TÝmarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

TÝminn

and  
M T W T F S S
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
TÝminn

						TÍMINN
Sunnudagur 17. nóvember 1974
ft£Qfl
Hættur kraftaverkum
og farinn að spila og syngja
Sfálhmorð hvalanna
Hver er ástæða þess« að
engu líkara er en hundruð
hvala hafi framið sjálfs-
morð með því að ganga á
land. Þetta er einmitt það,
sem gerðist nýlega á Nýju
Hebrideseyjum, og hefur
raunar gerzt iðulega áður á
fjölmörgum úthafsströnd-
um. Sérf ræðingur í hvölum
hefur sett fram nýja og at-
hyglisverða kenningu — en
skyldi skýringin Mggja
þarna?
Rúmlega 200 hvalir frömdu
fyrir skömmu sjálfsmorð á strönd
Nýju Hebrideseyja. Þessi furðu-
legi atburöur hófst þannig, að 32
þeirra, aðallega karldýr, syntu
blátt áfram upp á ströndina, þar
sem þeir festust, þegar fjaraði.
Næstu nótt fylgdu 199 aðrir á eftir
þeim, og voru flestir þeirra hval-
kýr, komnar að burði. Loks var
svo komið, að strandlengjan úði
og grúði af griðarstórum,
hjálparvana skepnum, sem
stundu og brutust um í hægu
helstriði Þegar mannskapur af
eyjunum reyndi að leiðbeina
nokkrum minni hvölunum aftur
út i sjóinn og draga þá til hafs,
sneru skepnurnar undir eins við
aftur til strandarinnar.
Frásögnin af fjöldasjálfsmorð-
um hvalanna, sem birtist i tima-
ritinu Biological Conservation,
bendir á harmrænan hátt til
næsta furðulegs en engu að siöur
vel þekkts fyrirbæris i sögu dýra-
fræðinnar. Slikir atburðir hafa
nefnilega iðulega gerzt á Bret-
landsströndum, að þvi er segir I
skýrslu frá Brezka náttúrufræði-
safninu, en skýrsla þessi kom ný-
lega út. Arið 1950 fundust þannig
um 100 grindhveli liggjandi hjálp-
arvana á strönd Orkneyja.
Hvers vegna hvalirnir synda
þannig gjörsamlega að tilefnis-
lau.su á land i svo rikum mæli er
spurning, sem visindamenn hafa
heillazt mikið af. Ein kenningin
er sú, að hvalirnir fari of nærri
landi i nkafa sinum að ná fiski-
göngum og slðan þorni undan
þeim á fjöru. önnur kenning og
vissulega sennilegri er sú, hall-
andi ströndin hafi truflandi áhrif
á heyrn hvalanna. Þvi að hvalirn-
ir viðhafa eins konar bergmáls-
tæki við hiustun. Þeir senda frá
sér hljóðbylgjur, sem þeir nema
af tur, er þær endurkastast af ein-
hverju. Þannig veit hvalurinn,
hvar hann er staddur, eða hvort
eitthvað er framundan. Kenning-
in er sem sagt sú, að afllðandi
ströndin endurkasti hljóðbylgjun-
um ekki, og þess vegna ruglist
hvalirnir I riminu.
Sníkju-ormar
Nú hefur hvalasérfræðingur
sett fram nýja og afar snjalla
kenningu. Dr. James Mead við
Smithsonian-stofnunina hefur
rannsakað þrjú slik hvalaströnd,
og komizt að þeirri niðurstöðu, að
i öllum tilfellunum hafi hvalirnir
verið morandi i snikjuormi, er
nefnist nematodes, og býr um sig
i hlust skepnunnar.
— Það voru mörg hundruð
ormar iheynarfærum skepnanna,
sagði dr. Mead nýlega. — Aðrir
hvalir, sem við höfum getað
rannsakað, og hafa fundizt dauðir
á hafi úti eða verið drepnir, voru
sjaldnast með fleiri en þrjá-fjóra
slika snikju-orma I hlustum sln-
um.
Dr. Mead heldur því fram, að
þessir ormar geti orsakað
truflanir I næsta viðkvæmum
heyrnarfærum skepnunnar. Þeir
hvalir, sem þannig syndi á land,
geti blátt áfram verið heyrnar-
lausir með öllu og ómegnugir
þess að skynja grynningarnar.
Þvi miður hefur honum reynzt
harla erfitt að fá þetta staðfest I
sambandi við hvalrekann á Bret-
landseyjum, þar sem fjölmargir
hvalanna voru aldrei athugaðir
náið. Engu að slður náðist að at-
huga sæskjaldböku, sem árið 1952
fannst á ströndinni hjá Great
Yarmoth, og i eyrum hennar var
feiknarlegt magn af þessum
snfkjuormi.
Vilja ekki losna
Það segir sig sjálft að kenning
Dr. Mead gefur engar fullnægj-
andi skýringar á öllum hvalrek-
unum, sem átt hafa sér stað. Dr.
Peter Purves frá hvaladeild
Brezka náttúrugripasafnsins hef-
ur látið efasemdir I ljós.
— Það er skoðun mln, að nán-
ast hver einasti hvalur, hvort sem
hann hrekst á land eða ekki, sé
með þessa snikjuorma.
Þó nokkur dýr, sem hann fær I
hendur á árihverju eru einmitt til
komin þannig, að þau hafa ýmist
særzt eða drepizt áður en þeim
skolaði á land. önnur synda upp i
fljótsmynnið á flóði og lokast inni
á fjöru.
Furðulegt sjónarmið i sam-
bandi við hvalrekana er það, að
hvalirnir virðast ekki hafa nokk-
urn áhuga á eða nokkra getu til að
losna undan örlögum sínum, eða
þeim, sem félagar þeirra blða.
Þegar grindhvelin 100 rak á land
á Orkneyjum reyndi ekkert
einasta þeirra að forða sér. jafn-
vel ekki eftir að flóðið hafði gert
þeim undankomuna mögulega.
(Þýðing: BH)
:•:•:•:•:¦;¦:
Uri Geller, 28 ára gamall
Israelsmaður, gerði allt vitlaust
I veröldinni I fyrra, þegar hann
beygði hnlfa og gaffla og önnur
búsáhöld og færði til hluti með
hugarorku sinni einni, og taldi
fólki trú um að andar væru með
I spilinu. Fyrirbrigðin voru
rannsökuð visindalega, og hann
hélt fjölmennar samkomur og
seldi dýrt inn, og fólk glápti
sem dáleitt & hann, er-
málmhlutir svlnbeygðust undan
augnatilliti hans. Svo skýrði
piltur frá þvi að allt væri þetta
bara plat. Egin hugarorka hefði
verið með I spilinu, heldur vel
útfærðar sjónhverfingar. Nu er
hann sem sagt hættur þessu og
farinn að vinna fyrir sér með
þvl að spila á pianó á
næturklúbbum og syngja.
m

„Viltu fá greinargóða og skipu-
lega frásögn af þvl sem skeði hér I
dag frá mér — eða útgáfu móður-
sjúkrar  konu   af  atburðinum?"
„Nei, herra minn,
enginn komið með
númer 8 hingað.
það  hefur
Undrafell
DENNI
DÆAAALAUSI
,,Hún á lltinn bróður.
ekki  I lagi  þótt  ég
bara".
Ætli það sé
lemji  hann
					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16
Page 17
Page 17
Page 18
Page 18
Page 19
Page 19
Page 20
Page 20
Page 21
Page 21
Page 22
Page 22
Page 23
Page 23
Page 24
Page 24
Page 25
Page 25
Page 26
Page 26
Page 27
Page 27
Page 28
Page 28
Page 29
Page 29
Page 30
Page 30
Page 31
Page 31
Page 32
Page 32
Page 33
Page 33
Page 34
Page 34
Page 35
Page 35
Page 36
Page 36
Page 37
Page 37
Page 38
Page 38
Page 39
Page 39
Page 40
Page 40