Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 122. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						DV. MANUDAGUR 2. JUNI 1986.

15

Mennta

klúður

í aðalkvöldfréttatíma útvarpsins,

21 maí sl., mætti Sverrir Hermanns-

son, menntamálaráðherra og riddari

með meiru, og var inntur eftir ný-

justu hugmyndinni sinni að stytta

skólaskyldu úr 9 árum í 7.

Hann tók það fram að þetta væri

aðeins hugmynd og þyrfti að „ræða

þau mál".

Það þarf vissulega að gera, fyrst

ráðherra er byrjaður á því og áður

en honum tekst að draga upp vafa-

sama mynd af grunnskólakerfinu og

tína til hinar og þessar sparnað-

arpælingar. Því hernaðarbragði

beitti hann í Lánasjóðsmálinu nú í

vetur. Nú hefur enn og aftur komið

í ljós að hin svokallaða samstaða í

Sjálfstæðisflokknum (sem flokkur-

inn grobbaði sig svo af fyrir byggða-

kosningarnar) er stórfurðuleg.

Ragnhildur      Helgadóttir,      fv.

að ráði, þökk sé öflugri andstöðu

vinstrimanna.

Ragnhildur afrekaði einnig að

lengja skólaskyldu um eitt ár. Nú

vill Sverrir skera niður um tvö ár.

„Sparnaður?"

Samhentur Sjálfstæðisflokkur er

því bara lélegur fílabrandari.

Arðbært eða frábært?

Sverrir talaði um í fréttatímanum

að auka þyrfti tengsl skóla við at-

vinnulíf. Rétt er það, en þau verða

ekki aukin með styttingu skóla-

skyldu. Flutningur úr skóla út í

atvinnulífið í lengri eða skemmri

tíma eru engin tengsl af viti.

í versta falli gæti það haft þau

áhrif að efhaminni unglingar gengju

á vit vasapeninganna og sneru ekki

aftur í skóla. Hver á að hafa eftirlit

með unglingum í atvinnulífi eftir 7

„Nú ætlar Sverrir að bjarga á línu og vill

stytta skólaskyldu um eitt ár og leggur til

tvö til öryggis."

menntamálaráðherra, afrekaði að

svipta fyrsta árs nema í HI námsláni

og vísaði þeim pent á bankana.

Sverrir sló sig til riddara og afnam

sviptinguna, en í staðinn rak hann

framkvæmdastjóra LÍN, Sigurjón

Valdimarsson, og lét gera hinar og

þessar úttektir í sparnaðarskyni.

„Sparnáður" hefur ekki verið neinn

ára skólaskyldu? Er það kannski

ekki nauðsyn?

Eiga framhaldsskólarnir e.tv. að

taka strax við?

Hvað er þá orðið um tengslm?

Með virkri starfskynningu og

markvissri þátttöku skólabarha í

atvinnulífinu samfara námi má stór-

bæta þessi tengsl. Tengsl, sem miða

Það þætti ekki gjöfultað halda áfram hringlandahættinum í kringum LIN á kosningaári.

Kjallarinn

Einar Þór

Gunnlaugsson

nemi

að nánari kynnum barna og ungl-

inga við lífsbaráttuna í landinu, en

ekki við það að gera æskuna þjóð-

hagslega arðbæra samkvæmt frjáls-

hyggjunni.

Sverrir talaði líka um að „stytting-

in" gæti létt undir með útivinnandi

húsmæðrum. Hvernig má það vera?

í hvaða heimi lifir menntamálaráð-

herra? Ef maðurinn hefur einhvern

áhuga á að „létta undir" með lág-

launafólki, þar sem konur eru í

miklum meirihluta, þá ætti hann að

byrja á því að beita sér gegn sinni

eigin ríkisstjórn. Nær væri að fram-

fylgja grunnskólalögunum í verki

og stroka út samkeppnisanda grunn-

skólanna frekar en að stytta skóla-

skyldu.

Það er snöggtum líklegra til að

létta undir með fólki.

Sverrir gagnrýndi þó réttilega of

mikla miðstýringu menntakerfisins.

Á meðan fræðslulögin komust í

framkvæmd og almenningur öðlað-

ist meiri skilning og trú á menntun

voru ríkisafskipti nauðsynleg. Síðan

eru liðin 40 ár og miðstýringin hefur

haldið velli. Takmörkuð miðstýring

er þó nauðsynleg en ákvarðanir sem

snerta námsefni og almennt skóla-

hald eiga að vera í höndum kennara,

foreldra og nemenda. Þannig er

hægt að auka lýðræði í skólakerfinu.

Þannig er hægt að koma í veg fyr-

ir að einn maður ákveði hvað sé

þjóðhagslega arðbært í námi og

starfi unglinga.

Skjálfti

En hvað var menntamálaráðherra

að tista þetta í útvarpinu? Jú, stað-

reyndin í fílabrandara Sjálfstæðis-

flokksins er þessi.

Þegar sjálfstæðismenn geta ekki

lengur skorið niður fyrir opnum

tjöldum þá er sett í gang alls kyns

úttektarstarfsemi, sett ný lög, öllu

velt til og frá og „sparað".

w Það hefur ennþá ekki tekist með

Lln og tekst tæplega úr þessu. í

fyrsta lagi, áhuginn innan ríkis-

stjórnarinnar fer dvínandi og nýj-

asta skýrsla Sverris um málefni Lln

hefur ekki einu sinni fengið umfjöll-

un í fjölmiðlum. I öðru lagi, þá er í

mesta lagi eitt ár til stefnu, og það

kosningaár.

Það þætti ekki gjöfult að halda

áfram hringlandahættinum í kring-

um LÍN á því ári.

Þeim Ragnhildi og Sverri hefur

mistekist að skera niður eftir kokka-

bókum flokksins, þvert á móti hafa

ríkisafskipti aukist og það gæti kost-

að þau ráðherrastól fyrir Sjálfstæð-

isflokkinn. Nú ætlar Sverrir að

bjarga á línu og vill stytta skóla-

skyldu um eitt ár og leggur til tvö

til öryggis.

Þvílíkt og annað eins klúður í einu

ráðuneyti slær ölium fílahröndururn

við.

Einar Þór Gunnlaugsson.

Þróunaraðstoð fátækra við ríka

í bókinni Jafnaðarstefnunni,

sem kom út árið 1977, segir Gylfi

Þ. Gíslason, fyrrverandi formaður

Alþýðuflokksins, að „efla verði

framfarir og útrýma fátækt, sjúk-

dómum og fáfræði \ vanþróuðum

löndum og að hagsældarríkin verði

að láta verulegan hluta tekna sinna

og auðs af hendi í því skyni að flýta

þessari þróun". Og Ásmundur Stef-

ánsson, forseti Alþýðusambands

íslands, skrifar í grein í Morgun-

blaðinu 1. maí síðastliðinn: „Hin

gifurlega neyð, sem blasir við í van-

þróuðum löndum, kallar á samhjálp

okkar, sem betur búum. Ekkert á

íslandi jafnast á við þá óhugnanlega

neyð,- sem blasir við meðal fátækra

þjóða heimsins, og okkur ber því

skylda til að gera meira en við höfum

gert þeim þjóðum til hjálpar."

Við frjálshyggjumenn deilum ekki

við sósíalista eins og Gylfa og Ás-

mund um markmið, ef það er, að

æskilegt sé að útrýma fátækt, sjúk-

dómum og fáfræði í þróunarlöndun-

um. Hver er hlynntur sjúkdómum?

En okkur greinir hins vegar á við

þá um leiðir. Við teljum ekki, að

rétta leiðin felist í stóraukinni þró-

unaraðstoð vestrænna þjóða við

suðrænar. Til þess eru tvær ástæð-

ur. Fyrst er það, að slík þróunarað-

stoð er því miður líkleg til þess að

hafa -\og hefur haft - þveröfugar

afleiðingar við það, sem henni er

ætlað, og síðan hitt, að aðrar leiðir

eru miklu heppilegri. Ég hyggst í

þessari grein reyna að rökstyðja

fyrri fullyrðinguna, en snúa mér að

viku liðinni að hinni síðari.

Tekjutilfærsla á milli

tveggja ríkja

Þróunaraðstoð er ekki aðstoð ein-

staklinga á Vesturlöndum við hið

brjóstumkennanlega fólk með út-

þaninn maga, biðjandi augu og

útréttar hendur, sem við sjáum

gjarnan á sjónvarpsskjánum. Síður

en svo. Þróunaraðstoð, eins og þeir

Gylfi og Ásmundur skilja hana, er

Dr. Hannes

Hólmsteinn

Gissurarson

tekjutilfærsla á milli tveggja ríkja.

• Vestrænt ríki seilist í vasa venju-

legra skattgreiðenda, tekur þaðan fé

og sendir suðrænu ríki. Fé er flutt

úr einum ríkissjóði í annan. Og hvar

lendir það fé, sem lagt er í ríkissjóð

í viðtökulandinu? Líklegast er, að

það lendi í vösum þeirra, sem eiga

greiðastan aðgang að ríkissjóði við-

tökulandsins, en það er alls ekki

sjálfgefið og reyndar mjög óalgengt,

að þeir séu þar í hópi hinna fátæk-

ustu.

/ í þróunarlöndunum eru völdin

' næstum því undantekningarlaust í

höndum nýrrar yfirstéttar. Hvergi

er meiri munur á undirstétt og yfir-

stótt, og hvergi er hagur hinna

fátækustu fremur fyrir borð borinn.

Það kemur ekki fátækasta fólkinu í

þessum löndum að miklum notum,

þegar reistar eru þar nýjar og veg-

legar höfuðborgir, til dæmis i

Pakistan,   Tansaníu   og   Nígeríu.

Þetta fólk græðir ekki heldur á því,

að stjórnarherrarnir keyra með

valdboði niður verðið á framleiðslu-

vörum þess, til dæmis landbúnaðar-

afurðum. Og þetta örsnauða fólk

hefur ekki mikið gagn af því, þegar

þessir herrar vígbúast og ráðast inn

i önmtr ríki. eins og Kastró Kúbu-

jarl gerði í Angóla, Vietnamar í

Kambódíu og Tansaníu-stjórn í Úg-

anda. eða þegar þeir kosta alþjóðleg

hryðjuverk, eins og Gaddafí í Líbýu

og Kómeini í íran.

Þar sem venjulegir skattgreiðend-

ur á Vesturlöndum eru alls ekki

neinir efnamenn. má því segja með

nokkrum sanni. að þróunaraðstoð

sé aðstoð fátæks fólks í ríkum lönd-

um við ríkt fólk í fátækum löndum.

Háskaleg einföldun

Peter Bauer, prófessor við Hag-

fræðiskólann í Lundúnum og einn

kunnasti sérfræðingur okkar daga

um þessi mál. benti á það í erindi,

öll þróunaraðstoð frá Vesturlönd-

um? Sum ríki hafa ennfremur haft

geipilegar tekjur af útflutningi olíu.

til dæmis Mexíkó. Indónesía, Níger-

ía og Venezúela að ógleymdum

flestum arabaríkjunum, þótt fátækt

fólk í þessum löndum hafi ekki notið

góðs af því.

í erindi sínu (sem birtist í íslenskun

minni í tímaritinu Frelsinu árið

1985) varaði Bauer mjög víð þessari

miklu einfóldun óraflókins veru-

leika. Skiptingin í snauðar þjóðir og

auðugar eykur óvild í garð okkar

Vesturlandamanna. því að hún skip-

ar ólíkum þjóðum saman i einn

flokk. sem getur síðan ekki samein-

ast um annað en tilraunir til þess

að kenna okkur um öll sín mein.

En ekki má með neinni sanngirni

rekja fátækt suðrænna þjóða til þess,

að okkur hefur tekist að komast í

bjargálnir. Suðrænar þjóðir komast

því betur af sem þær hafa meiri við-

skipti við iðnaðarþjóðirnar í norðri.

„Þróunaraðstoð hefur ekki þær afleiðingar

sem henni er ætlað. Hún gerir fátæku fólki

í þróunarlöndunum erfiðara fyrir, ekki

auðveldara."

sem hann hélt á fundi Félags við-

skiptafræðinga og hagfræðinga hér

í Reykjavík í júlí 1984, að þróunar-

löndin eru alls ekki nein ein sam-

stasð heild, heldur mörg lönd með

ólíka siði og ólíka hagsmuni. Sum

eru bjargálna, önnur bláfátæk. Sum

eru stórveldi, önnur dvergríki. Hvað

í ósköpunum er sameiginlegt með

Thailandi og Mósambík, Nepal og

Argentínu, Indlandi og Chad, Túv-

alú og Brasilíu, Mayotte og Nigeríu

annað en það, að þessi ríki þiggja

Þær þjóðir í suðri eru fátækastar,

sem stunda lítil sem engin viðskipti

við okkur Vesturlandamenn, til

dæmis Papúar í Nýju Gíneu og Hott-

intottar og Búskmenn í Afríku. Þær

þjóðir eru hins vegar ríkastar sem

stunda viðtæk viðskipti við okkur,

til dæmis íbúar Hong Kong, Taívans

og Singapore.

Gerir fátæku fólki

erfiðara fyrir

Þróunaraðstoð hefur ekki þær af-

leiðingar. sem henni er ætlað. Hún

hefur satt að segja þveröfugar afleið-

ingar - hún gerir fátæku fólki í

þróunarlöndunum erfiðara fyrir.

ekki auðveldara. Þar sem hún er

aðstoð ríkis við ríki. raskar hún

valdahlutföllum í viðtökulöndunum.

Stjórnarherramir inni í stofnunum

ríkisins fá rýmri fjárráð og meiri

völd í hlutfalli við einstaklingana

úti á markaðnum. Baráttan um völd-

in verður barátta um flest gæði

lífsins. jafnvel baráttuna upp á líf

og dauða (til dæmis þar sem margir

ólíkir þjóðflokkar lifa saman i einu

landi). Þróunaraðstoð auðveldar

einnig stjórnarherrunum að koma

með boðum og bönnum í veg fyrir

frjáls viðskipti einstaklinganna. Þeir

geta velt kostnaðinum af slíkum af-

skiptum á herðar venjulegra vest-

rænna skattgreiðenda. Ennfremur

raskar þróunaraðstoð verðlagi í við-

tökulandinu. Þegar korn er til

dæmis sent til einhvers lands, lækk-

ar þar verð á korni (vegna aukins

framboðs), en það hefur auðvitað

þær afleiðingar, að bændur þar hafa

minni tilhneigingu til að framleiða

korn fyrir markað.

Sósíalistar eins og Gylfi og Ás-

mundur hafa gjarnan mörg orð um

það. að frjálshyggjan sé ómannúðleg

stjórnmálaskoðun - samviskulaus

sérhyggja. Mér dettur ekki í hug að

svara þeim hér með sambærilegum

dylgjum um sósíalismann. Við verð-

um að trúa því, að þeim Gylfa og

Ásmundi gangi gott eitt til með hug-

myndum sínum um þróunaraðstoð.

Við friálshyggjumenn deilum ekki

við þá um markmið, heldur leiðir.

En sósíalistar skilja það ekki, að þvi

er virðist, að við erum miklu lfklegri

til þess að hnika heiminum í átt til

meiri mannúðar með því að leyfa

einstaklingunum að njóta sín í

frjálsum viðskiptum heldur en með

því að efla stofnanir ríkisins, hvort

sem það er í þróunarlöndunum eða

með vestrænum iðnþjóðum.

Hannes Hólmsteúin Gissurarson.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56