Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Noršri

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Noršri

						*o

*o

Ritstjóri:   BJÖRNi  LINDAL| [Brekjkugata   19.

IV. 12,

Akureyri, Fimtudaginn 25. marz.

1909.

Til minnis.

Bæjarfógetaskrifstofan opin kl. 10—2, 4—7

Bæjarsjóður, Lækjargötu 2, mánud.   mið-

vikud. og laugardaga kl. 4—6

Kitsímastöðin virka daga 8 f. h. til 9 e. h.

helga daga 8—11 og 4—6

Bókasafnið, þriðjud.. fimtud. og laugard.

5—8.   Sunnudögum 10—11 og 4—8.

l'ósthúsið 9—2 og 4—7.

Utbú Islandsbanka 11—2

Utbú Landsbankans 11—12.

Stúkan Akureyri fundad. þriðjud.kv. kl. 8.

Brynja miðvikudagskvöld kl. 8.

Isafold Fjallkonan sunnudagskv. kl. 4.

Trúföst mánudagskv. kl. 8.

Abyrgð ein-

staklingsins.

Eg var nýlega á ferð með gufuskipi

úti fyrir iandi. Fyrst háttaði eg í rúm

mitt inni á höfninni meðan skipið lá

þar við akkeri; og eg féll í fastan svefn

undir eins, örnggur og óttalaus um hag

minn.

Svo vaknaði eg um nóttina við það að

skipið var komið af stað. Skrúfublöðin

lömdu sjóinn af alefli svo að skipið

nötraði við átökin. Vindurinn hvein í

í skipsreiðanum og báran skall á súð-

unum.

Það var grenjandi stórhríð og 15

stiga frost.

Skipið veltist í öldunum. Og eg velt-

ist í rúmi mínu, fárveikur og spúandi

öllu, sem laust var niðri i mér, ogsein-

ast gallinu.

Við vorum úti fyrir andnesi og þurft-

um að fara inn á mjóan fjörð. Sker og

grynningar voru þar á báða bóga og

sæbrattir hamrar. Vindurinn stóð á móti

og herti sig meira og meira.

Skipið öslaði ólgusjóinn og hafði fulla

ferð, eins og það væri óhrætt í voð-

anum.

Vegna hvers mundi það vera svona

örugt?

Vegna þess ?ð maður stóð við stýr-

ið og hélt um sveifina. — Þar stóð

maður, sem varvaxinn vandanum, seni

hann hafði með höndum. Og sá maður

var svo gerður, að hann hafði á herð-

um sér ábyrgð einstaklingsins, hafði

hana á sér og fann til hennar.

Eg hefi aldrei fundið eins næmt til

ábyrgðarinnar, sem hvílir á einstaklingn-

um, eins og eg fann til hennar þarna um

nóttina. Eg á ekki við þá ábyrgð, sem

hvílir á sjálfum manni. Eg hefi fundið

til hennar stundum, þegar eg hefi hugsað

um málið í sambandi við sjálfan mig og

ábyrgðina, sem skyldulið mitt á heimting

á, að eg beri gagnvart því. En eg á við

ábyrgð náunga míns.  —

Þarna var eg í skipinu og ýmsir fleiri

menn, og vér lágum í rekkjum vorum.

Vér vorum fáir að. vísu, farþegarnir, í

skipinu í þetta sinn. Og að því leyti var

farmurinn ekki eins dýr, og hann getur

dýrastur orðið í skipi, ef skift hefði þds-

undum mannfjöldinn. Þá hefði ábyrgð

einstaklingsins, sem hélt um stýrið, ver-

ið ákaflega mikil.

Þessir menn, sem fara norður fyrir

land vort um hávetur og etja kappi við

íioiðanátíiiia íiériia í h'aTin'ii  —  þ'éí'r eVti

sjaldan nefndir á nafn og enginn gefur

þeim gaum. En þeir eru þess þó verð-

ir, að^minst sé á þá.

Og mikið traust er undir þeim átt,

þegar farþeginn liggur í riimi sínu, og

veit ekki sitt rjúkandi ráð og getur ekki

einu sinni skilið það, hvernig stýrimað-

urinn heldur í réttu horfi, og reiknar

rétt út hraðann og vegalengdina, sem

farin er.

Svona er ábyrgð einstaklingsins mik-

ilsháttar. — Einn maður getur með

einu réttu handtaki varðveitt líf og limu

fjölda manna. En hann getur einnig

orðið þess valdandi, að fjöldi fólks

troði helveg, bæði í »eigin!egri merk-

ingu» og í líkingum talað.

Það þykir ekki mikill ábyrgðarhltiti t,

d. að greiða atkvæði við þingkosn-

ingar né heldur hitt, að hafa úti alls-

konar klær, til þess að hafa áhrif á

hugi þeirra manna, sem atkvæðisrétt eiga.

En þó er ábyrgðin mikil hvers einstak-

lings, sem atkvæði greiðir.

Það er fyrst og fremst mikil ábyrgð

að misbjóða ekki sannfæringu sjálfs sín

—  ef nokkur er.

Og í öðru lagi verða afleiðingar  at-

kvæðagreiðslunnar næsta miklar, af því,

að   einstaklingurinn    ræður   því   alveg,

hvort þessi maðurinn   eða hinn   ræður

yfir þjóð   og   landi    —    hvort   heldur

það gerir betri maður eða verri, t. d. að

taká.

Landsstjórnir ráða því aftur að miklu

leyti, hvort þjóðinni er við vært í land-

inu, sem þjóðin byggir.

Alt þetfa hefir einstaklingurinn á valdi

sínu. Hann á svoua mikið undir atkvæð-

isrétti sinum.

Abyrgð einstaklingsins er svoná mik-

il, hvers einstaklings, sem greiðir at-

kvæði eða greitt getur um allsherjarmál.

Hún er á sinn hátt eins mikil, eða því

lík að þýðingu, sem ábyrgð einstak-

lingsins á skipinu, stýrimannsins, sem

stendur á vaðbergi sínu uppi á stjórn-

palli um hánótt í stórhríð og grimdar-

frosti, úti fyrirandnesjum og stýrir skipi

sínu og fleytir því með öllum farmi

fram hjá boðum og blindskerjum í höfn,

þar sem á að lenda, samkvæmt áætlun.

Eg er ekki höfðingja loftunga að eðl-

isfari, né heldur hefi eg tamið mér

rödd hunangsflugunnar frammi fyrir

valdhöfunum. Eg er heldur ekkí stjórn-

arvinur. Eg gæti tekið undir méð Leiru-

lækjarFtísa og sagt það sem hann sagði:

Mér er ekki markaður bás

meira en svona og svona.

En þótt eg ekki sé höfðingjavinnr úr

hófi, get eg þó látið þá menn njóta

sannmælis, sem ganga á síða kjólnum,

bæði embættismenn og stjórnendur

landsins.

Eg ætla þá til áréttingar orðum mín-

um um einstaklingsábyrgðina, hvað þung

hún er, að rifja upp eitt atvik úr ver-

aldarsögunni. Það sýnir hve stjórn-

andi lands er alvöru þrunginn undir

byrði ábyrgðar sinnar. Og sá stjórn-

andi var drepinnn í heiftarhug.

Eg á við Lincoln Bandaríkja for-

sék.

Hann hófst handa móti þrælasölú og

þrælahaldi, réðist móti auðvaldi og

erfikenningum og miklu almenningsáliti.

Og hann var hataður og fyrirlitinn af

mótstöðumönnum sínum — eins og öll

mikilmenni, svo að hann var myrtur að

lokum, í hefndarskyni.

En þetta, sem sýnir það, að forsetinn

fann til ábyrgðarinnar, sem á honum

hvíldi, það er frásögnin, sem nú kemur,

Hann hafði einu sinni gesti hjá sér

sem oftar, og var rætt um stjórnarráð-

stafanir forsetans. Þá sögðu mennirnir,

sem hjá honum voru: Þú ættir ekki að

fara svona að, Lincoln! — ekki svona!

—  heldur hinsvegar!

Pá mælti forsetinn nafnkunni:

Látið stjórnina í friði. Nú eru vanda-

mál á ferðinni, sem örðugt er að ráða

fram úr. En stjórnin gerir eins vel

og hún gctur og svo vel, sem henni er

mögulegt.

Með þessa hugsun vakandi í endur-

minningunni, kveð eg stjórnina, sem nú

er hrundið af stóli í landi voru. Eg

hefi ekkert við hana að virða fyrir

sjálfan mig. En eg hefi heldur ekkert

að ásaka hana fyrir að því leyti, sem

kemur til mín sjálfs. En eg held að

hún hafi gert sínar sakir svo vel, sem

hún gat — eins og Lincoln. Ritsíma-

málinu réði hún til lykta á þeim grund-

velli, sem henni var í hendur búinn af

undanfarandi þingum og þjóðarvilja.

Þar var sökin hennar "arftaka, ef sök

hefir verið.

Og þessi stjórn hefir leitt hugi Dana

til sæmilegrarsamúðar við íslendinga —,

þótt sú velvild sé nú að fara út um

þúfur af annara manna völdum.

Stjórnin okkar hefirstaðið milli tveggja

elda ogeru báðir vondir viðbúðar. Ann-

annars vegar er íslenzka vanþakklætið,

sem logar og brennur niður á við, eins

og eldurinn í helvíti. En hins vegar

er eldurinn útlendi, sem er jafnan var-

hugaverður.

Stjórnin okkar þessi, sem nú er að

kveðja, hefir ekki verið alfullkomin í

breytni sinni. En hún hefir áreiðanlega

fundið til ábyrgðarinnar, sem liggur á

herðum einstaklingsins — sömu ábyrgð-

arinnar, eða því líkrar, sem stýrimað-

urinn finnur til, þegarhann er við stýr-

ið í náttmyrkri og frosti, stórsjó og

stórviðri eða stórhríð.

En farþegjarnir liggjaá meðan í rúm-

um sínum og sofa.

Nema þeir sem viðkvæmir efu og

vanviða; þeir vaka, en kenna ekki stýri-

manni um stórsjóinn, ruggið og sjósótt-

ina, ef þeir eru með réttu ráði. Þeir

vaka og engjast sundar og saman, af

því, að þeir þola ekki — ólgusjóinn.

Ferðamaður.

Samkoma,

mjög fjölmenn, var haldin á heitdag

Eyfirðinga, á Qrund. Skemt með söng

og ræðuhöldum í kirkjunni fram á kvöld.

Frá

ygullöld' íslands.

Eftir  M. J.

VI.

Brúökaupið á Reykjahólum.      2

Einhver hin skemtilegasta saga um

mannfagnað íslendinga á þessu friðsam-

legatímabili erþessi veizla hjá Ingimundi

presti á R. Honum er svo lýst í Þor-

gi!s og Hafliðasögunni í Sturlungu:

Ingimundur var Einarsson af hinum göf-

ugu Reyknesinga langfeðgum, systrungi

Þorgils Oddasonar. Hann var höfðingi

mikill, skáld gott og hinn mesti gleði-

maður; hann var og vitur maður og marg-

fróður. Reyknesingagoðorð hafði hann

gefið Þorgilsi og var þeirra frændsemi

hin bezta meðan þeir lifðu. Ingim. gerði

bníðkaup til göfugrar konu úr ísafirði,

er Ingveldur hét. Var sú veizla haldin

um Ólafsmessuskeið. Voru ríkustu boðs-

menn þeirra Þorgils Oddason'og Þórð-

ur Þorvaldsson úr Vatnsfirði; var hann

einhver göfgastur goðorðsmaður í

Vestfirðingafjórðungi. Hann átti dótt-

ur Hafliða Mássonar. Nú hefst veizlan,

og segir sagan svo frá (með smábreyt-

ingum):

Nú er mönnum í sæti skipað, ogsit-

ur Þorgils á annan bekk með sveit sína

og Ingimundur prestur; en Þórður á

annan bekk gengt Þorgilsi. Þórður

mælti við förunauta sína: þannig segir

mér hugur um, að nokkuð verði það

að þessari veizlu, að eg mundi mig

heldur annarsstaðar kjósa, með þeirri

mannaskipan, sem hér er fyrir; vildi eg

gjarnan heldur sitja heima í Vatnsfirði

ef eg hefði tvö ráðin. Menn Þórðar

töldu í hann kjark og lofuðu á hvert

reypi allan fyrirbúnað veizlunnar. —

Hrestist þá goðinn og gerðist

glaðvær og kátur. Því næst voru borð

framsett og er setið pröngt bæði á bekk-

jum og forsætum. Voru tilföng góð af

ínat og drykk og gekk alt ósparlega.

Þá ræddi Ingimundur, að Þorgils skyldi

mæla fyrir minnum, en hann veik til

Þórðar og bað hann ráða hvert minni

skyldi fyrst drukkið. Þórður var þá hinn

kátasti og mælti til Ingimundar, að víst

ætti einhver vildarmanna að hefja gild-

ið, og kvaðst mundi undirstanda með

þeim, hverja gleði sem þeir vildi fram

hafa. Drekka menn nú um hríð og

gerast ölhreifir. Þórður var lítill

drykkjumaður og ekki vel heill, enda

hníginn nokkuð að aldri; eigi var hann

h~ldur vel matheill, »því at svo blés

hann af, sem hefði hann vélindisgang

ok þótti þá andramur«. Þórður var

mikilleitur, eygður vel og Iágu út augun,

snoðinn og strýhærður, sá mjög upp

og riðaði nokkuð. Tóku menn nú að

gerast málgir, og mátti kalla, að hver

styngi annan með nokkru hnífilyrði. Er

þó fátt hermt af keskiyrðum þeirra. En

þess er getið, að Ingimundur prestur

laut að sessunaut sínum, svo sem hann

spyrði:

Hvaðan kennir þef þenna?

Þórður andar nú handan.

2

c

¦*»

ex>

«=3

E*=f

Cfl

»-3

c=3

83

C*2

p3,

•o

3*

C

m

c

»3

S"

c5S."

m

p=>

•—<

cr=>.

00

22:

c^

»

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48