Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögberg

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lögberg

						SENDIÐ
KORN
YÐAR  TIL
ALEX. JOHNSON & CO.
242 ORAIN   EXCHANOK,   WINMPEO
ÍNA    iSLENZKA   KORNFÉLAGS   1   CANADA
iiie
BÆNDUR
Því ekki  senda  okkur  hveiti ykkar
til sölu.     Viö getum  útvegao hæsta
vero á öllum korntegundum.   Viö er-
uin íslenzkir og getiö þiö skrifaöokk- (
ur á íslenzku.
ALEX. J0HNS0N& CO.,  Winnipep, Man.
25. ARGANGUR
WINNIPEG, MANITOBA, FIMTUDAGINN   19.   DESEMBER  1912
NÚMER 51
^
&.
ISLENZKl LIBERAL
KLÚBBURINN
Islenzki liberal klúbburinn heldur
ANNAN SPILA FUND sinn í
neðri Goodtemplara salnum á
föstudagskveldið í þessari viku,
þann 20. þessa mánaðar, klukkan
8.30. Kappspil mikið verður háð
um "tyrkja" og "gæs," og allir er
vilja taka þátt, eru fastlega ámint-
ir um að koma í tíma.
Ef einhvern Ulending óskar að fá sér
borgarabréf, ætti hann i ð snúa sér til íslenzka
liberal klúbbsins bví viðvíkjandi.
NEFNDIN.
<%7
Bæjarstjórnar-kosning-
arnar.
Úrslitin urSu, sem öllu mun
kunnugt. att Mr. Deacon hlaut
kosningu til borgarstjóra stöSunn-
ar og sigraSi Harvey gamla meS
meir en 1000 atkv. meiri hluta.
l>að má óhætt segja, aS þaS kom
mörgum á óvart, en ekki mun
öSru umi aS kenna en því. aS sá
var ekki vinsæll, sem undir varð.
ÞaS mun og hafa ráSiS miklu, at5
Mr. Deacon er í miklu áliti sem
forsjáll og duglegur maSur, er
þar áS auki yngri en hinn og hef ir
því aS öllu samantöldu þótt væn-
legri til rösklegra athafna í þess-
þiSingarmiklu virftingar stöðu.
— Borgarinnar ráðsmenn voru
endurkosnir, þrir hinir sömu Og
aS undanförmi, og Midwinter i
staS Harveys. McArthur lá á
sóttarsæng, þegar kosningin fór
fram og dó daginn eftir, aS hann
var kosinn. í hans staS: verSur
ekki kosiS fyr en eftir nýjár, en
störfum hans skifta hinir meS sér
ásamt borgarstjóra. Af fulltrú-
um í bæjarstjórn má nefna, aS
Milton komst aS á ný, en í norS-
urbænum náSi galiziumaSur kosn-
ingu,  svo aS þeir eru nú tveir í
bæjarstjórn.
----------•-»-•----------
Hervarnir Bandamanna
Þrjú orustu skip að ári.
Meyer flotamálaráSgjafi Barrda-
manna heldur því fast fram, aS of
lítill áhugi sé á herbúnaS: þar i
land:. Hann segir aö heimsfriö-
urinn sé of ótryggur til þess aS
eigi beri stórþjóSum aS halda
áfram herbúnaði enn. um hris og
þaS af kappi. Segir hann aS
Bandaanertn verS' aS gæta þt
þeir missi ekki þaS forræS; á sjó,
sem þeim beri að hafa. Ýmsar
aðrar þjóðir verS: þar langt á
undan þeim,"ef þeir komi sér ekki
upp mörgum og góSum, vel bún-
um nýjum herskipum. Meyer
ráSgjafi fullyrSir aS því aS eins
geti strandvarnir Bandamanna
veriS í nokkru lagi, aS þeir eigi
alt aS f jörutiu orustuskip og varS-
skip; núi sem stendur eru orustu-
skipin aS eins þrjátíu og þrjú, en
fjögur þe:rra séu ekki til frám^
búSar. — RáSgjafinn leggur til a»
smíSa beri næsta ár a,S minnsta
kosti þrjú stór orustuskip, <>g
nokkur smærri. Til flugvéla í
hernaSar þágu seg'r hann aS var-
iS hafi veriS i Bandaríkjum í
fyrra $140,000; þaS sé alt of lítiS.
Sama ár hafi Japanar variS í því
skyni $600,000; en stórveldi
Evrópu svo miljónum dollara
skifti.
Engin friðarverðlaun
Þetta ár.
NobelsverSlaununum veröur
ekki úthlutaS þetta áriS. Þetta
er i fyrsta skifti síSan 1901 aS
stórþing NorSmanna hefir tekiS
slíka stefnu. Þingnefndin sem
verSlaununum úthlutar hefir ekki
fært fram neina sérstaka ástæSu
íyrir þessu, en lætur þess aS ems
viS getiS, aS henni finnist ekkert
þaö starf hafa veriS unniS í friS-
ar þágu sem heimili verSlauna-
veiting þetta ár.
Lokafundur.
Boðskapur Tafts til Eandankja-
þings.
Kappsund var háS viS, Lamb-
húsasand á Akranesi á fyrra
sunnudag, milli ungmennafélags-
ins "Hauks" í Leirársveit og Ung-
mennafélags Akraness. Fræknast-
ur var Arni B'óSvarsson úr Voga-
tungu og hlau|t silfurpening aB
verSlaunum.                        fVísirJ.
Þing Bandaríkja kom saman í
vikunni sem leið. í síöasta smji,
má fullvel segja. því aS fjöldi
þingmanna kom þar nú í hinnsta
sinn, er kjósendur höfSu ha.fnaS
þeim vi5 siðustu kosmngar og
kjörirj aöra i þeirra stiS. Þeir
fulltrúar sem nú koma saman
mega kalla syngja sinn svanasöng
á bingi.
Taft forseti skr/faði þinginiu
bréf aS vanda, og þykir þaS all-
merkilegt. I>ar segir, einsog
venja er til, aS bezta samkomulag
sé meS Bandaríkjum og öSrum,
ríkjum, en þó eru deilumál uppi'
meC þeim og Rússum og sömuleiS-
is eru Englendingar óánægSir rneS
aSgerBir Bandaríkja stjórnar út-
af álögum á skip er fara um
Panama 'skurS. Ekk| m'nnltist
forseti á þaS í bréfi sínu, heldur
ræS'ur hann sterklega til þess aö
láta ekki flokkadeilur innanlands
hafa áhrif á utanrikjs mál. Hann
hafi reynt aS breyta. þeim sitJ, sem
lengi hefir loSaS viS i Bandaríkj-
um, aS skipa menn í trúnaSar
stöSur utanlands eftir þvi, hve vel
þeir hafi stutt flokka til kosninga
innanlands. Hann hafi leitast
viS aS skipa menn i þær stöSur
eftir hæfile'kum óg dugnaS:
til aS gegna þeim, svo og haldl-
iS þeim sem vel hefSu reynst,
hvernig sem flokkadráttum he'ma
hafi HSiS, og þá ósk lætur hann í
ljósi, aS svo verSi gert eftirleiSis.
Landsmenn ættu aS standa sem
e'nn maSur gagnvaít útlöndum,
seg'r hann, og láta deilur um inn-
anríkis flokkamál engin áhrif hafa
i því efni. Þótti þetta vel ráSiS
og viturlega mælt. AS öSru leyti
var mest tala'S! um þaS i bréfinu,
hversu verzlun Bandaríkjanna
hafi gengiS viS útlönd, vildi ekki
kannast viS aS þaS væri réttnefni,
aS kalla starfsemi sendiherrans
'skildingapólitík", en drap þó á,
aS allt þeirra starf nú á dögum
m'SaSi a'SI því, aS ná sem beztum
verzlunarkjörum vis  útlönd.
?3dHfe

LÖGBERG óskar kaupendum sínum
gleðilegra jóla =
Kvenréttindi í Dan-
mörku.
Konur 1 Danmörku sækja
þaS fast aS öSlast kosninga.rrétt
og kjörgengi. Er skáldkonan
Emma Gad framarlega í þeirri
fylkingu. Hefir kvenréttinda kon-
unum hugsast þaö snjallræSi tJ
aS greiSa fyrir kvenréttindum í
landi sínu, aS konur búi s:g andir
lySja landherinn i orustum,
svo sem meS því aS hlynna áS
sjúkum o. þ. u. 1. Vitna kvenrétt-
inda konur þessar í þá miklu og
ágætu hjálp er konur hafi veitt
litt undirbúnar í Balkanstr.Sinu
nv afstaSna.
landi opinberl-ga ben^hSan viS
herför kosninga kvenna gegn
ráSherranum.
__EJdur    kviknaöi    1    húsi    á
sunnudagskveldiS ekki langt frá
Kenora. Húsbóndinn var ekki
heima og er hann kom aö stóS
húsiS í báli, en dJttir hans tveggja
ára gömul var inni, og haiSi ekki
veriS gáS aS bjarga henni. Hann
náSi stiga og brauzt inn^ í her-
bergiS þar sem hún var og náSi
henni, en hún var þá svo lanjt
leidd af .brunasárum. a?« hún dó
daginn eftir.
Menn vora á veiötim þ-trsem
heitir Lost River héraS i Saskat-
chewan ; þeir dreifSu sér um skóg-
arrunna og fór hver sér. Alt í
einu þykist einn þeirra  sjá dýr i
sinni á þaS sem hann sá
kviki þar; þaS var einn af
þeim félc>gum aS læSast á eít'r
fugli: kom skotiö í baíkiS á hon-
um og gekk gegnum lungun. MaS-
urinn gekk hátt upp í mílu til
bygthu*, lagSist þar fyrir og dó af
bkVSirás. Mjög er þaS titt í þessu
laridi, a5 menn verSa hver öSrum
aS skaSa á veiSiförum og má öll-
um blöskra athugaleysiS.
Ekki af baki dotnar.
Kvenréttinda konur voru teknar
fastar einn daginn á einum staö i
Bretlandi, fyrir ókn>;tti, og leidd-
ar fyrir dómara. Hann úrskurS-
aSi eftir vitna yfirheyrslu, aS
fresta málinu til ýtarlegr; ran-
sóknar, og skyldu þær vera í haldi
á meSa.n. Þegar sii heyrM þelta,
sem helzt var fyrir h'num herskáu
konum, þá gerji hún sér hægt
fyrir, reif af sér annaS stigvéliS
og kastaSi í dómarann; hún hitti
á skallann á yfirvaldinu og þótti
þetta svo' vel takast, aS> hún tók
af sér h'nn skóinn og senti honum
af alefli í réttarskrifarann, fagn-
aöi svo yfir verki sínum meS há-
um hljóSum, en hinar tóku undir,
Lloyd George átti aö halda funl á
dnhverjum staS; kvenma&ur
fannst fal'nn í húsinu, áSur en
fundur byrjaSi, og hafSi sá grun-
samlegt æxli eSa útvöxt einhvers-
staSar á sér. Þetta var ransakaS
og revndist hún hafa mesta úrval
af flugeldum, er hún mun hafa
ætlaSi aS brúka'á fumlirum Þeg-
ar ráSlierrann fór af fundi þess-
um, sátu einhverjar konur fyrir
honum og liöfSu sv'pur undir
svuntunum. Þær náSu ekki í ráC-
gjafann og svöluSu sér á öSrum í
staSinn. sá var æruverSur pre-tur,
og fókk skrámuT á andlit og háls
og annars staSar, viN hýSingu þá.
Á enn öBrum staS sátu nokkrar
fyrir vagiii þessa sama ráSherra.
en mistu hans og köstuSi grjóti
og allskonar skotum á annan vagn.
er vel met'nn og meinlaus birga-i
sat í. ÞaS vírSist nokkuS gnm-
samlegt, af hvaSa rótum hatur
þessara kvenna á Lloyd-<Jeorge er
runni'S, meS þvi aS' hann varS til
þess einna fyrstur, aS lýsa fylgi
sínu v;B kröfur kvenna til atkvæS-
isréttar. Hverg hofum vér þó
séS mótflokk stjórnarinnar á Eng-1
Ur   bænum
Markerville, Alta., skrifar P.
G. i^. þ.m.: "Viö erum nú allir hér
meS fram póstveginnm aS fá "Rural
mail Free Delivery", og er þaS mik-
iö, þægilegra a'S fá íslenzku blöSin
heim til sín strax heldur en aS sækja
þau a pósthúsin, því^a'ð alt af sitJB þau
í fyrirrúmi. Mér 'íkar Lögberg mjög
vel, ])ó aö eg kysi fleiri fréttapistla
úr nýlendunum, Ganian vaeri að rit-
stjórinn ga'ti ferSast sem oftast út um
nýlendurnar, því aS ritgerSir þær sem
hann hefir skrifaS þar um eru bæöi
fróSlegar og mjög skemtilega ritaSar.
—HéSan er ekkeri aS frétta nema in-
;íS á hverjirrö degi, sól og blíS-
viSri                  <ig heilsufar gott."
"Success Busintss College" í Win-
byrjar  sitt nýja vetrar náms-
skeiS mánudaginn 6. Jan. 1913.   Skól-
inn sendir ókeypis skólaskýrslu öllum
cm biðja um hana og hafa hug á aS
enska   ínngu, JiraS  og vélritun
•khak). — Ári$ sem   leiS- komu
fyrirspurnir     til   skólans   frá
verzlunun                ar    tim  land eftir
stúdentum frá þessum skóla.    Öllum
fólki séS fyrir
stööu.
arSar, N.                                  suö-
.n héían'úr bænum á miSvikudaginn
wir. Hann biSur Lögberg aS flytja
rinum sínum og kunningjum, i Alfta-
kæra kveSju meS þakklæti
fyrir                                               Snum
tíma.
Stt                         r aS undirbúa    25
;ir;i afmælishátíS sína,    sem    verSur
haldin föstudagskvöldiS þann 27. þ.m.
Allir íslenzkir Goodtemplarar í Win-
eru boSnir.    Nánara auglýst í
n  frá Omaha,
Ivali'ö hér í bænum
hja tengdafóll                ír. og Mrs. J.
T.  C                                f  staS  nýskeS
suSur i rílii.                                 iferCa
'iynj-
Chri                          lcrra Johnson ætl-
a.^i fyrst til Chicago, Oj               iS aS
dvelja þar nokkra    daga    hjá    þeim
hjónum, Ólafi J. Olafssyni tannlækm
og  konu  hans.       SíSan  heldur  hann
;il sin til Omaha.    Jónas John-
r einkar vel kyntttr og ;i marga
kunningja hér nyrðra.   Hann er mikill
maSur vexti og karlmenni aS burStim,
enda    var hann lengi lögreglumaSttr
Hann er ljúfmannlegur í allri
framkomu  — hálfbróSir    séra  J6ns
Anstmanns, er siSast var    prestúr    í
StöS ; StöSvarfirSi og dó þar.
Hr. Vilberg H. Friösteinsson trá
Baldur, Man., hefir verið um hríS viS
viSarhöfg norSur í Nýja íslandi. í>ar
varS hann fyrir því slysi aS viSarflís
!ir<)kk i vinstra auga honum og skemdi
þaC svo, aS hann varS aS fara hingaS
til borgar og láta taka úr sér augaS;
aS i'vSrti leyti líSttr herra FriSsteins-
svni vel.
x'1                -rdag,   þann   21.   þ.m.,
verSur jólatrés samkonaa í barnastúk-
unni "Æskan". Prógram mjög gott.
Foreldrar, sem börn eiga í stúkunni.
¦r1"'.1 N                                       senda þati
á fundinn.
Sir Rodmund Robíin stjórnar-
formaSur kom £1 Ottawa á mánu-
daginn úr EnglandsferS sinni.
Haföi hann veriS aö leita sér lækn-
inga i þeirr: ferS, þvi aS hann kvaS
mjög bilaSur orSinn á heilsu og
lítt fær meS köflum til aS sinna
erobættisönnum. Fámæltur hafSi
liann veriS vig fréttaritara eystra,
kvaSst ekki hafa kynt sér hervarn-
armálið ein.s og þaS horfir nú vi«
1« hann v'ldi nokkuS um þaS
segja.
Föstudag'nn 13. des.   voru    þau
Mr.   Benedikt   S.   Kristianson   frá
Wynyard og Miss Sarah Peterson
frá  Elfros   Sask.,  gefin    sman    í
jhjónaband af séra H.   Sig-mar    á
grend viC Elfros. Næsta dag
lögSu ungu hjónin af staS til
Shelby. Montana. og setjast þau
Iwr aS.
o. Jacob Mayo, tengdasonur FriS-
steins SigttrSssonar. Baldur, Man., dó
í Sclkirk 7. þ.m. Herra Sigur'Sttr
l-'riSsteinsson koai til bæjarins á
föstudaginn frá jarSarförinni, sem
fór fram í Selkirk u. þ.ni.
Tíí hefir veriö i mildara lagi und-
anfariS; kvillasamt nokkttS í bænum
undanfarií — hátíSakvefiS i aSsígi.
rra J. Bíldfell, faSir þeirra Bild-
fells bneSra hér í bæ, er nýkominn
hingaS að vestan til vetrardvalar hjá
sonum sínttm.
Herra G. Eggertsson kjötsali hefir
sent Logbergt mjög snoturt vegg-
almanak, meS mynd sem heitir "Sttn-
set near Beverley" eftir Geo. Howell
Gay málara frá Milwaukee. Myndin
sýnir úfiS hafa brotna viS strönd í
miklttm brimgarSi, roSnum hinztu
geislum hnígandi kveldsólarinnar, en
i fjarska sjást skip á siglingu.
Hátíðar-guðsþjónu<tur
í Vatnabygðitm í S(rsk
Mrs. P. Johnson frá Calgary hefir
veriö í kynnisferS hjá dóttur sinni
^frs. Smith. Mrs. Johnson hefir ver-
iö um þriggja vikna t'tma í bænum og
fór heimleiSis á þriSjudag.
f sunnudaginn var andaSist hér í
bænum Rannveig Þorsteinsson, kona
I>. I>. Þorsteinssonar skálds. 24 ára
giimttl; hún hafSi veriS veik frá því í
vor. en sjúkdómurinn reyndist ólækn-
andi þrátt fyrir miklar og ítarlegar
I.ækningar tilraunir. Rannveig sáluga
var mjög vel gefin kona og öllum sem
kyntttst henni hugþekk og kær. JarS-
arförin fer fram frá heimilinu, 723
Beverley stræti, á firntudaginn kl. 2;
þar verSur húskveSja, en líkræSa á
eftir í Fyrstu lút. kirkju.
Grímur Scheving, sem lengi hefir
búiS aS Lundar P. O. i Álftavatns-
bygrj, en nú er að flytja sig búferlum
24.   des. — Jólanóttina.
(1)   Gu-Ssþjónusta og jólasam-
koma í kirkju Immamiel
saín.  aS  Wynyard.    kl.    3
e.   h.
(2)   GuSsþjónusta og jólasam-
koma í Mozart. kl 7 e. h.
25.   des. — Jóladaginn.
(1)   GuSsþjónusta og jólasam-
koma í kirkju Agústínusar
safn., Kandahar, kl. 2 e. h.
(2)   Jólasamkoma haldin sam-
eig'nlega af enska    og    is-
lenzka söfn. í Lesl'e kl. 7 e. h.
26.  des. JóIaguSsþjórmsta aS Krist-
nes, kl. 1 e. h.
31.   des.     GuSsþjónusta  á   he mili
Mr. Christ'an Helgason. vi«
Foam Lake, kl. 2 e. h.
31. des.    Guðsþjónusta í Leslie kt,
7 e. h.
Sunnudaginn 29. des. GuSsþjón-
usta í Elfros, kl. 2 e. h.
1. jan. — Nýjársdag.
(1)   GuSsþjónusta i Immanuels-
kirkju  aS  Wynyard  kl.   11.
f.   h.
(2)   GuSsþjónusta í Kandahar
kl. 2 e. h.
Sunnudaginn   5.  janúar.
(1)   GuSsþjónusta i Walhalla-
skólahúsi viS Hólar P, O.,
kl. 2 e. h.
(2)   GuSsþjónusta í Leslie, kl.
7 e. h.
Næstkomandi sunnudag f22.
des.j verSur guSsþjónusta aí5
Kristnes, kl. 1 e. m.. og önnur at5
Leslie sama dag ld. 4 e. m.
H. Sigmar.

25 ára afmœlishátíð stúkunnar
"Heklu" verBur haMiS, föstudag-
'nn 27. Desember þ. á., og verSur
þá ekki haldinn venjulegur stúku-
fundur. Búist er v'S mörgum sem
ganga vilja inn i stúkuna fyrir
þessa hátíS, og em þeir vinsam-
lega beSnir aS gefa sig fram á
«(Tjta fundi, föstudaginn 20. þ. m.
kl. 8 síBdegis, sem e'nnig veríur
fjölmennur skemtifundur.
G.
Lord Lister.
EfÚ'r Dr. B. J. Brandson.
Erindi fhttt á mcnningarfélagsj
fundi 24. april 1912.
5 hefir veris sagt, eflaust
meS sanni, aS saga bverrar þjóSar
sé, þegar á alt er litvS, ekkert meir
en æfisaga hennar mestu manna.
ÞaS sem á sér staS þegar um þjóS-
ir er aS ræSa, á sér engu síSur staö
maöur íhugar framfaraspor
þa,u. sem stigin eru á gjörvölíu
verksviSi mannlegra íramkvæmda.
Hvar sem litiS er, rná sjá menn,
senr iiafa  skaraS   fram    úr    sam-
mönnum sinum, og skrifaS
nöfn sini meS óafmáanlegu letri á
spjöld þeirrar sögu, sem þeir hafa
skapaS tim leiS og æfistarf þeirra
S þann ávöxt. aS mann-
félagiS hefir komist  nær  þvi.  aS
því fullkomnunar takmark:.
sem hugsjónir mannanna hafa
skapaS sér. Slíkir menn skilja
eftir komandi kynslóSum meri aurj-
em kaupa má meS
gulh* eSa silfri; þeir hafa rutt
brautina sem aSrir bagnýta sér
svo auSveldlega; meS lífsstarfi
sínu >tækka þeir hinn andle,£;a
sjóndeildarhring mannanna. og
hr'nda hugsjónum þeirra og starfs-
krafti i nýja og betri farvegi; oft
og tiSum getur æfistarf eins
manns haft svo ómetanleg áhrif
til góðs á velferS mannanna, aS
ná meS sanni segja, aS nýtt
tímabil byrji i sögu þjóSanna eSa
-tarfs. sem þe:r tinnu
aS.
tjánda öldin er aS mörgu leyti
lang merkasta öldin i sögu mann-
ins; því meir sem vér hugsum
um  þessa  öld.  því merkilegri    og
um undraverS sýnist hún vera.
Framfarirnar voru svo ótrúlega
miklar á öllum starfsv;5um, at>
undrun sætti. Fjöhla margt af
því, sem vakiS hefði undrun  fyrir
;iú
minstu   eft'rtekt,   vcgna
in því svo vön.
Framfarir    í    læknisfræSinni   á
ím hundraS árum, voru
ótrúlega miklar, aS fólk yfirlertt
hefir mjög l'tla hugmynd um þær.
En hér efns og annars staSar, eins
og Carlyle kemst aS orSi, stöndum
vér á heröum liðinnar -tiSar.
Gnindvöllurinn var tagöur löngu
íyrr. og ótal ald'r höfStt lagt >inn
skerf tií þess, að sá grundvöllur
mætti vera sem traustastur. En
á 19. öldinni var fariS aS ransaka
hinar ýmsu ráSgátur laeknifræö-
innar. upp á vísindalegan hátt.  ..<,r
bein afleiSing af því, hafa
stærstu framfara sporin veriS sttg-
in. Þótt framfarirnar sétt ótrú-
lega miklar svo aS segja i öllum
greinum læknisfræSmnar. þá eru
eflaust tvö stærstu sporin inni-
falin i~ því. er aSferS fanst
til aS svæfa tnenn. og h'n
nýja aSferS var uppgotvuS til aS
verja rotnun og spilling sára,
hvort sem um sár af slysum eSa
sár af holdskurSi er aS ræSa.
ÁSur en eg tala frekara um
þessi tvö atriS:, þá vil eg fara
nokkrur orSum um læknisfræSina
eins og hún var. áöur en þessi
framfara spor vom stigin. Ekki
vil eg gjöra þaS í þe'm tilgangi,
aS fella nokkurn dóm á eSa lítils
virSa lækninga tUraunir liSinna
alda, heldur frekar ryfja þetta
upp, til þess aS menn geti séS m's-
mun þann, sem á sér staS þá og
nú.
Þegar maSur íhugar viS hvaS
mikla örSugleika læknar liSinna
tíma höfSu aS stríSa, og hvaS
þekking manna var lítil, bæSi
hvaS bygg'ng líkamans og eSlis-
fræSi snerti, þá kemst maSur fljótt
aS þeirri niSurstöSu, aíJ þeir not-
uSu það pund, sem þeir höfSu
yfir aS ráSa, fyllilega einsl vel og
stéttarbræCur þe:rra vor á meðal.
AuSvitaS var árangur starfs þeirra
minni, bæSi hvaö lækning j^msra
sjúkdóma snerti, og eins þegar
kom til aC draga úr þrautum
hinna sjúku, vegna þess aS vopn
þau, sem þe'r höfSu til aS stríSa
meS, voru bæSi færri og ófull-
komnari en þau, sem nú eru viö
hendina.                        •
Svo langt aftur i tímann sem
mannlegt auga fær séS, gegnum
þoku liSinna alda, sér maour aS
hjá öllum þjó'Sflokkum hafa ætíC
veriö menn, sem sérstaklega hafa
gefiS sig v'S lækningum mann-
legra meinsemda. Forn-Egyptar
gáfu LæknisfræSinn; mikinn gaum,
og voru ótrúlega langt á veg komn-
ir   i þeirri vís'ndagrein.     NýskeS
omih út þýSing á ensku af
bók, um læknrsiræöi Egypta
0 fyrir meir en 3500 árum.
í Il'ons kviSu Homers er tala'S
um lækna og læknisgáfan skoöuS
sem komin frá guðunum sjálfum.
Aesculapius var sonur Appollos,
og var dýrkaSur sem sérstakt goS
læknislistarinnar.       Musteri  hon-
ileinkuð voru til víSsvegar á
meSal Gr'kkja. Hippocrates, hmn
frægi griski læknir, var uppi á 5.
öld f. K. Hann var lifandi og
starfandi á gullöld þeirrar þjóð-
ar, þegar Perikles stjórnaSi Athenu
þegar    Sokrates    kendi    á
tm þeirrar borgar, þegar
Plato skrifaSi sín ódauSlegu r^t-
verk. þegar Phidias bjó til sím ó-
viöjafnanlegu listaverk, me8 öSr-
um orSum, þegar vegur Athenu
lK>rgar var sem allra mestur, kendi
Hippocrates lærisve:'num sínumog
ritaSi lækningabækur þær, sem áttu
eftir aö vera leiðarsteinn læknis-
fræðinnar i nær 2000 ár. Þótt í
Ijós: nútíðar vísinda, sé mjög litiö
aS græSa á ritum Hippocratesar,
þá bera þau vott um framúrskar-
andi skarpleik og meiri Jækkingu
í læknisfræSinni, en v:S var aS
búast á þeirri öld, enda varS
Hippoorates viSurkendur sem æSsta
vald þeirrar stéttar, sem hann til-
heyröi, og um margar ald:r dirfS-
ist nær enginn aS mótmæla nein-
um af kenningum hans. Hugsjón-
ir Hippocratesar voru göfugar og
höfSu ómetanleg áhrif alt til þessa
dags, þvi þótt frá vísindalegu
sjónarmiSi sé litið aS græða á
kenningum hans, þá hafa hugsjón-
ir hans veris leiSarsteinn stéttar
hans, alt til þessa dags, og þaS a,S
verðugu.      í    nær   1800 ár voru
Farirnar tiltölulega litlar.
Mannsandinn   lá  bundmn  í   fjötr-
pidóma,
var ekki   fyrr en á   16.    öld,    aS
menn   vöknuSu    af    sínum    langa
svefni    og    dirfðust    að    ransaka
sjálfir og leggja út á nýjar braut-
m smátt og smátt leiddu til
sannra framfara og meiri full-
komnunar. MeS aukinni þekking
á byggingu mannslíkamans og eðl-
isfræði. komst læknisfræðin á
traustari grundvöll, þótt framfar-
irnar væru töluvert hægfara.
Þegar menn ftmdu sjónaukann
var stórt spor stigiS. þvi n>e8
hjálp hans var ljósi varpaS á margt
af því, sem áSur hafði verið* hul-
ið. Framfarirnar voru meiri í
oðrtim gre'num læknisfræSinnar
en í sáralækningum, og lækningum
þar setn hoklskurSír voru n;
synlegir. Vegna þess, aS hold-
skurfStr án  svæfningar höfðu  nspi"
?þolandi kvalir í för meS sér
voru þeir ekk: notaöir nema uridir
sérstökum kringumstæSum, þégar
aSeins um líf eSa daiiða var að
í öSru lagi var aldrei hægt
að segja meS nokkurri vissu hvem-
;g sjúkl'ngnurn m'undi reiSa af,
þótt hann kæmist lifandi í gegn-
tmi þá eldraun. sem hold-kurðn-
um sjálfum var samfara. Fjölda
margir dóu af blóSeitrun eða öðr-
um þess kyns sjúkdómum, og enn
aðrir komust til He'lsu aSeins eftir
mga í gegnum margra vikna
eða niánaSa sjúkdómsstríð. Af-
leiSingarnar voru auðvitaS þær,
aS engir holdskurðir voru gjörðir.
fyrri en í seinustu lög, og þaS aö
eins á sjúklingum, sem voru negi-
lega kjarkmiklir t:l að leggja út í
slíka eldraun upp á von og óvon,
— .meS enga verulega von um aö
fá bót meina sinna1.
Um margar aldir höfSu draum-
jjónamenn læknislistarinnar séS
þann dag álengdar, þegar kvalir
þær sem holdskurSum voru sarnr
fara yrSu burt numdar. Flestir
litu þannig á, aS þetta væri aSeins
fagur draumur, sem aldrei gæti
ræzt. Um margar aldir höf*u
margvísleg meSöl veriS notuS i
þeim t:lgangi, aS burtnema þrautir
sjúklingsins, en alt var árangurs-
laust. HeiSurinn af því aSi finna
meðal þaS sem átti eftir aS gjöra
drauma liSmna alda aS virkilég-
leika, tilheyrir Dr. Morton, tann-
lækni' frá Boston. Þaí var, áriÖ
1846, aS hann af tilviljun lærSi aB
ether getur tek:S meSvitund af
(Framh. á bls. 8;
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16