Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út ýmist emu sinni
eoa tvisvar í viku. Verð árg
minnst80arka)4kr.. erlendis
5 kr. eoa l1/" doll.; borgist
fyrirmiojanjúliman. (erlend-
is fyrir íram).
ISAFOLD.
Uppsögn(skrifleg)bundin vi5
aramót, ógild nema komin
»je til útgefanda fyrir l.októ-
berm. Afgreioslastofa blaoi-
ini er i Autturitrœti 8
XXI.  árg.
Reykjavik, laugardaginn 15. september 1894.
61. blað.
Fjárverzlunin  í haust.
Heldur er von um, að yflr henni lifni nú
aptur, fjársölunni   á   fæti   til Skotlands og
Englands.    Er það harla mikilsverður þátt-
ur í verzlun landbænda, var áður að kalla
'hin eina    peningalind    þeirra    og er enn,
toannig, að þegar fyrir hana tók að mestu
fyrir nokkrum missirum,  hófst mikið  pen-
ingavandræðakvein, og eigi um skör fram.
Þó að fundið   hafi   það verið   að þeirri
verzlun, að hún drægi um of frá bændum,
Oiollar búsnytjar   og   nauðsynlegar,   þá er
iþað ekki verzluninni    að    kenna í   sjálfri
«jer, heldur   vanbrúkun   hennar.    Rjett og
skynsamlega hagnýtt er hún bændum mik-
ið hagstæð.    Rjett  notuð   gæti hún meðal
annars orðið til þess,   að útrýina   einu al-
-ræmdu þjóðmeini   voru,   sem sje heimsku-
ílegri ásetning   og   þar af leiðandi   kvaln-
ing á skepnum og  horfelli.    Því það get-
ur engum    dulizt,    að    það   er ólík fyrir-
'hyggja í þvi,   að   verja  skepnum sínum i
peninga að haustinu og leggja í sparisjóð,
¦ef kringumstæður leyfa, heldur én að setja
þær á vetur á tvær hættur, ef heyföng eru
tæp.    Það    er    ólíku saman   að  jafna, að
geta gripið í sparisjóðinn aptur að vorinu
til þess að auka aptur fjárstofninn, ef það
þykir ráð, eða    hitt,    að    eiga þá svo og
svo margar beinagrindur hingað og þang-
að út um hagann af horföllnum skepnum,
eða að eiga   þær    nær    gagnslausar fyrir
illa meðferð, þótt   tórandi sjeu.    En sauð-
fjenaði harla fljótgert   að koma upp aptur
¦og fljóttekinn arður af.
Varla verður nú fjártakan í haust nema
lítilræði í samanburði við það, sem gerð-
ist þegar þeir Slimon ráku þá verzlun hjer
með mestum blóma. En það er minna
undir þvi komið, að hún sje svo mikil ár
og ár í bili, heldur en hinu, að það gæti
orðið stöðugt framhald á henni.
Nú er    nýtt    fjárkaupafjelag    enskt   að
bera hjer   niður,   þetta   sem Mr. Franz er
erindreki fyrir, og það'að sögn  með miklu
meira bein   í   hendi   en dæmi eru   til um
þá er hjer  hafa   rekið slíka verzlun áður.
Earinúþau viðskiptivel af stað,er mikil von
Tim, að í þeim verði mikill veigur í og veru-
leg frambúð.    Þau eru þannig stofnuð, að
¦hönd selji hendi og engin eptirkaup  höfð;
gjaldið eintómir peningar.     En það verða
vandaminnstu   viðskiptin    og   hollustu   til
frambúðar.     Er nú liklegt, að almenning-
ur sjái það,   og   hagi   s.jer   þar   eptir,   að
hyggilegast  er   að   hæna þessa nýju   við-
skiptamenn   að   sjer með sanngirni   og á-
reiðanleik í viðskiptum, heldur en að láta
stjórnast af fyrirhyggjulausri græðgi í stund-
arhagnað, semoss er annars svo gjarnt til og
mörg dæmi mætti til nefna að vjer höfura gert
•oss mikinn skaða með, og þau Ijót sum.    Til
¦ dæmis að nota sjer það, að maður er hjer
•.kominn með stórt skip eptir loforði um vöru,
.. hvort heldur það   eru þessi eða önnur, og
kúga hann þá til að gefa miklu meira
fyrir hana en til stóð og vit er í fyrir
hann, með því að hóta að láta hann fara
með skipið tómt aptur að öðrum kosti. Sam-
keppni er að vísu góð að i'afnaði og opt
nauðsynleg. En hún getur stundum ver-
ið svikamylna, sett upp rjett í svip til
þess að bola aðra frá ábatavænlegum
markaði.         Heppnist     það    og   almenn-
ingur gangi í gildruna, þá er það hann,
sem »borgar gildið«, sem kallað er, með
verstu einokunarkjörum eptir á af þess
hálfu, er svikamylnuna hefir tilbúið.
Hjer er auðvitað átt við samkeppni með
jöfnum kostum, peningaborgun út í hönd.
Að meira sje boðið gegn vörum — og það
talsvert meira — heldur en peningum, það
getur engin samkeppni kallazt, með því
verði, sem algengast er á útlendum varn-
ingi hjer, nefnilega svo framfærðu. að borið
geti hinn stórkostlega kaupmannsverzlun-
arkostnað og margsinnis of hátt verð á
innlendri vöru. Hitt getur auðvitað einnig
átt sjer stað, að vörugjaldið sje fullt eins
gott og peningar. Svo mun hafa verið
t. d. með vörufarm þann, er Björn kaup-
maður Kristjánsson útvegaði í sumar og
ljet mikið af fyrir loforð um fjárfarm í
haust frá bændum, sem sízt ættu að
bregðast.
Almenningur ætti nú sem endrarnær að
hafa það hugfast, að bezt er kapp með
forsjá. Það eru betri staðgóð viðskipti en
stopul, þótt ábatameiri virðist í svip.
Bændur fundu, hvað átt höfðu, þegar misst
höfðu, er fjárkaupaviðskiptin við Slimon
hættu, og einkum er enska markaðinum
var allt í einu lokað fyrir skepnum hjeð-
an. Þeir ættu því að gera nýja viðskipta-
tilraun með líku sniði sem aðgengilegasta
og girnilega til frambúðar.
Aðsóknin  að  latínuskólanum.
>Hóf er bozt á hverjum hlut«
*Sá tími er að vísu liðinn, að bókleg
menntun sje talin ósamrímanleg við hæfi
leika til að vinna hvers konar dagleg störf.
Fáum mun nú orðið blandast hugur um.
að sá, er notið hefir andlegrar fræðslu,
sambandi við líkamlega menningu, standi
betur að vígi í lífsbaráttunni heldur en
hinn, er eingöngu styðst við afl handa
sinna.
En þrátt fyrir það, þótt svo kunni að
vera, væri rangt að segja á hinn bóginn,
að andleg menntun ein og ekkert annað
væri nægileg fyrir almenning til þess að
komast í góða stöðu síðarmeir, þegar náms-
árunum lýkur. Með þvi að ekki er rúm
nema fyrír tiltekinn fjölda manna að em-
bættum landsins, getur svo farið, að í
lærða skólann gangi fieiri en líkindi eru
til  að   nokkru   sinni   muni geta   komizt í
nokkurt embætti.     Nú virðist   og   einmitt
sú orðin raunin á.
En hver verða svo afdrif þeirra manna,
sem einhverra orsaka vegna verða aptur
úr að komast í embætti?
Því er ver og miður, að ekki er útlit
fyrir, að glæsileg kjör bíði þeirra.
Að vísu hafa þeir hina andlegu mennt-
un, er þeir hafa hlotið, og væri rangt að
gera ekkert úr henni. En fái þeir enga
atvinnu til þess að geta beitt kunnáttu
sinni og hæflleikum við, er hætt við, að
þekking þeirra og lærdómur verði þeim
að minna liði en foreldrar þeirra gerðu
sjer í hugarlund, er þeir settu þá til náms.
Væri kjörum manna hjer á landi svo
háttað, að þeir hefðu nægilegt fje til að
taka fyrir hverja þá atvinnu, er þeim lík-
aði bezt, þegar námsárin væru á enda, þá
væri ekki ástæða til að kvarta, heldur
miklu fremur að fagna þvi, þótt nokkuð
yrði ásett í lærða skólanum.
En — segja verður hverja sögu eins og
hún gengur, og í þessu máli verður sagan
a þá leið, að góðra gjalda vert mætti
þykja, ef tuttugasti hver námsmaður hefði
nokkuð fje afiögum,þegar embættisprófinu
sleppir.
Þeir hafa ekki að eins eytt ærnu fje til
námsins, heldur einnig afarlöngum tíma,
9—11 árum að minnsta kosti, ef þeir læra
undir embættispróf hjer á landi, en annars
jafnvel 12—15 árum eða meiru, fyrir þá
óvissu von, að verða á endanum embættis-
menn.
Sje um gáfaðan pilt að ræða, heyrast
raddir úr öllum áttum, að sjálfsagt sje að
láta hann i skóla, án þess að gætt sje að
því, hvort það svari kostnaði að venja
hann frá öllum daglegum störfum, og eiga
svo á hættu, hvort hann muni komast á
endanum svo langt, að verða sjálfbjarga
maður. Sje nákvæmlega aðgætt, eru þau
embætti ekki afarmörg hjer á landi, sem
ómaksvert er, að leggja mjög mikinn tíma
og fje í sölurnar fyrir, hvað þá heldur ef
aldrei næst í neitt þeirra, og foreldrar ættu
að hugsa sig vandlega um áður en þeir
senda syni sína í latinuskólann, og gæta
að því, hvort þeir kippi ekki fótunum
undan framtíð þeirra, í stað þess að leggja
grundvöll til gæfu þeirra.
Því er ver og miður, að staða sæmilega
efnaðs bónda er vanalega skoðuð miklu
arðminni en hún er í raun og veru. Hugs-
um oss, að fje það, er nú fer til náms-
kostnaðar, væri sett á vöxtu árlega og
fengið syninum í hendur, er hann væri 25
ára að aldri; þá væri það sannarlega all-
lagleg fjárupphæð og góður styrkur til að
byrja með búskap. Þar að auki hefir
sonurinn lært alls konar vinnubrögð og er
þá búinn að vinna fyrir töluverðu  kaupi;
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 241
Blašsķša 241
Blašsķša 242
Blašsķša 242
Blašsķša 243
Blašsķša 243
Blašsķša 244
Blašsķša 244