Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						VIÐHORF

Það er alveg ljóst að náttúru-

vernd-umhverfísvernd nær þá

fyrst fullkomlega tilgangi sínum

þegar hver einstaklingur hefur

lært og tamið sér að bera óskerta

virðingu fyrir sínu umhverfi,

hvort heldur það er hin lifandi

eða hitt sem við nefnum dauða

náttúru. Umhverfi okkar til-

heyra, auk þess sem við köllum

rétt og slétt nátúru, einnig verk

og verksummerki þeirra kyn-

slóða, sem byggt hafa þetta land á

undan okkur. Rústir bæja og

selja, sem jafnvel sagan sjálf hef-

ur gleymt, tilheyra þessu og okk-

ur er skylt að sjá til þessa að því

verði ekki spillt. í þessu sam-

bandi er nútíma tækni afl, sem er

vandmeðfarið, því á skömmum

tíma er hægt að vinna óbætanlegt

tjón á fornum mannvirkjum og

sérstæðum myndunum í náttúr-

unnar ríki. Eignarrétti er tryggð-

ur sterkur grunnur í íslenskum,

lögum, en handhafi slíks réttar

má ekki gleyma að á honum hvílir

siðferðileg ábyrgð, og frá slíkri

ábyrgð er engin undankoma. Þau

lög sem ekki grundvallast í þrosk-

aðri réttlætismeðvitund eru mis-

heppnuð og dæma sig sjálf fyrr

eða síðar.

Náttúruverndarlög okkar eru í

ýmsum greinum óljós, og ná-

kvæmar skilgreiningar vantar

víða, en þau eru frumsmíð að

mestu, og því eðlilegt að ýmislegt

þurfi að lagfæra.

Hvergi á þessu landi hefur jafn

hrópandi „vandalismi" átt sér

stað sem á Reykjanesskaga. Oft-

ast nær held ég að þetta sé í

hreinu hugsunarleysi gert. Ég hef

átt tal við all nokkra verktaka,

sem unnið hafa að rauðamalar-

námi eða öðru grjótnámi á þessu

Þetta land átt þú

- þetta land á þig

Eftir Jón Jónsson jarðfrœðing

svæði, og þeir hafa nær und-

antekningarlaust viðurkennt og

harmað hvað mjög þessar að-

gerðir spilla útliti landsins og ófá-

ir hafa lofað að lagfæra „sárin".

Of fáir hafa hins vegar komið því

bara of fáir. Engum efa er þó

bundið að mönnum er óðum far-

ið að skiljast að þetta tilheyrir

okkar menningarmálum. En

mikið starf er ennþá eftir að

vinna á þessu sviði.Oft er það svo

slíkar myndanir vera meðal

helstu kjörstaða fyrir rusl af öllu

tagi. Þar heldur ósóminn áfram.

Ekki er þá að því hugað að frá

þessu rusli geta hættuleg efni

komist niður í grunnvatn sem

Hvergi á þessu landi hefurjafn hrópandi „vandal-

ismi" átt sér stað sem á Reykjanesskaga.

Oftast nœr held ég að þetta sé í hreinu hugsunar-

leysi gert. Ég hef átt tal við allnokkra

*" .....¦"¦¦¦' —'—^™—^¦.....           I                                                            llll     Ifll.....I llllll ¦¦¦ ¦ II -III—^^^I^^M^^^^—

verktaka sem unnið hafa að grjótnámi

og þeir hafa harmað þessar aðgerðir.

í framkvæmd. Sums staðar hefur

verið svo langt gengið að ómögu-

legt er að lagfæra. Með því versta

er, að skildar hafa verið eftir

ónýtar vélar eða vélahlutir í yfir-

gefnum námum og jafnvel hefur

þangað verið ekið alls konar rusli

framhjá þeim stað, sem ætlaður

hefur verið fyrir slíkt. Því skal

ekki neitað að til eru þeir sem svo

mjúkum höndum hafa farið um

landið að athygli vekur. Þeir eru

að menn vita ekki hvað þeir eru

að gera. Lengi hefur það verið

vani víðs vegar um land að kasta

alls konar rusli í hveri og eins í

gjár og gjótur í hraunum. Nú orð-

ið mun þessu hætt hvað hverina

varðar, eftir að öllum varð ljóst

hvílík verðmæti þeir eru, en sú

var tíð að talið var til annmarka ef

á jörð voru hverir. Hvað varðar

gjár, sprungur, niðurföll og

gervigígi í hraunum þá virðast

undir hraununum er og með því í

vatnsból. Þannig getur þá farið

að hlutaðeigandi hitti sjálfan sig

fyrir.

Sjaldan hef ég orðið svo

„sleginn" sem í minni fornu

heimabyggð fyrir nokkurm

árum. Eg fór þar um með út-

lendan vin minn og vildi sýna

honum sérkennilegan gervigíg.

Við    krakkar    nefndum    hann

Undirgöng. Hann var ásvæði þar

sem við stunduðum berjatínslu.

Ég hugði gott til að sýna þetta,

því ég vissi að slíkt hafði vinur

minn aldrei séð. En hvað hafði

skeð? Búið var að nánast fylla

gamla Undirgöng, sem vel var 5-6

m djúpur og með sérkehnilegan

gróður í sínum hrjúfu kletta-

veggjum, með allskonar rusli,

plasti, netadræsum, gömlum

hjólbörðum, spýtnabraki og

járnarusli. Þetta var ömurlegt.

Vatnsból eru við rönd þessa

hrauns og ekki mjög fjarri. Hvað

getur ekki skeð? Mjög vantar á

að malar- og grjótnámur séu yfir-

leitt heppilega staðsettar. Lítið

eða ekkert hefur verið reynt að

hafa þær afsíðis svo að ekki blasi

þær við frá fjölförnum vegum.

Það er gripið, sem hendi er næst

og þar sem gróðinn er „laustek-

inn". Engum dettur í hug að

banna jarðefnanám þar sem þess

er þörf, en á meðan hlutað-

eigandi ekki hefur öðlast þann,

þroska að finna til ábyrgðar

gagnvart umhverfinu, þá verður

að setja lög og reglur. Ákvæði

verða að vera skýr og ótvíræð.

Þau þarf að kynna almenningi og

svo þarf að sjá til að eftir þeim sé

farið, því lög sem brotin eru óá-

talið hafamisst marks.En eins og

sagt var í upphafi þessa máls nær

umhverfisvernd tilgangi sínum þá

fyrst þegar hver einstaklingur

hefur lært að temja sér virðingu

fyrir sínu umhverfi. Skylda okkar

við landið og okkur sjálf er fjöl-

þætt. Þú sem átt land mundu líka

að „þetta land á þig".

Jón Jónsson jarðfræðingur ritar

þessa grein í röð greina um nátt-

úruverndarmái, sem Ferðamála-

ráð stendur fyrir.

FRA LESENDUM

Tvenns konar

sparnaður

l»ann27. júnísl. birtist íMorg-

unblaðinu athyglisverð grein eflir

Gunnar Guðmundsson heilsu-

gæslulækni um heilbrigðismál.

Höfundur kemur þar víða við og

drepur á allmarga af veikustu

punktunum í heilbrigðiskerfínu á

Islandi og víðar.

Gunnar bendir ma. á að vax-

andi kostnaður við heilbrigðis-

þjónustuna sé að verða æ meira

áhyggjuefni heilbrigðisyfirvalda

víða um heim. Hann bendir enn-

fremur á, að þessi nánast stjórn-

lausa útþensla heilbrigðiskerfis-,

ins eigi rætur sínar að rekja til

þess, að óeðlilega mikil áhersla

'hafi verið lögð á hinar fjárfreku

lausnir í heilbrigðismálum, þ.e.

sjúkrahús og sérfræðiþjónustu,

en hins vegar hafi heilsugæslan

verið svelt fjárhagslega. Atíma-

bilinu 1979-1981 hafi kostnaðar-

þátttaka heimilislækninga í

Reykjavík lækkað úr 5% í 1.8%

af heildarkostnaði við heilbrigð-

ismál. Það er þó vitað, að þjón-

usta heimilislæknakerfisins er

ódýrasta þjónustan í kerfinu og

jafnframt oft sú aðgengilegasta

og notadrýgsta, ef rétt er á mál-

um haldið.

Þessar staðreyndir og margt

fleira í áðurnefndri grein er mjög

athyglisvert í ljós þeirra atburða,

sem hafa verið að gerast í þessum

málum á íslandi síðustu mánuði.

Gunnar Helgi bendir réttilega

á, að eina rökrétta ráðstöfunin til

að hamla gegn óhóflegri útþenslu

heilbrigðiskerfisins sé að leggja

miklu meiri áherslu á heilsugæsl-

una, þ.e. heimilislækningar,

heilsuvernd og aðra þá þætti, sem

unnið er að á heilsuverndarstöðv-

um.

Á það hefur margsinnis verið

bent, í umræðum meðal lækna og

annarra heilbrigðisstarfsmanna,

að heilsugæslukerfið geti leyst 80

- 90% þeirra heilbrigðisvanda-

mála, sem upp koma, og að

lausnir heilsugæslukerfisins eru,

eins og áður segir, ódýrari og

hagkvæmari en lausnir hinna dýr-

ari þátta kerfisins.

Núverandi stjórnvöld hafa tal-

að meira um sparnað í heilbrigð-

ismálum en áður hefur heyrst. Þá

hafa heilbrigðisyfirvöld haft í

frammi meiri sparnaðartilburði

en áður hafa sést á íslandi. En

þessir sparnaðartilburðir hafa

ekki verið með þeim hætti að

færa þyngdarpunkt þjónustunnar

yfir til heilsugæslukerfisins, eins

og öll rök hníga þó að. í þess stað

hefur sú leið verið farin, að gera

hlut heilsugæslunnar sem minnst-

an, stöðva þar alla uppbyggfhgu,

en spara hins vegar með þeim

hætti, að ganga að sjúklingum,

þegar þeir leita eftir þjónustu

heifbrigðiskerfisins, og þjarma

að þeim með fjárkröfum, sem eru

þær hæstu, sem þekkst hafa sl.

40 ár.

Munurinn á þessum tveim

sparnaðaraðfer'ðum er m.a. sá,

að í fyrra tilvikinu, þ.e. með

áherslubreytingum innan heil-

brigðiskerfisins, er verið að spara

þjóðhagslega séð. Það er verið að

stuðla að því að heilbrigðiskerfið

í heild þurfi minna til sín. í seinna

tilvikinu er þjóðhagslegur sparn-

aður enginn, nema ef fólk þarf að

spara við sig læknisþjónustu

vegna fátækar. Hins vegar er ver-

ið að íþyngja veiku fólki með

auknum álögum. Það samsvarar

aukinni skattabyrði, sem í þessu

tilfelli er mjög ranglát.

í fyrra tilvikinu er verið að leita

vitrænna lausna á vandanum og

reynt að beita við það þekkingu á

heilbrigðismálum. f seinna tilvik-

inu er nánast um blinda ofbeldis-

aðgerð að ræða, þar sem

stjórnvöld ýta til hliðar öllu, sem

kallast þekking á vandamálinu,

svo og öllum siðgæðis- og mann-

úðarsjónarmiðum, en láta í þess

stað kné fylgja kviði í viðskiptum

við sjúklinga.

Guðm. Helgi Þórðarson

læknir.

Það er fjórði júlí

Steingrímur

Mikil var reisn þín ráðherra

er þú kneyfaðir ölið.

Kannastu við Ijóð sem byrjar

svona: Ó Guð vors lands....

Röndótt eru klæði þín

og stirndur er himinn þinn.

Kannastu við Ijóð sem byrjar

svona: Eldgamla ísafold...

í grænu grasinu ganga útlendir

á blóðugum skóm. Eru þetta félagar þínir?

Hví beygir þú bak þitt eftir myntinni

(IN GOD WE TRUST)

sem fellur úr vösum þeirra?

Eitt sinn gekk þar íslenskur bóndi

að verki með Ijá sinn.

Hann sveiflaði Ijánum og sló grasið sitt

á skítugum skóm. Það var heiðarlegur skítur.

Himinn hans var heiðskír og blár.

\Hann átti engan fána og hann átti heldur

ekkert öl.

ísland þúsund ár, rjátlar við stirndan flöt.

Til hvers var að sauma fána

úr bláma fjallanna, úr hvítu jöklanna

og úr roða sólseturs, blóðs og elds?

Röndótt eru fötfangans og stirndur er

himinn myrkraverkanna.

Það er ódýrt að senda lítinn Blazer            . '

með Rainbow Hope.

Það má áreiðanlega útvega einbýli á

Long Island fyrir

Former prime minister.

P.S. Ætlar Berti ekki á Rivieruna?

Ásgeir Beinteinsson

Fimmtudagur 19. iúlf 1984   ÞJÓÐVIUINN - SÍOA 19

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
12-13
12-13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24