Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Lesbók Morgunblaðsins

?

4. desember 2004 | 13

UM þessar mundir er mikið blómaskeið í ritun

hverskyns fantasíubókmennta og ævintýra, bæði

hér heima sem og erlendis. Án efa hefur vel-

gengni Harry Potter-bókanna og endurkoma

Hringadróttinssögu hér mikið að segja. Þótt

kvikmyndun þessa tveggja sagnabálka eigi

kannski stærstan þátt í vinsældum þeirra virðist

engu að síður fullljóst að aðdáendurnir sækja

líka í bækurnar og bóklestur yngri kynslóð-

arinnar hefur örugglega eflst í kjölfarið, sem er

mikið fagnaðarefni. Íslendingar eiga aldagamla

og ríka ævintýrahefð bæði innan þjóðsagnaarf-

ins sem og fornsagna. Fyrir nokkrum árum

kvartaði ég yfir því að þessi arfur væri lítt nýtt-

ur í samtímaskáldskap fyrir börn og unglinga ?

en sá lesendahópur er líklega sá sem einna helst

kann að meta kosti góðra ævintýra. Nú er öldin

önnur. Hver bókin á fætur annarri sem byggist

á þessum gjöfula arfi (innlendum sem og erlend-

um) hefur litið dagsins ljós á undanförnum ár-

um og eru margar þeirra frábærar bókmenntir

sem gleðja hug og hjarta lesenda sinna.

Iðunn Steinsdóttir er reyndar einn þeirra höf-

unda sem hafa alllengi sótt í þennan sagna-

brunn en hún hefur skrifað ævintýrabækur og

fantasíur fyrir börn og unglinga allt frá því

snemma á níunda ártugnum, sem og eina skáld-

sögu ætlaða fullorðnum

byggða á fornsagnaarfinum

(Haustgríma (2000)). Bókin

sem Iðunn sendi frá sér nú í

haust, Galdur Vísdómsbók-

arinnar, er af þessum toga

spunnin því hér er á ferðinni

saga þar sem allir þættir sí-

gildra ævintýra koma saman:

Sagnafléttan snýst um átök

góðs og ills; hetjan er ungur

maður sem verður að fara í

ferðalag til að sanna sig (finna

Vísdómsbókina dularfullu til

að bjarga heimabyggð sinni)

og öðlast rétt til glæsilegasta

kvonfangsins (sem bíður

heima). Hetjan þarf að yf-

irvinna margar þrautir á leiðinni, andstæðing-

arnir eru margir, illir og fjölkunnugir en hetj-

unni berst líka hjálp úr ýmsum áttum og er

búin töfragripum sem vernda hana og ráða úr-

slitum á ögurstundum. Á sínum stað er líka

svikahetjan sem sætir lagi þegar hin raunveru-

lega hetja er fjarri og reynir að villa um fyrir

heimamönnum og komast yfir unnustuna með

klækjum. Við sögu koma líka álfkona, dvergur,

berserkir, draugar og forynjur ? svo fátt eitt sé

talið.

Iðunn Steinsdóttir er reyndur höfundur sem

kann að byggja upp spennandi sögufléttu og

hún er leikin í að halda mörgum þráðum á lofti í

senn. Það verður hins vegar að segjast að það

olli mér nokkrum vonbrigðum

hversu ?hefðbundin? sagan er

í fleiri en einum skilningi.

Þannig fannst mér það allt að

því pínlegt hversu rótföst

kynjahlutverk sögunnar eru í

fortíðinni (og skiptir þar litlu

þótt unnustan reyni að halda

fram sjálfstæði sínu gagnvart

föðurvaldinu undir lok sög-

unnar). Það er hins vegar

ólíklegt að hin hefðbundna

framvinda sögunnar með við-

eigandi prófraunum hetj-

unnar og hin hefðbundnu

kynjahlutverk í heimi æv-

intýrsins eigi nokkuð eftir að

trufla unga lesendur. Mér

segir svo hugur að þeir muni heillast af frásögn-

inni sem er vel skrifuð, fjölbreytileg, rík af

spennu og endar vel. Engu að síður mun lest-

urinn staðfesta ákveðin gildi sem víða eru á

ferðinni ? leynt og ljóst ? í heimi bókmenntanna

sem og heimi hversdagsleikans. En þess ber að

geta að enda þótt form sögunnar sé kunnuglegt

þá nýtur hugmyndaflug Iðunnar sín vel innan

þess. Hins vegar væri óskandi að næst tæki hún

formið djarfari tökum og sprengdi af sér ald-

argamla hugmyndafræðina. Annað eins hefur

hún áður gert í svo ólíkum sögum sem Haust-

grímu og sögunum af Snuðru og Tuðru.

Spennandi saga en gamaldags gildi

Soffía Auður Birgisdóttir

Iðunn Steinsdóttir

BÆKUR

Skáldsaga

Iðunn Steinsdóttir, Salka 2004, 191 bls.

Galdur Vísdómsbókarinnar

SÚ STAÐREYND að bók um múmínálfana eftir

Tove Jansson beri heitið Örlaganóttin kemur

sjálfsagt fáum sem þekkja til álfanna finnsku á

óvart, þó að öðrum gæti þótt eitthvað bogið við

svo hádramatískt nafn á barnabók um skrýtnar

fígúrur. En í raun gefur titillinn góða mynd af

því hvernig sögurnar af múmínálfunum eru;

dramatískar, vissulega, en á einhvern ómót-

stæðilega kómískan og frumlegan hátt. 

Í þessari bók, sem er hin þriðja í seríu um æv-

intýri múmínálfanna sem kemur út hjá Máli og

menningu, segir frá því þegar Múmíndalurinn,

þar sem söguhetjurnar búa, fer undir vatn

vegna eldgoss. Múmínfjölskyldan ásamt skjól-

stæðingum sínum leitar hælis í húsi sem flýtur

hjá. Margt er furðulegt við þetta hús, gólfið

snýst, þar er herbergi fullt af hárkollum og rauð

flauelstjöld og múmínálfarnir átta sig í fyrstu

ekkert á hvar þeir eru eiginlega staddir. Vegna

þessara sérkennilegu aðstæðna rata fjölskyldu-

meðlimir í hin ýmsu ævintýri og vandræði, en

allt fer vel að lokum, og kemur það

ekki síst til vegna hinnar óvenju-

legu og skemmtilegu lífssýnar sem

einkennir múmínálfana. 

Dæmi um hið jákvæða viðmót

sem söguhetjurnar viðhafa venju-

lega, kemur glögglega fram í þess-

ari litlu pælingu Mímlu, þegar allt

er að fara á kaf í Múmíndal: ?Vatn-

ið var aftur farið að rísa og nú kom

lítil alda gjálfrandi yfir glugga-

kistuna. Og önnur á eftir. Síðan

fossaði heil flóðbylgja yfir teppið.

Mímla greip litlusystur sína í

skyndi og stakk henni í vasa sinn.

Svo sagði hún: ?Það er sannarlega

lán að fjölskyldan skuli hafa slíka

ánægju af sundiðkunum!?(bls. 28)

Samræður eiga það líka til að vera dálítið

óvæntar og eru fyrir vikið algjörlega óborg-

anlegar: ?Múmínpabbi sneri sér að fjölskyldu

sinni og sagði: ?Ég held að við þurfum ekki að

hafa neinar áhyggjur.? ?Nei, auðvitað ekki,?

svaraði múmínmamma. ?Ég sit bara og bíð eftir

nýja heimilinu okkar. Það eru ekki nema þorp-

arar sem fer illa fyrir.? ?Ég er ekki sammála,?

sagði Kaskur. ?Ég þekki þorpara sem aldrei

hafa lent í neinum háska.? ?Vesalingarnir ?

ósköp hlýtur það að vera leiðinlegt

fyrir þá,? sagði múmínmamma.?

(bls. 30)

Tove Jansson myndskreytti sjálf

bækurnar um múmínálfana. Þær

myndir eru næstum jafnkostulegar

og sögurnar og algjörlega ómissandi

fyrir bókina. En því fer þó fjarri að

myndirnar séu aðalmálið og að

múmínálfarnir séu fyrst og fremst

sætar teiknimyndafígúrur. Sög-

urnar sjálfar, karakterarnir, sam-

ræðurnar, atburðarásin ? það er

þetta sem gerir ævintýri múmínálf-

anna að þeirri frábæru lesningu

sem þau eru.

Þýðing Steinunnar Briem er alls

hróss verð, en hana þarf tæpast að kynna fyrir

lesendum, því bækur um múmínálfana í íslenskri

þýðingu hennar hafa komið út hérlendis í yfir

þrjátíu ár. En þar sem ég hef lesið nokkuð af

múmínálfasögum á frummálinu sænsku, get ég

vitnað um að fátt fer til spillis í þýðingunni. Stíll-

inn er leikandi, frumlegur og blátt áfram, rétt

eins og múmínálfarnir sjálfir. Og varla er hægt

að biðja um betri þýðingu en það.

Leikandi, frumlegir og blátt áfram

Inga María Leifsdóttir

BÆKUR

Börn

eftir Tove Jansson. Þýðing: Steinunn S. Briem. 

133 bls. Mál og menning 2004. 

Örlaganóttin

Bestu knatt-

spyrnulið Evr-

ópu er eftir Agn-

ar Frey

Helgason og

Guðjón Inga Ei-

ríksson. 

Í bókinni er

rakin saga tólf

knattspyrnuliða í

máli og myndum og margt athygl-

isvert dregið fram í dagsljósið varð-

andi liðin sjálf, framkvæmdastjóra,

þjálfara og leikmenn.

Þau lið sem fjallað er um eru:

Ajax, Arsenal, Bayern München,

Barcelona, Real Madrid, Chelsea,

Liverpool, Juventus, Porto, Val-

encia, AC Milan og Manchester

United. 

Útgefandi er Bókaútgáfan Hólar.

Nýjar bækur

Djassbiblía

Tómasar R. er

eftir Tómas R.

Einarsson.

Bókin hefur

að geyma 80 lög

eftir kontra-

bassaleikarann

og djass-

tónskáldið Tóm-

as R. Einarsson. Þar er auk þess að

finna 11 lög eftir hann í píanóút-

setningu Gunnars Gunnarssonar.

Þetta er fyrsta íslenska djass-

biblían, en það nafn hefur lengi ver-

ið notað um bækur sem hafa að

geyma djasslög þar sem skrifuð er

laglína og hljómar. 

Flest lög bókarinnar hafa komið

út á einhverjum þeirra tólf hljóm-

platna sem hafa að geyma aðallega

eða eingöngu tónlist Tómasar, m.a.

öll lögin á síðustu plötu hans, Hav-

ana. 

Í bókinni eru 20 sönglög sem

Tómas hefur samið við ljóð ólíkra

skálda, s.s. Ingibjargar Haralds-

dóttur, Guðbergs Bergssonar,

Lindu Vilhjálmsdóttur, Svein-

björns I. Baldvinssonar, Halldórs

Laxness, Gyrðis Elíassonar og

W.H. Audens, svo einhver séu

nefnd.

Útgefandi er Blánótt. Bókin er

164 síður að lengd. Verð kr. 2.990.

Musterisridd-

arinn er eftir

Jan Guillou. Sig-

urður Þór 

Salvarsson

þýddi. 

Kveikjan að

bókinni er áhugi

höfundarins á

þeim vanda-

málum sem steðja að þjóðunum

við botn Miðjarðarhafs nú um

stundir. En í stað þess að leita

söguþráðar í nútímanum ákvað

Guillou að grafast fyrir um

kveikju vandans og hvarf þá aftur

á 12. öld þegar evrópskir kross-

farar lögðu leið sína til landsins

helga að verja Jerúsalem gegn

árásum vantrúaðra. Musterisridd-

arinn er um Árna Magnússon,

krossfara og borgarstjóra í Gaza,

og stríðið við múslima þar sem

Saladin er í forustu.

Sagan er blóði drifin en keppi-

kefli höfundarins er að draga upp

raunsanna mynd af átökunum

miklu á milli kristinna manna og

múslima um 1200 sem á endanum

leiddu til furðulegra atburða í

Jerúsalem sem hinar stríðandi

fylkingar heimsins í dag gætu

lært töluvert af.

Útgefandi er Bókaútgáfan

Hólar.

Stríðið um

Trójuborg er

skrifuð eftir

Ilíonskviðu

Hómers. 

Þýðandi er

Helgi Már

Barðason. 

Hér segir frá

því hvernig þau

verða ástfangin, Helena fagra og

París, konungssonurinn frá Tróju,

flótta þeirra til Trójuborgar og

hinu stórfenglega umsátri Akkea

um Tróju.

Útgefandi er Bókaútgáfan

Hólar. Bókin er 160 bls.

ÞRÆÐIR nýrrar spennusögu Þrá-

ins Bertelssonar eru aðallega

tveir: grimmdarlegt morð á Ægi-

síðunni og bankarán á Vesturgötu

sem endar með ósköpum. Prest-

lærður yfirlögregluþjónn, Vík-

ingur Gunnarsson, heldur þráð-

unum í hendi sér og vinnur að

lausn þessara erfiðu mála. Hann

er heimspekilega sinnaður, geð-

ugur og rökfastur en glímir við

streituþunglyndi á stundum.

Ásamt öflugu starfsliði sínu,

reyndum lögreglumönnum, sér-

fræðingum og sérsveitum, færist

hann smátt og smátt nær lausn-

inni og í lokin tvinnast þræðirnir

saman. Sögusviðið er Reykjavík

samtímans með öllu því sem nú-

tíma og alþjóðahyggju fylgir: póli-

tík og pilsfaldakapítalisma, maf-

íumyndun, valdabrölti,

peningaþvætti og glæpum. 

Sagan er vel byggð, frásögnin

hröð og fjörug enda oft skipt um

sjónarhorn. Auk þess sem sjón-

arhornið er hjá Vík-

ingi er m.a. fylgst

með fóstbræðrunum

Þorgeiri og Þormóði

bisa við bankarán,

sjónum er beint að

tvíeykinu Petru og

Vasilí sem eru

glæpahyski og ?geð-

villingar? og Haraldi

Rúrikssyni við-

skiptajöfri en hann

er fóstbróðir hins

myrta. Mikil alúð er

lögð í persónusköpun

í sögunni og eru

aukapersónur einnig

vel gerðar og líflegar,

t.d. Erlingur skólastjóri á eft-

irlaunum og Sighvatur sumarhúsa-

eigandi. Samtöl renna vel og sag-

an er í heild vel stíluð, full af

lúmskum húmor og háðsglósum á

íslenskt þjóðfélag og þjóðkunna

einstaklinga. Höfundur tekur sér-

staklega fram að persónurnar séu

hugarfóstur og eigi sér engar fyr-

irmyndir, lifandi eða dauðar (7).

Þó eru ansi margar kunnuglegar

persónur sem stíga fram og ekki

er tekið á með silkihönskum. Í

hnyttnum kafla sem heitir Skáld-

legt réttlæti (86?89) segir t.d. frá

velgengni Haraldar

Rúrikssonar sem

auðgaðist á áfeng-

isframleiðslu í Rúss-

landi eftir að hafa

hrökklast úr landi ?at-

aður tjöru og fiðri?

þegar Farskip fór á

hausinn. Hann sneri

síðan aftur, stofnaði

Hurðarás og keypti

bæði Gufuskipafélagið

og Þjóðbankann.

Kannast ekki einhver

við kauða? Eða pró-

fessor Lárus sem fékk

þá frábæru hugmynd

að búa til gagnagrunn

um sjúkdóma, dánarorsakir og

heilsufar heillar þjóðar? Og for-

sætisráðherrann sem stóð fyrir

því ?mikilvæga verkefni að ráðast

á fyrirtæki sem þjóðin hafði komið

sér upp í sameiningu á fátækt-

arárunum og koma þeim í hendur

góðra og framfarasinnaðra manna

fyrir sæmilegt verð? (80)? Leiftr-

andi kaldhæðni sögumanns fer

ekki framhjá neinum í mann- og

þjóðfélagslýsingum sögunnar sem

draga fram beiskan sannleikann

um íslenskan samtímaveruleika.

Fóstbræðurnir Þorgeir og Þor-

móður eiga ekki sömu velgengni

að fagna og Haraldur Þjóðbanka-

eigandi. Þeir eru börn að aldri

þegar þeir fremja fyrsta glæpinn

og eru um fertugt orðnir ut-

angarðs- og undirmálsmenn, smá-

krimmar og ?byrjendur í banka-

ránum? (100). Bankarán klúðrast

vanalega hér á landi og eru þeir

fóstbræður litlu betri en aðrir við-

vaningar í þessu efni. Boðskapur

sögunnar felst í örlögum þeirra:

Smákrimmar fá makleg málagjöld

meðan stórglæpamenn sleppa við

refsingu í skjóli valds síns og

áhrifa. Dauðans óvissi tími er Ís-

lendingasaga á nýrri skeggöld og

skálma ? snýst um hefnd og

sæmd, gæfu og ógæfu. Hún er í

senn ísmeygilega fyndin og hörku-

spennandi og felur í sér hvassa

ádeilu á samtímann, t.d. hvernig

spilltir stjórnmálamenn og vald-

hafar misnota aðstöðu sína og

draga landslýð á asnaeyrunum

meðan fjölmiðlar þagga niður

sannleikann eftir hentugleikum.

Jón Ásgeir hannaði bókarkápu og

bregst algerlega bogalistin, hvaða

erindi á þessi ljóta kló á kápuna

og við upphaf hvers kafla?

Fjörug fóstbræðrasaga 

Steinunn Inga Óttarsdóttir

Þráinn Bertelsson

BÆKUR

Skáldsaga

eftir Þráin Bertelsson. 371 bls. 

JPV útgáfa, 2004.

Dauðans óvissi tími

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24