Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						r
Föstudagur lO.'október 1969 — 34. árgangur — 221. tölublað.
FerBafrelsi í Tékkóslóvdkiu sfórskerf:
Afnám ferðafrelsis til
Vesturlanda tilkynnt
Bjarni formaður
eiðstaf sinn
sveik
Morgunblaðið er í gær
mjög uppnæmt ú-t af því að
Ragnar Arnalds, formaður
Alþýðutoandalagsins, minnti
á það í sjónvarpsviðtali á
þriðiudag að Bjarni Bene-
diktsson hefði gersamlega
svikið það fyrirheit sem hann
gaf f yrdr tæpum þremur ár-
um að koma í veg fyrir atin-
arlegan gróða af ¦ gengislækk-
unum. Tilraunir Morgun-
blaðsins til þess að bera blak
af leiðtoga sínum eru -þó von-
lausar með öllu; staðreynd-
irnar tala sínu skýra máli.
í þingræðu 12ta desembar
1966 komst Bjarni Benedikts-
son  m.a.  svo  að orðd:
„Loks vil ég gefa Þá af-
dráttarlausu yfirlýsingu, að
núverandi ríkisstjórn kemur
ekki til hugar að fella geng-
ið. Það er að vísu rétt, að
þannig getur staðið á í þjóð-
félagi, að það sé nauðsynlegt
að fella gengi eins og dæmin
sýna bæði hér og annars stað-
ar. Og það væri auðvitað al-
veg fásinna, ef ég ætlaði að
segja, að aldrei kæmi til
mála að fella gengi á íslandi.
Slíkt mun ég ekki segja, ein-
faldlega af þvi, að ég ræð
því ekki, og það mundi eng-
inn maður trúa mér. Hitt
segi ég, og við bað skal ég
standa, að ég skal aldrei
verða með gengislækkun
framar, nema því aðeins, að
ráðstafanir verði gerðar til
þess, að þeir sem ætla sér að
knýja fram gengislækkun til
þess að græða á henni fái að
borga sinn brúsa fyllilega".
Eftir þessa skýru heit-
strengingu hefur Biarní
Benediktsson lækkað gengið
tvívegis og það svo mjö'g að
erlendur gialdeyrir hefur
hækkað meira en 100%.
Þessar    gengislækkanir    áttu
Verndari    gengisbraskaranna
að vera í' Þágu útflutaings-
atvinnuveganna, en það er á
allra vitorði að gengislækk-
anir færg ednnig hverskonar
spákaupmönnum        ómældan
gróða. Þá sjaldan aðrar þjóð-
ir grípa til gengisiækkana
fylgja ævinlega hliðarráðstaf-
anir til þess að skerða ann-
arlegan   gróða   þvílík«ra   þjóð-
félagsiafla, en hér hafa eng-
air slíkar ráðstafanir verið
gerðar þrátt fyrir ninn
þykkjuþunga eiðstaf B.iarna
Benediktssonár. Á síðasta
þingi gerðu þingmenn Al-
þýðubandalagsins tilraun til
þess að fá Bjama til að
standa við fyrirheit sín með
svohljóðandi  tillögu?
„Alþingi ályktar að fela
ríkisstjórninni að láta semja
og leggja fyrir alþingi eins
fljótt og auðið er frumvarp
til laga um eignakönnun.
Skal tilgangur frumvarpsins
sá að afla sem gleggstrar
vitneskju um elgnaskiptingu
hér á Iandi, sérstaklega um
eignasöfnun af völdum verð-
bólgu og gengislækkana, svo
að síðar sé unnt að nota þá
vitneskju til þess að afla fjár
til aukins atvinnuöryggis og
tekjuöflunar".
Þegar mælt war fyrir þess-
ari tdllögu var Bjarni Bene-
diktsson minntur á þau fyx-
irheit sín sem áðan var vitn-
að til, en hann þagði sneypu-
lega Tillagan var send til
nefndar og fékkst aldrei rædd
framar. Þeir sem græða í sí-
fellu á gengislækkunum og
verðbólgu gátu enn sem
fyrr falið fjárnruni sína bak
við   forsætisráðherra   ísiands.
PRAG 9/10 — Enn herða stjórn- *
völd Tékkóslóvakíu böndin, og
hefur ferðafrelsi Tékkóslóvaka
verið skert mjög. Framvegis
munu aðeins sendinefndir og
þátttakendur í vísinda- eða
menningarþingum fá leyfi til að
fara til Vestur-Evrópu. Hefur
nú enn verið stigið skref aftur
á bak, — til Novotní-tímabilsins.
Skýrt var frá því í Vínair-
borg í dag. að þegar eftir að
bannið gekk í gildi bafi verið
stöðvaður áætlunarbíH á leið
frá Bratislava til Vínarborgar
og 20 farþegum, Tékkum og
Slóvökum, verið skipað að fara
Fraimhald á 3. síðu
Henfist út um
Irmrúium
Kl. 18,10 í gærkvöld var til-
kynnt til lögreglunnar í Hafn-
airfirði.um harðan árekstur milli
Moskvitz-bifreiðar og Ford-bíls
á móbuim Suðurgöiu og Sniðgötu
hj á  Hvaleyparholti.
Kona í Moskvitz-bílnum slas-
aðist alvarlega. Hafði hún setið
í firamsæti bílsins við hlið eig-
inmanns sáns. Kastaðist hún við
áreksturinn út um f ramrúðu
bifreiðarinnar, og skarst þá illi-
lega á hálsi, og hlaut vont höf-
uðhögg. Seint í gærkvöld var
konan þó ekki talin í lífs-
hœttu, þegar gert hafði verið að
sárum  hennar  á  sjúkrahúsi.
Magnús Már
heiðraður í V-
Þýzkalandi
Magnúsi Má Lárussyni.
háskólarektor var fyrir
skömmu úthlutað Heinrich
Stcffens verðlaununum, frá
Stiftungi F.V.S. í Hamborg.
Þjóðviljinn hafði tal aí
rektor í gær og sagði hann
aö verðlaiununum hefði ver-
iö úthliiitað í septeimíbe'rlok.
Kvað hann þau vedtt ednu:
sinni á ári til Norðuirlanda-
búa, fyrir góða" iðni og góða
ás*unduin í lisitum, þjóð-
fræðum, vásindiuitn og - fleiri
girednum.
•
— Afhending verðlaiin-
anna, seím eru 25-000 mörk
fer fraim í júní n.k. í Lú-
beck, en rektor háskólains i
Kiel aJhendir þau. Að aiaki
er fylgifisbur, sagði rektor,
©r það stýrkyr handia Is-
lendingi, yngiri en 30 áira.
Upphæð &tyrkisins er 5.000
miörk og á hann að nægia
fyrir ársdvöl í Þýzkaiandi-
Verður styrkurinn afíhentur
u«n leið og. verðlaunin.   r 4
25 ára starfsafmæli Orðabókar Háskólans
lafa safnað 1,4 miSjénum
oritökuseila á 25 árum
D Orðabók Háskólans á nú í haust 25 ára afmæli og
svo skemmtilega vill til, að samfara þessu 25 ára afmæli
flyzt Orðabókin í ný hijsakynni í Árnagarði. Er starfsemi
Orðabókar fyrsta háskólastarfsemin sem bar fer fram,
cf undan er skilið að einhver kennsla^var böfð í einni
stofu eftir nýár í fyrra.
. ' Undirbúningsstarf viðOrðabók-]orðasaimb<a.nda 'frá fyrri ölduim,
ina hófst á háskólaárinu 1944- einkuim óprentaðra orðasafna, er.
1945. Þá vann Árni Kristjánsson, þau voru þá geyimd í Lands-
cand. mag. aðorðtöku íslenzkra Ibókasafni.
Fotstjóri ÁTVR segir mófíð
muni leyst á viBunandi hátt
D Útlit er fyrir að málið leysist á viðunandi hátt,
sagði Jón Kjartansson, forstjóri Áfengis ög tóbaksverzl-
unarinnar í viðtali við blaðamann Þjóðviljans í gær. En í
gærdag átti Jón fund með fulltrúum bandarískra tóbaks-
framleiðenda.
f gærmorgun komu hingað til
lands fulltrúar bandarískr,a tó-
baksframleiðenda, þeir Horace
Kornegay og Herbert Spas.
Fundir hófust kl. 11 í gærmorg-
un með þeim, en fulltrúiar ÁTVR
í þeim viðræðum voru þeir Jón
Kj artansson, foratjóri ÁTVR,
Þorsteinn Hannesson, innkaupa-
fulltrúi og Ragn'ar- Jónsson,
skrifstofustjóri. Kornegay flaiug
til Bandaríkjanna aftur síðdeg-
is i gær að afloknum fundin-
um en Spas divelst hér á landi
um sinn.
Jón Kjiartanisson, siagði í áð-
urnefndu viðtali við Þjóðvilj-
ann í gærdag, að ÁTVR myndi
gefa út fréttatilkynningu eftir
helgina uim málið. Aðspurður
'kvaðst   hann   vleha    að   raálið
leystist   á   þann  hátt,   „sem  við
mættum   vel   við   una".
—  Þetta ber að skilja svo að
líkur séu til þess að banda-
rískacr sígarettur verði áfram
fluttar hinigað  til lands?
—   Já,  það eru líkur tdl  þesis.
—    Og að pakkiarnir verði
merktir   erlendis?
—  Það er ekki þar með sagt,
sagði 'forstjórinn.
Eins og menn muna lýstu
bandiarískir tób'aksfirarnleiðend-
ur því yfir að þeir vildu ekki
merkja siigarettupakkania útá, en
fQrsvarsmenn ATVR sögðu þá
að það kostaði miljónir að
merkja pakkana hér heimia og
því óviðunandi að ganga að slík-
um kostuni. — En hvað gerist
nú? Verða pakkarnir merktir
hér á iandi?
Saga orðaibókainmálsins er þó
miklu lengri og er ekki unnt aö
rekja hana hér nema að litlu
leyti- Á fjárlöguim 1918 og 1919
voru veittar 6000 kr. (þ.e. 3000
kr. hvort ár) „til að sem>ia og
búa undir prenitun íslenzika
orðatoók með íslenakum þýðing-
um", Forstöðuimiaður vair ráðdnn
dr- Björn Bjamason frá Viðfiirði,
en hann lézt. í sipönsiku veikinni
snemima vetrar 1918 og varð þiví
lítið úr þessu veriki. Að honum
látnum virðist ýmisum hafa verið
óljióst hveirnig • verkið var hugsað
og urðu uni það blaðaskrif. Hug-
mynd Aiexanders Jóhannessonar,
háskólarektors var, að samýn yrði
vísindaileg orðaitoók , ísienzkrar
tungu frá 1540 til vorra daga.
Eftir öfluga taaráttu Alexanders
og með stuðningi Heimisp'ekddedld-
ar, var samþyikiit á fundd Há-
skólaráðs í júní 1943 að veita úr
Sáttmálasj'óðl kr. 24 þús. til.und-
irtaúnings orðata'ókairstarfinu, fyrir
tímatailið 1. okt. 1943 til 1. okt.
1944. Regluiegt starf hotot þó
ekki fyrr en 1944-
Starfsliðið
Fraim til ársins 1947 starfaði
Árni ' Kristjánsson einn við
Orðabókina, en þá voru þeir
ráðnir Ásgeir Blöndal Magnússon
og Jakob Benediktsson, seim er
forsitöðumiaðiur. Árni Kristjánsson
lét af störfurn 1952, en 1955 var
Jón Aðallstelnn Jónsson ráðdnn í
hans stað. Þessir þrír menn
starfa enn við Orðaítaókdna. Á ár-
uhuim 1963-1965 hafði Orðaitaókin
á að Skipa fjórða fasta starfs-
mianndnum, Baildri Jónssyni, nú
lektor við, Heimispekddeild H-l.,
en í hans starf hefur enn ekki
verdð ráðið og stafar það af fijérJ
hagsiástæðuni. Margt lausráðdð
fólk hefur starfað og starfar við
Orðabókina.
Jakob   Benediktsson,   forstöðumaður   Qrdabókar   Háskólans   (t.v.)   og  Asgeir   Blöndal   Magnússon,
starfsmaður.                                                                                                                  '                           >,
Starfsménn  Orðabókar  í nýju húsakynnunum í  Arnagarði.   Lengst  til  yinstri  er   Jón   Aðalsteinn
Jónsson.  —   (Ljósm.  ÞjóSv.  A.K.),
Orðataók Haskölans hefur allt-
af heyrt undir Háskráaaráð, en
ráðið hefur farið að tdllöguirr.
Keiknsipekided'ldar uni sitjórn
hennar. Ardð 1966 var Orðatoók-
in gerð að sérstakri háskólastofn-
un. 1 stjórn stofnunarinnar eru
.prófessorarnir Einar Ólafur
Sveinsson, Halidór Halldðrsson og
Hreinn Benedifctsson.
1-4 mil.j. orðtökuseðlar
Orðatoökin hefur nú í'. safni
sínu ujm 1.4 miij. orðtökuseðla og
er toá ekki taMð með það seim
orðtekið var , vegna nýyrðasafn-
anna. Hér er hinsivegar með tal-
ið taiimállssafh Orðabókarinnar,
sem nú er um, 60-70 þúsund seði-
ar. Verulegasti hluti þesis er
fenginn á þann hátt að Orðabóik-
inni eða einstökum starfsmönn-
um hennar hafa borÍ23t faréf í
saimltoandi við útvarpsþáittwMi ís-
lenzkt mál.
Ma geta þess.að ef hmir nýju
járnskápar Orðialbókarinnar í
Árnagaxði  vænu, fyiltór,. kaamust
þar. 5 miyiðínár seðia. A seðl-
unum eru skráð orð, úr hvaða
taók þau eru tekdn og setningin
sem þau standa í — og er tíðum
fjöldi seðia vegna. eins orðs.
Útgáfan
Uim útgáfu Orðaföiokiarirmar er
ekkert hægt að segja á þessu
stigi, enda ekki vitað hvort eða
hvenær taætt verður við' hið fá-
menna starMdð.
Það hefur færzt í vöxt að
Framhald   á   7.   síðu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10