Tímarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Frjáls şjóğ

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Frjáls şjóğ

						
Ágæt hefi
Framhald af 9. síðu
manna í Reykjavík og flokks-
foringja. Sú grein hét „Flekk-
aðar flokkshendur" og mun
óbrotgjarn minnisvarði lýð-
ræðisástar Sjálfstæðisflokks-
ins um Ianga framtíð.
Og hvernig fór, þegar
nokkrir menn, sem voru sam-
mála grundvallaratriðum
stefnu Sjálfstæðisflokksins,
en vildu ekki sætta sig við
einræðisbrölt foringja hans,
tóku sig saman fyrir tæpum
áratug og stofnuðu nýjan
flokk, Lýðveldisflokkinn. og
buðu fram til Alþingiskosn-
inga? Meðmælendaskrá list-
ans var afherit flokksskrif-
stofu íhaldsins, og næstu
daga var beitt hinum ósvífn-
ustu óþokkabrögðum gegn
þeim mönnum, sem ætluðu
að styðja hinn nýja flokk.
Aðförin heppnaðist. og Lýð-
veldisflokkurinn kom engum
manni á þing. Síðan voru
forsvarsmenn hans brotnir til
hlýðni, einn á fætur öðrum.
Svipaða sögu gætu margir
af forsvarsmönnum Þjóð-
varnarflokks Islands sagt,
þótt þar sé í flestum tilfell-
um við aðra að sakast en í-
haldsmenn. Atvinnukúgun
var óspart beitt gegn for-
svarsmönnum hans fyrstu ár-
in, menn voru flæmdir ur
vinnu sinni fyrir það að taka
upp merki hans og þannig
mætjti lensi telja.
Og hvað um frjálsa skoð-
anamyndun? Lítum aftur á
i'haklið. ílér í höfuðborginni
starfa mörg og stór flokks-
félög á þess vegum. Það er
ekkert launungarmál. að oft
er beitt næsta hæpnum að-
ferðum til þess að neyða fólk
fil þcss að ganga í þau. Ef
menn sækja um lán í ónefnd-
um bönkum, er oft býsna erf-
itt að fá greið og jákvæð svör.
nema fvrst hafi verið gengið
í Vörð. Ungir mcnn. scm vilja
komast áfram þurfa að vera
Listasafn A.S.I. sýnír
á Selfossi   —
í'júnímánuði árið 1961
afhenti Ragnar Jónsson for-
stjóri í Reykjavík Alþýðu-
sambandi íslands að gjöf
málverkasafn sitt, alls rúm-
lega 120 myndir, og var hald-
in sýning á þeim í Lista-
mannaskálanum í Reykjavík
1 júlí sama ár.
Með þessari gjöf var mynd
aður stofn áð listasafni al-
þýðusamtakanna, sem setti
sér það verkefni að gera ís-
lenzka myndlist að almenn-
ingseign.
Með það markmið í huga
mun Listasafn ASÍ m. a.
gangast fyrir myndlistarsýn-
ingum úti um land, til þess
að gefa almenningi kost á
að kynnast safninu sem bezt.
Fyrsta sýningin, sem safn-
ið heldur, var opnuð nú
á pálmasunnudag á Selfossi,
í höfuðstað heimabyggðar
Ragnars Jónssonar. Svningin
verður haldin í Iðnaðar-
mannahúsinu og stendur yfir
til annars í páskum, 23.
apríl.
Sýning þessi er yfirlitsgóð
og yfirgripsmikil. Meðal
myndanna á sýnirigunni eru
margar af beztu myndum
mestu málara okkar, t. d.
„Skíðadalur" eftir Ásgrím
Jónsson, „Dagrennine við
Hornbjarg" eftir Jón Stefáns
son og „Það ei gaman að
lifa" eftir fóhannes Sveins-
son Kjarval. Auk þess eru
þar myndir eftir tólf aðra
málara okkar á þessari öld,
og meðal þeirra eru: Þor-
valdur Skúlason, Gunnlaug-
ur Scheving, Jóhann Briem,
Svavar Guðnason, Nína
Tryggvadóttir, Valtýr Pét-
ursson og Sverrir Haraldsson.
Allar stefnur, sem hafa haft
áhrif á íslenzka nútímamál-
aralist, eiga fulltrúa á sýn-
ingunni.
í sambandi við sýninguna
cr haldið uppi listkynn-
ingu.'Að kvöldi pálmasunnu-
dags flutti Björn Th.
Björnsson           listfræðingur
erindi með skuggamyndum
um íslenzka málaralist þess
tíma, sem sýningin nær yfir;
á skirdagskvöld verða sýnd-
ar kvikmyndir um íslenzka
og erlenda málaralist, m. a.
myndir um Rembrandt og
Ásgrím Jónsson. Annan
páskadag kl. 16 mun Hjör-
leifur Sigurðsson listmálari
leiðbeina sýningargestum um
sýninguna og flytja skýringar
við listaverkin. Enginn sér-
stakúr aðgangseyrir er að
þessum dagskrám.
Sýningin ér til húsa í
þremur vistlegum sölum Iðn-
nðarmannahússins og verður
opin daglega frá kl. 14—22.
Þar mun liggja frammi kynn
ingarrit um safnið og fram-
tíðaráætlanir þess. Arnesing-
ar og Selfvssins;ar munu þvi
geta átt ánægjulega stund
með því að líta inn f Tðnað
nrmannahusið ng skoða þar
málverkasvningu Listasafns
ASÍ í páskavikunni.
í „réttum" félögum og jafn-
vel yfirmenn í þjónustu hins
opinbera skrifa undirmenn
sína inn í þessi félög. og þeir
þora ekki að mótmæla. af
ótta við stöðumissi.
Afleiðinein af þessu öllu er
svo sú. að ekki nándar nærri
allir, sem eru í hinum ýmsu
félögum íhaldsins. kjósa Iista
þcss. sumir brióta jafnvel af
sér böndin og fara í framboð
fyrir aðra flokka. eins og til
dæmis hcfur gerzt v»ið þessar
kosningar. En félagafiöldinn
er miskunnarlaust notaður
sem áróðursvopn og mcð
hvsna góðum árangri.
Þannig er nú blessað lýð-
'•æðið í okkar landi. Mörg
fleiri og ljótari dæmi mætti
nefna, en verður ekki gcrt
hér. að minnsta kosti ekki að
þessu sinni.
Kemur þetta nokkuð ræðu
Krústsjovs við?. munuð þið
ef til vill spyrja. lesendur. Ef
til vill ekki beinlínis. Að
minnsta kosti afsakar það á
engan hátt þær aðferðir, sem
kommúnistar beita í sínum
löndum. En í þessu felst
hætta, — geigvænleg hætta.
Slikar starfsaðferðir í lýð-
væðislandi kalla yfir þjóðina
hættuna á því. að menn sofni
á verðinum fyrir lýðræðið og
skuggi einræðisins grúfi allt
í einu yfir. jafnvel skuggi
hins kommúnistíska einræð-
is. Starfsaðferðir ihaldsins á
fslandi bjóða kommúnistísku
þjóðskipulagi heim. Haldi svo
áfram. sem farið hefur. er
þess ef til vill sorglega
skammt að bíða. að einhver
íslenzkur þjóðhöfðingi hefji
kosningaræðu sína á þessum
orðum: „Félagar! Kosningar
til Alþingis. æðstu valda-
stofnunar ríkis vors, fara
frara fjórða hvert ár.
Þetta er hátíðisdagur þjóð-
ar vorrar. hátíðisdagur, sem
orðinn er að ágætri hefð" . . .
Einokunarsaga
(Frh. af bls. 3.)
svæðum, sem hún fékk leigð
í því skyni til 99 ára, eins og
tií stóð hér á landi í stríðs-
lok. Þar voru síðan þær her-
stjórnarstöðvar flotans, sem
nú er verið að flytja til ís-
Iands.
Óbein, eða bein, afleið-
ing af komu Bandaríkja-
manna var það, að við þjóð-
aratkvæðagreiðslu 1949 um
framtíðarstjómskipun sína
þorði meirihluti Nvfund-
leridinga ekki að þiggja
sjálfstæði lands síns (hvorki
sem Dominion i Common-
wealth né í öðru formiV
heldur kaus að stvrkja að
sföðu sína g-aenvart Banda
Wkiumim moð hví ift Tprasr
eitt fylkið í Kanada Svo
varð.
Gegn erfendu valdi
(Frti; af bls. 8.)
ugur. Dómur síðari tíma um
þessa menn og afstöðu þeirra
til konungserindis hefur þó
verið mildari en við mátti
þúast, því að þeir voru allir
horfnir af sjónarsviðinu, þeg-
*ar konungi var svarið land
og þegnar. Þá var hér mestur
ráðamaður Gissur Þorvalds-
son af Haukdælaætt, enda
hefur minning hans goldið
þess hjá þjóðinni. Gissur
virðist þó ekki hafa reynt að
reka konungserindi af jafn-
miklum ákafa og Sturla utan
árið 1262, en þá gekk hann
berserksgang.' til þess að fá
Sunnlendinga til að gangast
undir skatt og kallaði fjör-
ráð við sig, ef þeir játuðu
ekki gjaldiau. Þessi stað-
reynd   þvær  ekki  minningu
Grein Bergs
(Frh. af bls. 9.)
upplýsingar og gögn við þær
áætlanir, sem þeir vildu af
sinni hálfu Iáta kjósa um í
borgarstjór'narkosningunum.
Er ekki að efa. að ef þessi
nýbreyttrii yrði upp tekin,
mundi það valda straum-
hvörfum í bæiarrekstrinum,
borgarbúum öllum til hinna
mestu hagsbóta, og hafa það í
för með sér að rísi höfuðborg.
sem sé Iandi og þjóð til sóma.
Bergur Sigurbjörnsson.
Helreiðín —
(Frh. af bls. 2.)
myndagerðarmenn, og þeir
hafa lítið að segja við kvik-
myndagerð, nema sem „pers-
ónur". Þeir eru fyrst og
fremst auglýsingameðal fyrir
„kassann", annað ekki. Góð-
ur kvikmyndastjóri getur
látið það virðast sem kvik-
myndaleikari leiki vel, þótt
svo að leikarahæfileikar við-
komandi kvikmyndaleikara
séu Iangt fyrir neðan frost-
mark. í slíkum tilfellum
sem þessum verða þeir aftur
á móti að vera leikarar og
hafa skilning á kvikmynda-
gerð — annað væri vonlaust.
Það má segja sem svo að
skáldsaga Selmu Lagerlöf sé
sköpuð fyrir kvikmynd, en
hún er undantekning, og ég
vil endurtaka fvrri orð mín
um að þeim fer vonandi
fækkandi þeim kvikmvndum
sem gerðar eru eftir skáld
sögum. Eðli skáldsagna og
leikrita er of fjarskvlt eðli
kvikmyndanna til að kvik-
myndagerðarmenn ættu að
láta sér detta f hug að koma
nrilægt þeim.
Að síðustu vil ég taka upp
'iau orð < kvikmvndaskránni,
'ið efni kvikmvndarinnar er
efni sem er súrilt osf mun
verða mönnum hugstætt
um allar aldir".     Stefún G.
Gissurar, heldur sýnir, að
fleiri réru þar á sama báti.
Ýmis fleiri atriði en þau,
sem hér hafa verið rakin,
hafa haft áhrif á viðhorf ís-
lendinga til Noregskonungs
á 13. öld. Ber þar fyrst að
nefna innanlandsófrið þann,
sem hrjáð hafði landsmenn
um 50 ára skeið, en ófriður
þessi virðist hafa þjakað þá
svo, að ýmsir hafa verið
farnir að álíta, að Noregs-
konungur væri eina aflið,
sem gæti friðað landið. Auk
þess höfðu íslendingar ekki
gætt þess að endurnýja skipa-
stólínn, svo að Norðmenn
gátu svelt þá til hlýðni, ef
öll önnur ráð brugðust,
enda munu þeir stundum
hafa veifað þessu vopni.
Ég lýk svo   þessu   spjalli
með draumavísu Jóreiðar í
Miðjum-Dal, en hún gefur í
skyn,  að  þorri; landsmanna
hefur borið ugg í brjósti um
framtíðina,   þrátt   fyrir  von
um friðsamlegri daga.
Þá var betra,
er fyr baugum réð
Brandr inn örvi    ,
og burr skata.
En nú er fyr löndum
og lengi mun
Hákon konungur
og hans synir.
Heimildir: Heimskringla
Sturlunga
Landnáma
'íslendingabók
L. B.
Skákreiturinn
(Frh. af bls. 5.)
fulls. Hann var t. d. ósmeyk-
ur við að fórna peðum, ef
það gaf honum frumkvæðið
(sbr. ofangreinda skák). Við
Ragozin er kenndur 4. leikur
svarts: Bb4, eftir Rf6, e6 og
d5 i venjulegri drottningar-
peðsopnun, og er þessi leik-
- ur fyrir löngu kominn í tölu
hinna algengustu, hvort sem í
hlut á hár eða lágur á mæli-
kvarða  skákstyrkleikaris.
Böðvar Darri.
íhaidið
(Frh. af bls. 16.)
unnt er, til þess að tryggja F-
1!«tanum tvo fulltrúa í næstu
'iorgarstjórn Reykiavíkur. Slíkt
væri cinnig eðlileíi þróun. Moð
^vf að kjósa F-listann gcta ó-
'njpjTfíir  fvrrverandi  fvlfficndur
-:iN,.p1'onarf)nVkaTina" bp?ít rpfs-
** hcim fvTT'   :;'l hpivrn svik   og
TtTríclíin      af     vinftn'      ctiArriirtrti
''nir,  vpf     "^   Vin?!   f*v   o?S   farf)   Úr
"cVunni í oldinn nð kflotnat-
VvæÖurh sínum á þá flokka,
sem  að henni stóðu.
10
Fr.jáls bjóíi — laugardaginn 21. apríl 1962
					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16