Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						irkiur me

Sundum

Effir   Árna   Óla

Svo segja vitrir menn að nokk-

urir landnámsmanna hafi

skírðir yerið, þeir er byggt hafa ís-

land, flestir þeir er komu vestan um

haf (Leturbreyt. hér) ... og heldu

þeir sumir vel kristni til dauðadags.

En það gekk óvíða í ættir, því að

synir þeirra sumra reistu hof og

blótuðu, en land var alheiðið nær

hundraði vetra.

Þannig segir í Sturlubók Land-

námu og eru þetta elztu heimildir

er vér höfum um trúbragðasögu ís-

lendinga. Fræðimönnum ber ekki

saman um það hve margir hafi kom

ið hingað vestan um haf (þ.e. frá

Bretlandseyum, áttin vestur miðuð

við stefnu þangað frá Noregi). En

ekki er að sjá, að trúarbrögðin hafi

valdið neinum deiluim hér í önd-

verðu. Kristnir menn og heiðnir

bjuggu í nábýli og ekki fara sögur

af neinum trúardeilum. Svo virðist

sem fullkomið umburðarlyndi í trú-

málum hafi  þá verið hér  á  landi.

Kristnir menn reistu nokkrar kirkj-

ur, en heiðnir menn, er héraðshöfð-

ingjar vildu verða, reistu hof; var

það vænlegast til mannaforráða,

enda virðist flestum hafa verið

meira í mun að ná völdum, heldur

en að þeir reistu hofin vegna áhuga

fyrir trúmálum. Þó eru þar undan-

tekningar.

Landið varð albyggt á 50-60 árum og

liíðu þá enn margir landnámsmenn og

synir þeirra, segir Sturlubók. En þá

verður hér gagnger breyting á. Árið

930 er allsherjarríki sett á stofn á ís-

landi og jafnframt er þá Alþingi stofn-

að, og það setur ríkinu hina fyrstu

. stjórnarskrá (Úlfljótslög). Þar er svo

fyrir mælt, að íslendingar skuli allir

vera Ásatrúar og gjalda toll til hofa.

Hér urðu hin fyrstu siðaskifti á íslandi,

pótt fátt hafi verið um þau talað og rit-

að. Áður var hér algert trúfrelsi, menn

máttu trúa á Æsi, Krist, stokka og

steina eða mátt sinn og megin. En nú

skyldu allir hafa sömu trú. Engar sagn-

ii eru um að kristnir menn hafi mót-

mælt þessu, enda er flest á huldu um

undirbúning stofnunar allsherjarríkis á

Islandi og setningu Alþingis. Ef til vill

hefir  þetta  farið  friðsamlega  fram,   og

Dómkirkjan í Reykjavík.

Bessaslaðakii-kja,

ef til vill hafa menn fremur litið á þessa

breytingu frá pólitísku sjónarmiði en

trúarlegu og talið hofskattinn gjald til

að standa straurn af kostnaði við land-

stjórn. Þó eru þess dæmi, að kristnir

menn hafi neitað að greiða hoftoll, eins

og sést á frásögninni um Þorleif kristna

í Krossavík í Reyðarfirði (Vopnfirð-

ingasaga). En þar sem það mál hjaðnaði

niður, mætti ef til vill gera ráð fyrir,

að fleiri slik mál hefði á undan farið og

ekki verið gengið ríkt eftir því að kristn

ir menn greiddu hoftolla. Hafi kristni

því þróazt í landinu, þrátt fyrir allsherj-

arlögin og gæti það skýrt hvers vegna

Ásatrúin stóð svo höllum fæti árið 1000,

þegar  kristni  var  lögtekin.

i3 am-kvæmt fornsögunuiri gætir lif

andi trúar lítt hér á landi í heiðnum

sið. Þó verða menn reiðir þegar Stefn-

ir Þorgilsson kemur hingað í trúboðs-

erindum á fyrsta ríkisstjórnarári Ólaís

konungs Tryggvasonar, og var það

vegna fruntalegs framÆerðis hans, þar

sem hann tók að brjóta skurðgoð, hof

og hörga. Trúboði Stefnis var tekið með

kæruleysi, en ofbeldisverk þoldu menn

honum  ekki.

í trúboðssiögu Þorvalds Koðránssonar

ei og getið atviks, sem sýnir að kæru-

ieysi í trúarefnum hefir verið býsna

rótgróið. Þorvaldur kom að Hvammi í

Dölum, þar sem bjuggu afkomendur

Auðar djúpúðgu, en nú var þar komið

hof. Þorvaldur boðaði trú, 'en Friðgerð-

ur húsfreyja fór inn í hofið og svaraði

honum þaðan. En Skoggi sonur hennar

hló að þeim. Þetta viðbragð unglingsins

yirðist benda til þess að ekki hafi stað-

ið djúpt virðing manna fyrir trúar-

brögðunum. Þessi unglingur, sem var

sonur hoígoða og hodgyðju, hæðist að

því er móðir hans og trúboðinn leiða

saman hesta sína. Honum finnst það

skoplegt. Hann átti þó að erfa goðorð

föður síns og hefði átt að hafa fengið

það uppeldi, að hann hefði staðið stöð-

ugur í trúnni og átt að veita móður

sinni lið í viðureigninni við aðkomu-

manninn, sem boðaði nýjan sið. En við-

brögð hans urðu öll önnur, ofe hvers

mátti þá vænta af almenningi. Orsök

þess var sú, að A^atrúin talaði ekki til

hjartnanna, og þsss vegna fylgdi henni

ekki sá andlegi kraftur, sem hefir gert

heittrúarmenn að hetjum og píslarvott-

um. Ásatrúin var miklu fremur við-

skiftalegs eðlis, því að menn keyptu sér

aðstoð guðanna mað fórnum og blótum.

Þeir gerðu upp reikninga sína við guð-

ina á vissum tinum, líkt og þegar menn

eru nú að greiða víxla sína eða , gera

upp" við kaupmanninn. Þeir „skyldu

blóta í móti vetri til árs, en að miðjum

vetri blóta til gr^ðrar, hið þriðja að

sumri, það var s:;urblót". En ef vetur

voru harðir og uppskera brást, mundi

þá ekki hafa ve.ið heldur dauft yfir

sigurblótinu?

u,

m 70 ár vr.r Asatrúin lögskipuð

hér í landi. En svo koimu þeir Hjalti

Skeggjason og Gissur hvíti með kristni-

boðið árið 1000 og fluttu mál sitt á Al-

þingi. Þá kom ser.diboði hlaupahdi með

þær fréttir, að jarðeldur væri kominn

upp í Ölfusi og stefndi hraunflóðið á

Hjalla, bæ Þórodds goða. ,.Ei er undur í

að goðin reiðist tölum slíkum", sögðu

þá hinir gallhörðustu heiðingjar. En

Snorri goði svaraði þeim: „Um hvað

reiddiist goðin þá er hér brann hraun-

ið er nú stöndum vér á?" Þetta svar

eins hins vitrasta íroðorðsmanns sýnii

íra.ijMiald á bls. 6.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16