Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Noršri

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Noršri

						3«0

*o

Ritstjóri:   BJÖRN   LINDAL    Brekkugata   19.

IV.  11.

Akureyri, Fimtudaginn 18. marz.

%Tj^%

1909.

Til minnis.

Bæjarfógetaskrifstofan opin kl. 10—2, 4—7

Bæjarsjóður, Lækjargötu 2, mánud.   mið-

vikud. og laugardaga kl. 4—6

Kitsímastöðin virka daga 8 f. h. til 9 e. h.

helga daga 8—11 og 4—6

Bókasafnið, þriðjud.. fimtud. og laugard.

5—8.   Sunnudögum 10—11 og 4—8.

l'ósthúsið 9—2 og 4—7.

Utbú Islandsbanka 11—2

Utbú Landsbankans 11—12.

Stúkan Akureyri fundad. þriðjud.kv. kl. 8.

Brynja miðvikudagskvöld kl. 8.

Isafold Fjallkonan sunnudagskv. kl. 4.

Trúföst mánudagskv. kl. 8.

Gizurar ríma hryaldssonar.

8enn er hálfnuð áttunda' öld

íslands konungsvalda;

voðalangt er vetrarkvöld

vorra syndagjalda.

Það er svikul sálarfró

sinna minnast daga,

sé við fals og flærðaróg

fléttuð öll vor saga.

Hamingjan frá Haukadal

hvmkyns fremd mig prýddi,

enginn fegra áa-val.

átti sér  —  eða níddi.

Lengi dugði fé og frægð

°g íy'gi vorra sveita,

drjúgast þó mín dularslægð

dylgjum menn að þreyta.

Var á hvörfum hér á storð

helgra laga réttur,

fyrir trygðir, eið og orð:

afl og svikaprettur.

Enginn trúði æðri stjórn  —

ekki sjálfur Snorri;

varð því loks að falla fórn

fyrir kænsku vorri.

Apavatnsins véla-eið

vann eg mér til griða;

af þeim fyrsta svikaseið

svall mín glæpaskriða.

Pó var glatt í göndlar byr

— geist fór kappinn Ungi* —

Þegar í grimmum steyptist styr

Sturlu ofsinn  þungi.

Bar eg þá (ef eigi 0ft)

ættartangann rauðan,

þegar eg hljóp í háa loft

og hlutaði Sturlu — dauðan.

Rammari var mínReykhoIts för,

rök þín, Skuld, eg ugði;

Snorra fylgdi úr feigðarvör

fleira en margUr hugði.

Landið alt hið ljósa draup,

lagðist djúpt hinn fróði,

þegar kaldar kveljur saup

ogkraup í heiftarblóði.

*)KöTuelnri Arhtírssoti

Oheill fylgdi upp frá því

öllu voru ráði;

unz eg vargur véum í

varð á eigin láði.

Skálaholt við helgan við

heyrði'oss illa   þinga,

flýðu þá öll goða   grið

gömlu  Mosfellingar.

Lék eg hart við Hvítárbrú

helgitáknið dýra.*

Snorrason eg sveik í trú

og seldi kosti rýra.

Keypt eg hafði konungstraust,

kúgaði sveik og gynti.

Þar til loks eitt hrímkalt haust

hefndin eld mér kynti.

Meðan í sýru sár eg stóð,

sverðog spjót migstungu

hrundu niðr í heljarglóð

Haukdælirnir ungu.

Féllu korn af kaldri brá,

— kátir djöflar hlógu  —

þá menn báru   báli   frá

brjóstin hennar Gróu.

Sá eg þá vor rök  og ráð

reynast völt í   hendi,

þó að lundin heiftumháð

hirði minst hvar lendi.

Greip eg brátt minn   heiftarham,

hneig þá Kolbeinn sterki.

Síðan fann eg sjálfan gram

saddur af styrjarverki.

Saman áttum sjóli og eg

sál í flestum greinum,

báðir fylgdu flærðar veg

fremur en vegi beinum.

Þegar eg aftur kvaddi karl

kættur veg og   sóma

kom eg út sem konungsjarl,

krýndur veldisljóma.

Hér var þó ei unnið alt,

enn þá von á stormi.

Hrafn og Sturla hugðu kalt,

hætta stóð af Ormi.**)

Ekki vildi' eg útlent ger

yrði lýð að tjóni,

engum nema einum mér

unni eg valds á Fróni.

Qrunsemd ill í gylfa brann,

O u I 1 s k ó mér hann sendi;

meiri ref en manninn þann

man eg ei né kendi.

Þessi einn mér véldi vit,

varnaði öllum ráðum,

*) Gizur sór við spón  úr  krossinum he'ga.

**) Örmtír Orítissöti Svíriféilirigur t 1264.

var þó sagt eg sýndi lit

að seinka voða bráðum.

Dólg minn hvern með dirfð og rausn

dróg hann oss að grandi,

heimti' af mér sem höfuðlausn

hilmis skatt af landi.

Loks var svonefnd sáttmáls skrá

send að mínu ráði,

hefndum mig sem frelsti frá,

en frelsið sveik af láði.

Ljóst var mér, að landsins rétt

lofðung mundi brjóta;

alt það vald í veð er sett,

voldugri sem hljóta.

Fregn af bréfs þess fargani

fékk eg meiri og meiri

bæði heima í Hvergemli

og hundrað stöðum fleiri.

Nú hefi eg heyrt að nokkur börn

nöldri með og þrefi,

segi að landsins líf og vörn

liggi í þessu bréfi.

Par er mannvit mörlandans

tnarkað bauluklafa

afsalsbréfið ísalands

orðin þjóðarkrafa!

Fáránleg er flónska lýðs

fram úr öllum máta;

vitrir menn í miðju stríðs

mættu blóði gráta.

Annars vegar æpa menn:

«ísland konungsríki«,

geip og skrum því ætla enn

einfeldninga svíki.

Landsins frelsi fyllri mér

fáir þekkja mundu,

Komið, börn, og hýrist hér

hjá mér litla stundu!

Segja vil eg sannleikann,

samvizkuna létta.

Hvað mig sjálfan sekan mann

sárast beit, er þetta:

Að eg hugði íslands þjóð

einvaldsherra þyldi —

fólk, er sjálft sig fótum tróð

og frelsið aldrei skyldi;

Fólk, sem handahófi af

hingað barst um síðir,

aldrei sá hvað auðnan gaf,

og aldrei lögum hlýðir.  —

Land, sem eftir alda fár

ærzl og mentaskrumið,

fjögur hundruð eftir ár

ei til hálfs var numið.

AWre'í gtt eg ébilað pVí

utanstjórnar klafa,

vissi þó að völdin ný

varð það samt að hafa.—

Hlýðið nú minn úrskurð á:

Enn þá drotnar skrumið,

enn þá landið er að sjá

engu betur numið.

Framtíð góð og frelsi manns

festist ei með þrefi;

felið aldrei auðnu lands

oftar slíku bréfi!

Stundið ræktun lýðs og láðs,

lýðvalds nemið siði;

lægið dramb og leitið skjóls

í  lagaskjóli og frio'i.

Ærið hafið þér innan lands

yfirráða og valda  —

fái sáttmál sannleikans

sínum réttiað halda.—

Nú er saga »sáttmálans«

sungin íslands vini  —

saga gamla glundroðans —

af Gizuri Þorvaldssyni.

Fyrir mína forustu

flárrar stjórnariðju

hlaut eg lengi húsmensku

í «Hólakoti« miðju.

Þar til frægir forfeður

frelsi náðu karlk

Nú er bezti bústaður

bygður íslands jarli.

M.   /.

Aths.: Eg nenni ekki hér að gefa skýringu

á efni rímu þessarar, með því vonandi er

að lesendur hennar fái bráðum í hendur

Sturlungu sjálfa, sem Sig. Kristjánsson er

nú að útgefa; en þeir sem kaupa »Andvara»

síðasta árg.. geta þar aflað sér þess fróð-

leiks um tilorðning og þýðingu hins oft-

nefnda Gamla sáttmála; þar hefir höi, Björn

próf. Olsen beitt öllum skarpleik sínum og

nákvæmni til þess að sýna og sanna, hver-

jum heilvita manni alt, sem að þessu bréfi

lýtur. Hefi eg og bygt skoðanir mínar í rím-

unni bezt og beinast á þessari ransókn. Því

hversu fráleitt sem það kann að þykja, að

svo margir skynsamir menn, og jafnvel sjálf-

ur Jón Sigurðsson (að vissu leyti), hafa stutt

frelsiskröfur þjóðar vorrar á þessari fornu

skrá, þá má ekki því gleyma, að hvorki

voru náttúruréttindi ísslands viðurkend í

skiftum vorum við Danastjórn fyr en nú,

né alþýðu manna kunnugt, hvílíkt vandræða-

og nauðungarskjal Gamli sáttmáli var í frá

upphafi. Mun enn mega þrátta um.nokkur

atnði viðvíkjancti uppruna bréfsins og sögu.

En tvent virðist B. M.Ólsen hafa sannað til

fulls, fyrst það, að sjálfstæðt forfeðra vorra

hafi nálega alt verið horfið þegar sáttmál-

inn í fyrstu var skráður 1262, og það ann-

að, að Gizur jarl hafi sjálfur verið mest

við samning hans riðinn—og þó sárnauð-

ugur.

Hvað rímuna snertir, þá er þar afar fljótt-

yfir söguGizurarfarið.oglýsingmín áhonum

fer eftir því, og má rita hana í minn reikn-

ing. Finst mér, sem torvelt væri ef skáld

hefði átt að að smíða með hugvitsgáfu

mann handa Gizurar öld í Gizurar stað,

svo skýrt og nákvæmlega birtist aldarfarið

í   HönUffl,      HlttSvegár  er   ékkl   rétt   á5

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44