Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						99
I þjónustu hins
mikla konungs"
Sr. Friðrik Friðriksson og upphaf æskulýðsstarfs hans um aldamótin síðustu
ár eru liðin 125 ár frá fæðingu æskulýðsleiðtogans
sr. Friðriks Friðrikssonar, en hann fæddist að Hálsi
í Svarfaðardal þann 25. maí 1868. í eftirfarandi
grein er einkum fjallað um þátttöku Friðriks í ýmiss
konar félagsstarfsemi fyrst eftir að hann kom heim
frá Danmörku haustið 1897. Er m.a. reynt
að varpa nýju ljósi á aðdragandann að stofn-
un KFUM í ársbyrjun 1899.
„KLIÐUR ElNS OGIRJETTUM"
Um og eftir aldamótin síðustu var
straumur íslenskra námsmanna til Kóngs-
ins Köben stríðari en dæmi voru áður um
í sögu íslenskrar þjóðar. Ekki voru samt
allir þeir er sigldu svo lánsamir að koma
heim aftur með uppáskrifuð próf úr há-
skóla Danaveldis.
Einn hinna „ólánsömu" var stúdentinn,
Svarfdælingurinn, og fyrrum smalinn,
Friðrik Friðriksson sem innritaðist í læknis-
fræði við Háskólann í Kaupmannahöfn
haustið 1893. í janúarmánuði 1895 varð
honum það á að álpast ofan í kjallaraholu
í miðbæ Kaupmannahafnar þar sem hald-
inn var fundur fyrir nærri 300 unglings-
drengi í félagsskap sem nefndi sig KFUM,
Kristilegt félag ungra manna. Friðrik lýsir
reynslu sinni svo:
Við komum þar inn, og var kliður eins
og í rjettum. Þar var fult af drengjum,
voru sumir að tefla, sumir að skoða mynda-
blöð, sumir að ganga saman og tala. Jeg
varð alveg forviða yfirþessari sýn... Aldrei
hafði mjer dottið í hug að hægt væri að
safna saman á kristiiegum grundveiii svo
mörgum Kaupmannahafnar-drengjum af
svo ólíkum stjettum...
Þegarjeg kom heim um kvöldið, var öll
mín sál sem í uppnámi; jeg sá fyrir mjer
þennan drengjaskara, og söngur þeirra
hljómaði mjer enn fyrir eyrum. Fyrir sálar-
sýn minni reis upp herskari afslíkum sveit-
um í þjónustu hins mikla konungs, ogjeg
hugsaði mjer hvílíkw kraftur það væri, ef
þessi aldurgæti unnist fyrir málefni Krists.
í ár eru liðin 125 ár frá
fæðingu
æskulýðsleiðtogans sr.
Friðriks Friðrikssonar,
en hann fæddist að Háísi
í Svarfaðardal þann 25.
maíl868.Hérerfjallað
um þátttöku Friðriks í
ýmiss konar
félagsstarfsemi fyrst eftir
að hann kom heim frá
Danmörku haustið 1897,
þ. á m. um
aðdragandann að stofnun
KFUMíársbyrjunl899.
Eftir ÞÓRARIN
BJÖRNSSON
Séra Fríðrík Friðriksson. Myndin er tekin við skírnarathöfn Guðna Ingólfs Guðna-
sonar í Vatnaskógí 1951.
Jeg fann hjá mjer brennandi löngun til að
vera með í slíku starfi og bað guð um leið-
beining, efhann gæti notað mig íþjónustu
sína íeinhverju horninu á sínum mikla akri.
Segja má að frá þessari stundu hafi
verið útséð um nám Friðriks í Kaupmanna-
höfn. Friðrik gaf sig heilshugar að starfinu
meðal drengjanna í KFUM og fyrr en hann
hugði virtist Guð hafa útvalið honum væn-
an skika „á sínum mikla akri". Eftir harða
innri baráttu ákvað Friðrik að halda heim
til íslands og freista þess að koma þar á
fót starfi í nafni KFUM. Kvöldið áður en
hann sigldi kvaddi Friðrik vini sína í aðal-
deild KFUM í Kaupmannahöfn. Þar voru
tekin samskot sem dugðu fyrir farinu heim
og vel það.
„Þessi Hálfvitlausi Stúd-
ent... nýkominn frá kaup-
MANNAHöFN"
Það mun hafa verið þann 27. ágúst
1897 að Friðrik Friðriksson gekk á ný um
stræti Reykjavíkur eftir nærri fjögurra ára
utanveru. Heldur þótti honum bærinn kot-
legri en í minningunni, jafnvel sniðskorna
hornið á húsi Eymundsens, sem eitt sinn
gnæfði hátt við himin, virtist nú svo lágt
að næstum væri hægt að leggja hönd sína
uppá það. í samanburði við höfuðstað Dan-
merkur virtist Reykjavík aðeins lítið og
fremur óhrjálegt fiskiþorp þar sem íbúar
voru enn innan við 5000.
Fyrstu dagar Friðriks í Reykjavík fóru
í að heimsækja vini og kunningja og inn-
rita sig í Prestaskólann. Ekki leið heldur
á löngu uns hann var sjálfur farinn að vinna
fyrir sér með kennslu. Það var ekki að sjá,
að Friðrik ætlaði að hlaupa upp til handa
og fóta og hefja skipulegt félagsstarf í
anda KFUM. Sjálfur lýsir hann afstöðu
sinni svo:
Svo byrjaði skólaganga mín og skóla-
kensla um mánaðamótin september og
október. Við mínu aðaláhugamáli hreyfði
jeg ekki; jeg fann engan skilning á því hjá
ungum mönnum og jeg var hræddur um,
aðjeg mundi spilla fyrir málefninu, efjeg
færi of hart af stað, og eggja fram mót-
stöðu gagnvart því.
Það má til sanns vegar færa að ótti
Friðriks við andstöðu hafí ekki verið
ástæðulaus. Hjálpræðisherinn var t.d. ný-
byrjaður með starfsemi í bænum og höfðu
sumir það sér til dægrastyttingar að gera
uppistand á samkomum þar. Friðrik kaus
því að fara hægt af stað og reyna að ávinna
sér traust ungra sem aldinna. Tilburðir
hans í þá átt voru þó stundum teknir með
fyrirvara. Arni Arnason læknir lýsir þeirri
reynslu sinni á skemmtilegan hátt:
Mér er það í minni, þegar fundum okkar
séra Friðriks bar fyrst saman. Það var
sumarið 1898 og var égþá „mjólkurpóst-
ur" frá Skildinganesi. Eg var staddur í
A usturstræti með mjólkurílátin, þegar ung-
ur maður, svarthærður og með svart al-
skegg, víkur sér að mér og ávarpar mig
mjög vingjarnlega, spyr mig aðheiti, hvað-
an ég sé og því um líkt. Síðan hvarf hann
burt, en ég stóð eftir og vissi ekki, hvaðan
á mig stóð veðrið... Annað eins og þetta
var alveg óvenjulegt i þá daga.
Sr. Bjarni Jónsson, dómkirkjuprestur og
formaður KFUM í hálfa öld, varð fyrir
svipaðri reynslu sem ungIingspiltur.„Það
hefur víst verið þessi hálfvitlausi stúdent,
sem er nýkominn frá Kaupmannahöfh",
var skýringin sem Bjarni fékk þegar hann
greindi skólaf^laga sínum úr Latínuskólan-
um frá atvikinu!
Fyrstú Skrefin
Það fyrsta sem Friðrik nefnir í ævisögu
sinni sem beina tilraun sína til að kynna
Sigvaldi Kaldalóns, síðar læknir og tón-
skáld (siijandi) og Bjarni Jónsson, síðar
Dómkirkjuprestur.
starf KFUM meðal íslenskra pilta gerðist
seint í september 1897. Eftir að hafa átt
indæla kvöldstund með tveimur skólapilt-
um, við spjall um skáldskap og guðrækileg
efni, nefnir Friðrik hvort þeir ættu ekki
að biðja saman áður en leiðir skildu. Sr.
Friðrik lýsir viðbrögðum þeirra svo:
Þeir litu báðir á mig svo undrandi augum
aðjeg sá aðjeg hafði hlaupið á mig. Þeir
skildu ekki hvað jeg átti við. Svo fór jeg
að segja þeim sögur úr samlífi trúaðra í
K.F.U.M. íKaupmannahöfn ogsvo töluðum
við stundarkorn um bænina alment. Svo
er mjer fanst hæfilegt, þá kvaddi jeg þá
og fór. - Jeg fann að svona var það yfir-
leitt. Menn gátu verið trúhneigðir og vel-
viljaðir; töldu kristindóm nokkuð sem sjálf-
sagt væri í kirkju og við húslestra, en þar
fram yfir skildu þeir ekki og fanst það
vera öfgar, eflengra værifarið. Ogsamfje-
lagsiíf um kristindóm töldu margir nær
óviðeigandi.
Nokkru síðar getur sr. Friðrik þess, að
í byrjun febrúar 1898 hafí fíórir latínu-
skólanemar, m.a. Sigvaldi Stefánsson
(Kaldalóns), síðar tónskáld, komið í heim-
sókn til sín og þannig hafi það atvikast
að hann fór að hafa með þeim reglulega
biblíulestra annan hvern sunnudag. Þátt-
takendum fjölgaði síðan er á leið vorið og
voru orðnir um 30 í sumarbyrjun.
í h-ósi -nýrra heimilda má sjá, að þessir
biblíulestrar meðal latínuskólapilta hafa
byrjað talsvert fyrr en sr. Friðrik gefur til
kynna í ævisögu sinni og ekki verður ann-
að séð en að þeir hafí verið haldnir viku-
lega, a.m.k. síðari hluta hausts 1897.
í fórum IOGT á íslandi eru til athyglis-
verðar heimildir frá þessum tíma sem sýna
að Friðrik stóð einnig fyrir kynningu á
starfi KFUM í Danmörku meðal æskulýðs
í bindindishreyfíngunni í Reykjavík. Svo
snemma sem 7. september 1897 var Frið-
riki veitt innganga í stúkuna Verðandi í
Reykjavík og sat hann þar m.a. í hagnefnd
stúkunnar frá nóvember 1897 og fram á
sumar 1898. Hagnefnd þessi sá um að eitt-
hvert fræðandi efni væri á hverjum fundi
í stúkunni. Talaði Friðrik á nokkrum fund-
um í stúkunni þennan vetur og þar á með-
al um „Skuggahliðar lífsins í Khöfn", en
þeirri hlið hafði hann kynnst vel í starfi
sínu í unglingadeild KFUM í Kaupmanna-
höfn.
Friðrik var einnig valinn í fræðslunefnd
unglingastúkunnar Æskunnar. Þar er þess
sérstaklega getið að 7. nóvember 1897
hafi hann m.a. talað um barnasamkomur
og starf KFUM í Kaupmannahöfn. Annað
slagið þennan vetur virðist hann auk þess
hafa haft hugleiðingar með kristilegu ívafí
fyrir börnin í stúkunni og skipulagt ein-
hvers konar flokkaskipan í desember 1897.
Spyrja má hvort sú skipan kunni ekki að
hafa verið framkvæmd samkvæmt fyrir-
mynd frá starfi KFUM í Kaupmannahöfn?
Nú gerðust þau tíðindi um vorið 1898
að Friðrik fékk leyfi hjá sr. Jóhanni Þor-
kelssyni dómkirkjupresti til að koma og
hlusta á barnaspurningar hans við ferming-
arundirbúninginn. Af bréfi Friðriks til 01-
fert Ricards frá desember 1897 má sjá að
þetta var beinlínis liður í áætlun Friðriks
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12