann nýlega hefir málaS
Myndin er af "fyrstu íslenzku ráS-
herrunum austan hafs og vestan* ,
Hannesi Hafstein og Thomasi H.
Johnson. Utan um myndina er
teiknuS skrautumgjörS af hagleik
Þar eS svo margir hafa nú aS
undanförnu látiS opinberlega í
ljós skoSanir sínar viSvíkjandi
hinu fyrirhugaSa minnismerki, er
reisa á hermönnum vorum, þeim
er þátt tóku í hinu síSasta ægilega
heimstríSi, og aS skoSanir manna
eru svo margar og margvíslegar, I
áS nær undrum sætir, þá langar
mig einnig til aS láta mína mein-
ingu í ljós, og er hún í skjótu
bragSi sögS sú: aS eg hallast ein-
dregiS aS steinvarSanum. því sú
minning er ekki á sandi bygS,
heldur á bjargi því, sem varir um
aldur og æfi og veglegast er. AS
segja aS slíkt minnismerki sé bara
kaldur steinn, er hin mesta fjar-
stæSa, því þótt steinninn í sjálfu
sér sé aS eins kaldur og dauSur og
dauSur líkami, þá eru minningar-
merki þau, sem á hann eru rituS,
hvorki köld eSa dauS, sé þaS af
listamanni gert; og þaS mun bezt
og lengst vekja og viShalda end-
rrminningunni um vora dýru
.urengi, sem ekki hikuSu viS aS
offra lífi sínu og limum fyrir land
sitt og l>jóS, eSa hiS góSa málefn-
iS. ÞaS mun því vekja aSdáun
og þökk í brjósti óteljandi kyn-
slóSa um komandi aldir.
ÞaS hefir frá alda öSli, eSa frá
því aS vér höfum fyrst sögur af,
veriS alsiSa hjá þjóSunum, aS
menn hafa reist látnum ástvinum
sínum eSa ýmsum mikilmennum,
veglega- bautasteina eSa minnis
varSa úr steini. Þetta er afar forn
siSur, sem helst viS hér á meSal
vor óbreyttur enn þann dag í dag.
ViS þurfum ekki annaS en koma
hérna í kirkjugarSana til aS sjá
allan þann aragrúa sem þar er af
minnisvörSum (eSa legsteinum),
sem menn hafa reist þar látnum
ástvinum sínum og ekki veigraS
sér viS aS rista hinar hjartfólgn-
ustu minningar á kaldan steininn.
AuSvitaS aS þar mundu þær
verSa varanlegastar og bezt
geymdar fyrir eftirkomandi tím-
ann.
En þaS er eitt sem eg vil aS
minnisvarSi þessi beri meS sér, og
l>aS er þaS, aS nann geymi minn-
ingu allra ísl. hermanna, þeirra er
þátt tóku í hinu mikla voSa stríSi;
því þeir eiga sannarlega heiSur
skiliS, þar sem þeir, eins og hinir
sem féllu, voguSu lífi sínu í sama
tilgangi, og þó aS þaS atvikaSist
svo, aS þeir kæmu ti'I baka lifandi,
þó margir lemstraSir, þá liggur
fyrir Þeim sem öSrum aS falla frá
meS tímanum, en minning þeirra
ætti aS lifa eins og hinna, sem
þegar eru látnir. En minnisvarS-
inn virSist mér, aS vera mætti tals-
vert rninni og þar af leiSandi ó-
dýrari, og mundi hann alveg eins
ná tilgangi sínum fyrir því.
En hvaS viSvíkur líknarstofn
un, þá er þaS óneitanlega góS og
göfug hugmynd, ef slíkt gæti kom-
ist í framkvæmd og náS tilgangi
sínum aS verSa til varanlegrar
minningar um hermennina. En eg
er hræddur um, aS slíkt lenti í alt
of mík'lu vafstri og ósamkomulagi
um hvernig því fé skyldi bezt og
viturlegast variS. En ef samskot
til minnisvarSans yrSu svo rífleg,
aS afgangur væri af þeim kostn-
aSi, þá ætti aS verja því fé til efl-
ingar gamalmenna heimilisins á
Gimli, því þaS er sú stofnun, sem
nauSsynlegust er og mest til sóma,
sé henni vel stýrt og viShaldiS eins
og hingaS til hefir átt sér staS.
MeS Pessu fyrirkomulagi bindum
vér niSjum vorum enga bagga eft-
irleiSis, en eruim einir um hituna í
þessu málí.
Jæja, eg hefi þá í sem fæstum
orSum látiS í ljós mína memingu
Sambandsþingið
Mál og mannlýsingar
eftir
Gunnl. Tr. Jónsson.
VI.
Ottawa, 2. apríl 1919.
ÞaS er upphaf þessa máls, aS
fyrir Quebec-fylki ræSur höfSingi
sá, er Sir Charles Fitzpatrick heit-
ir; ber hann fylkisstjóra nafn og er
fjáSur vel. Hann er nýlega kom-
inn í þenna heiSursess, var áSur
dómari hæstaréttar lands vors og
þar á undan dómsmála ráSgjafi
Laurier stjórnarinnar. MaSurinn
er því merkur. Vakti þaS því ekki
all-litla eftirtekt, er honum var
boriS á brýn í sambandsþinginu í
fyrri viku, aS hamn hefSi þá hann
var dómstjóri stungiS í sinn vasa
5,000 dölum, sem honum hefSi
ekki boriS. Þessi ákæra er raun-
ar ekki ný, því hún var borin fram
á þingínu í fyrra; en þaS var rétt
fyrir þinglokin, svo ekki gafst tími
til aS ræSa hana, enda þá þing-
mönnum gefiS í skyn, aS dóm-
stjórinn, þvi hann var dómstjóri
þá, mundi skila aftur þessum 5000
dölum. En þetta var fyrir ári síS-
an. Nú er sú breyting orSiri á, aS
Sít Charles er orSinn fylkisstjóri í
Quebec, sem er enn þá betur laun-
aS en aS vera dómstjóri hæsta-
réttar, — en 5,000 dölunum hafSi
hann ekki skilaS aftur. Saga
málsins er sú, aS þingiS hefir til
margra ára veitt dómstjóra hæsta-
réttar 2,500 dali árlega, til aS
ferSast til Englands í dómsmálaer-
indum; en einn þefvís þingmaSur
uppgötvaSi þaS, aS Sir Chaiíes
hefSi ekki fariS þennan leiSangur
árin 1915 og 1916, en engu aS
síSur dregiS ferSakostnaSar pen-
ingana. Líklegast hefir dóm-
stjórinn veriS hræddur viS kaf-
bátana og taliS sig öruggari heima.
en ferSakostnaSar peningamir
gleymst(I) í buxnavasanum.
UmræSur urSu bæSi hc-Sar og
langar um þetta í þinginu.    Sivft-
ust  menn   í   tvo   flokka,   þá   sem
vörSu Sir Charles  og  töldu hann
hafa rétt til peninganna,  og hina,
aem kváSu hann hafa engan rétt
til iþeirra og baeri aS skila þeim
aftur.    En skrítin var flokkaskift-
ingin,    því    liberalar og stjórnin
vörSu Sír Cbarles, en merri hluti
stjómarflokksins    hamaSist   gegn
honum.      Dr.  Edwards,   sem bar
fram kæruna, sagSi meSal annars:
"Þegar    fátaeklingur   tekur  fæSu,
sér og sínum til bjargar, eT hann
hlífSarlaust settur í tugthúsiS; en
þegar vellauSugur maSur og mik-
ilsmetinn  dómstjóri   í   hæstarétti
landsins stingur í sinn vasa 5,000
dölum,   sem   honum   ekki ber, ef
þaS verSur uppvíst, þá ekki ein
asta   er   honum    lofaS  aS  halda
fénu,   heldur   er     onum og veitt
betra    embætti."       Hon.     Hugh
Guthrie,   sem   talaSi   fyrir   hönd
stjórnarinnar, kvaS kæruna órétt-
láta.    Sir Charles bæru þessir pen-
ingar, því fjárlögin segSu aS eins:
'Til   Sir   Charles Fitzpatrick'  án
nokkurrar  frekari skj'tmgar.     Ef
I
nokkur bæri því hér sök í máli, þá
væri þaS þingiS, sem hefSi sam-
þykt fjárveitinguna þannig orS-
aSa, en ekki Sir Charles." Bætti
Guthrie því viS, aS þingmenn
skyldu fyrst líta í sinn eigin barm,
áSur en þeir færu aS ásaka jafn-
mætan mann og Sir Charles, því
ekki væru ferSakostnaSar reikn-
ingar þeirra ætíS svo ráSvandlega
tilkomnir. ----D. D. Mackenzie lib-
eral leiStoginn varSi og Sir Char-
les, sömuleiSis Sir Thos. White og
Hon. R Lemieux. Aftur voru þeir
Nickle frá Kingston og R. L. Rich-
ardson harSorSir í garS hins fyrv.
dómstjóra, og vildu aS hann skil-
aSi peningunum aftur. KvaS
Richardson þaS á allra vitund, aS
fjárveiting þessi hefSi veriS ætluS
til ferSakostnaSar, og þar sem
hinn háæruverSugi dómstjóri
hefSi setiS heima og fariS hvergi í
tvö ár, bæru honum ekki pening'
arir. W. F. Nickle kvaS mundu
mega fóSra meS lagaflækjum, aS
Sir Charles hefSi rétt til dalanna,
en siSferSisIegan rétt til þeirra
vissu bæSi guS og menn aS hann
engan hefSi. Sir Sam Hughes
sagSi, aS Sir Charles í staS þess
aS fara til Englands, hefSi fariS á
veiSar (hverskonar veiSar, nefndi
kappinn ekki) og mætti vera aS
hann hefSi unniS landinu jafn-
mikiS gagn á þann hátt sem meS
Englandsförinni. — Alls voru um
30 ræSur haldnar í þessu ferSa-
kostnaSarmáli, en svo valt þaS út
af án þess nokkur ákvörSun væri
tekin. En líklegt er, aS Sir Char-
les hafi haft buxnaskifti næsta dag
og fundiS peningana í vasanum,
því til stjórnarinnar komu þeir
tveim dögum síSar. — Lýkur þar
meS sögunni.
Hon. Thomas Crerar.
LandbúnaSar ráSgjafinn í sam-
bandstjórninni, Mr. Crerar, er fyT-
ir löngu orSinn þjóSkunnur fyrir
afskifti    sín    af    búnaSarmálum
landsins,  en  á þingi er hann  ný-
græSingur   og   talar þar sjaldan.
VirSist sem hann  kunni þar ekki
sem bezt viS sig; er hann á sífeldu
rápi um þmgsalinn og þá hann er í
saetr sínu,    hefir   hann   hattinn á
höfSinu og lætuT hann sága í brýr
niSur.     Halda margir,   hann  sofi
tíSum undir umræSum, og er hon-
um þaS naumast láandi.    Tvö mál
halda þó Mr. Crerar glaSvakandi,
eru þaS tollmál   og   landbúnaSur;
skýtur hann þá hattinum aftur á
hnakka    og   dTekkur í sig meS é-
fergju þaS sem sagt er; og þegar
hann   svo   talar í þessum málum,
líkist hann prófessor, en þingheim-
ur nemendum.      Má    meS    sanni
segja, aS Mr. Crerar sé hinn fyrsti
hæfi LandbúnaSar   ráSgjafi,    sem
Canada  hefir   haft;   fyrirrennaTar
hans hafa    veriS    honum    fremri
hvaS stjórnmála þekkingu snertÍT
og kunnaS  betur   aS    heyja hinn
pólitiska   hifdarleik.     En á sviSi
landbúnaSarins     stendur     Crerar
þeim öllum   framar;   af   þerrri   á-
stæSu var hann og valinn til starf-
ans,    þá    aamsteypustjórnm    var
mynduS.       Mr.   Crerar hefir um
nokkur ár veriS formaSur "Hinna
sameinuSu kornyrkjufélaga" (Un-
ited Grain Growers of Canada);
heldur hann þeim starfa enn, þó
hann sé ráSherra,   og aS   flestm
hyggju  mundi  hann   frekar  vilja
afsala    sér    ráSgjafa   embættinu,
heldur en formannsstöSunni.
i Framhald á 5. bU.)
SEKDXÐ EFTIR
Okeypis Premíuskrá
yfir VERBMÆTA Ml/VX
R0YALCR0WMS0APS,Ltd.
6M Maln 8t               Wlnnip«g

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8