Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út ýmist einu sinni eða
tvisv. í viku. Verð árg. (80 ark.
minnst) 4 kr., erlendis 5 kr. eða
l'/a doll.; borgist fyrir miðjan
júli (erlendis fyrir fram).
1SAF0LD.
Uppsögn (skrifleg) bundin   viÖ
áramót, ógild nema   komin sé til
útgefanda fyrir 1. október.
Afgreiðslustofa blaðsins er
Austurstrœti 8.
XXX. árg.
Reykjavík laugardaginn 26. september 1903
61. blað.
JiuAÍadá\AtaúaaAMt
I. 0. 0. F. 859258/2.
Augnlœkning ókeypis 1. og 3. þrd. a
iiverjnm mán. kl. 11—1 i spitalanum.
Forngripasafn opið md., mvd. og Id.
11—12.
K. F. U. M. Lestrar- og skrifstofa op-
in á hverjum degi kl. 8 árd. til kl. lOsíðd.
Almennir fundir á hverju föstudags- og
aunnudagskveldi kl. 8*/2 síðd.
Landakotskirkja. Guðsþjónusta kl. 9
og kl. H á hverjum helgum degi.
Landakotsspítali opinn fyrir sjúkravitj-
-Bndur kl. 10V2—12 og 4—6.
Landsbankinn opinn hvern virkan dag
*1   11-2.    Kanbastiom   við kl.   12-1.
Landsbókasafit opið lirern virkan dag
k'. 12—2 og einni stundu lengur (til kl. 3)
md.. mvd. og ld. til  ótlina.
Ndttúrugripasafn, i Vesturgötu 10, opið
a Bd. kl. 2—3.
Tannlækning ókeypis i Pósthússtræti 14b
1. og ð. mánnd. hvers mán. kl. 11—1.
iræKiii
verður haldin í Goodtemplarahúsinu a
Bunnudaginn kemur kl. 6V2 SÍðd.
Niela Andersaon, trúboði frá
Sviþjóð, talar á sæusku, sém verður
útlagt. |>ar eftir talar   D.   Ostlund.
Allir velkomnir.
LANDSBANKINN.
Frá   28-  sept. til   10.  oktbr.
næstkomandi,   að   báðum dögum
meðtöldum, verður tekið á móti greiðsl-
um í veðdeild Landsbankans frá kl.
5—7 C h. dag hvern. Bigi verður
öðrum bankascörfum sint þennan tíma
dageins.
Bankastjórnin.
Erlend tíðindi.
Khöfn 8. sept. 190..
Einna raestum tíðindum sæta um
þessar mundir þingkosningarn-
ar í Noregi, sem nú eru að mestu
um garð gengnar, það er að segja
kjörmannakosningarnar; þar eru tvö-
faldar kosningar, eins og kunnugt er.
En kjörmennirnir kjósa eftir flokkum,
og þvf má jafnan ganga að vísu um
sjálfar þingkosningarnar, þegar kjör-
mannakosningunum er lokið. Sýnir
það meðal annars, hver heimska og
hégómi er að vera að hafa tvöfaldar
kosningar, ekkert annað en stórkost-
¦ieg tímatöf, vafningar og ómaksauki.
Enda vilja Norðmenn nú fegnir loBna
við þær. Á undan þessum kosningum
höfðu vinstrimenn, stjórnarliðar, 76
atkvæði á þingi, en hinn flokkurinn,
hægrimenn, að eins 38.
Umskiftin hafa ná orðið hvorki
meiri né minni en þau, að stjórnar-
•hðar verða í minni hluta á næsta þingi,
þótt litlu muni að vísu.
VinBtrimenn hafa haft völd í Noregi
Iengst af nær 20 ér undanfarin, frá
því að Johan Sverdrupvarð ráðaneyt-
isforseti 1884. peir hafa margt unnið
þarft, en þóttu fara miður vel með
völdin 8Íðari árin. Kom það meðal
annara fram 1 megnu flokksfylgi og
flokkshlutdrægni  í   embættaveitingum
og hlunninda, og þar með í taumlausri
fjáreyðslu til járnbrautalagninga eink-
anlega, svo að ríkisskuldir uxu óskap-
lega.         Járnbrautalagningum     fylgir
mikill atvinnuauki, og þær eru gott
ráð til þess að afla sér hylli ýmsra
héraða og landsfjórðunga og þar með
þingfylgis. En hinum hygnari mönn-
um og forsjálli, jafnvel meðal stjórn-
arliða sjálfra, þótti þetta glæfralegt,
og gerðust henni fráhverfir. |>ó kast-
aði þá fyrst tólfunum um óvinsældir
stjórnarinnar, er hún varð uppvís að
því, meiri hlutinn, að vilja ónýta sam-
komulag það við Svía í konsúlamál-
inu, er fengist hafði í vor sem leið,
eftir mjög margra ára þref og baráttu,
og jafnvel hætta til vcpnaviðskifta við
þá, ef þeir eða konuugurinn vildi ekki
gera um leið vilja vinstrimanna í Nor-
egi um aðskilnað utanríkisstjórnarinn-
ar, svo að Norðmenn fengi utanríkis-
ráðherra sér, annan en Sviar. f>etta
þótti fle8tum hinum vitrustu mönuum
í Noregi hið mesta glapræði; sögðu
sem var, að þótt svo færi ólíklega, að
Norðmenn bæru hærra hlut á vopna-
þingi og fullur skiluaður yrði með
frændþjóðunum að sinni, mundi svo
mikið jlt af því hljótast, að Norður-
lönd öll mundu þess seint eða aldrei
bætur bíða. Svíar mundu hyggja á
hefndir, og hitt þó líklegast, að úlfur-
inn í Austurvegi, Rússar, mundu koma
og gleypa alt saman.
f>eirra manna fremstur í flokki, er
þessum ósköpum vildi afstýra, var
þjóðmæringurinn og stórskáldið heims-
fræga Björnstjerne Björnson. Hann
er nu kominn á áttræðisaldur, svo
sem kunnugt er, en gerðist nú ungur
í annað sinn og fór sem hamhleypa
landið nær af enda og á í kosninga-
leiðangrinum, flutti hverja snildarræð-
una á fætur annari á mannfundum,
svo fjölmennum sumstaðar, að nema
mundi atta til tíu þúsundum.
f>ess þarf ekki að geta, að ekki
tóku hinir, stjórnarliðar, mjúklega á
berserksgangi karl&ins. f>eir sögðu
hann gamalóra og báru hann hvers
konar brigzlum. f>eir sögðu að hann
gerði þetta til að hjálpa tengda-
syni sínum, Sigurði Ibsen ráðherra,
er mestan og beztan þáttinn hafði att
í samkomulaginu um konsúlamáhð.
Björnson svaraði og sagði, sem satt
er, að hann vissi ekki til, að Sigurðux
væri neinn hjálparþurfi eða gustuka-
maður. Annað brigzlið var það, að
Björnson vildi ná i Nobels-skáldlaunin
miklu, sem Svíar eiga að úthluta í
haust, og vildi hann því koma sér vel
við þá og mæla sem mest þeim að
skapi. Björnson skrifaði mikils háttar
vin BÍnum í Stokkhólmi og tjáði hon-
um, að sinn vilji væri sá, að Hinrik
lb8en hlyti áminst skáldlaun öll óskert.
Eitt blað stjórnarmegin kvað upp ur
um það, að Björnson ætti skilið að
vera hengdur fyrir landráð. — f>að er
eins og eitthvað keimlíkt hafi borið
fyrir eyru með skyldri þjóð ónefndri,
er stjórnmálatillögur hafa miður líkað,
og sýnir það, að margt er líkt með
skyldum.
Ymsir þjóðkunnir atkvæðamenn
gengu og vasklega fram í kosninga-
baráttunni á bandi með B. B., og er
þar einkum tiluefndur 0. Thommesea,
ritstjóri »Verdens Gang«, helzta og
merkasta blaðs Norðmanna. |>eir fé-
lagar urðu svo sigursælir, sem fyr seg-
ir og enginn hafði við búist, er kosn-
iugaleiðangurinn hófst.
Sá heitir Blehr, er stýrt hefir ráða-
neyti í Noregi síðustu missirin og hlýt-
ur nú að velta úr völdum við lítin
orðstír. En við mun taka höfðingi
hægrimanna, Hagerup, háskólakennari
í lögum, einhver mesti vitsmunamað-
ur og stillingar, er Norðmenn eiga nú,
enda hefir haft það embætti áður um
hrið. Hann gekk og stórum vasklega
fram í kosningaleiðangrinum. En ekki
er það hans hugmynd, að skipa iueð
sér í rAðuneytið sína flokksmenn ein-
tóma, heldur hugsar hann sér sam-
steypuráðuneyti úr báðum flokkum,
og eru þá miklar líkur fyrir öflugu
þingfylgi því til handa. |>á mun Sig-
urður Ibsen verða yfirráðgjafi í Stokk-
hólmi. f>á verður konsúlamálið til
lykta leitt, svo skapað, sem Svíar
urðu ásáttir um við Norðmenn 1 vor
og hægrimenn í Noregi létu sér vel
Iíka. pá er og í ráði að lögleiða eiu-
faldar þingkosningar. Enn fremur fast-
ákveðið þingfararkanp, með því að þing-
setan þykir hafa orðið helzt til drjúg
með gamla laginu, dageyri. Norð-
menn gengu til skamms tíma á þing
í öndverðum febrúarmánuði og höfðu
Iokið störfum með vorinu eða snemma
sumars. Pyrir fám árum var það upp
tekið, að þing hófst í öndverðum
október, en hefir staðið jafnlengi fram
eftir sumri sem áður eða öllu lengur
þó.
Sparnaður á ríkisfé verður og höf-
uðregla hinnar nýju stjórnar.
Ekki léttir enn ófriðarróstun-
umá Balkanskaga. |>ær gera
heldur að magnast en hitt, og buist
með hverjum degi við fullum ófriði
með Tyrkjum og Bulgörum, sem allir
vita að blása ótæpt að kolunum í
Makedóníu og leggja þangað drjúgan
styrk manna, vopnaog fjár. En stór-
veldin eitja á soldáni, og þykir mörg-
um hart, að honum skuli vera meinað
að siða skattland BÍtt. En stórveldun-
um gengur svo sem ekki góðmenska
til, heldur hitt nú sem fyr, að þau
óttast, að skifti á reitum soldáns muni
fara ekki skaplegar en E^gill gerði ráð
fyrir, ef hann straði silfrinu á Lögberg.
En hitt er Makedónum eða fyrirliðum
þeirra mest í mun, að stórveldunum
takist ekki að sneiða hjá ófriði, held-
ur lendi alt í báli á Balkanskaga
þeirra í milli og soldáns. f>eir segj-
ast enga líknar von eiga að öðrum
koati. f>ví fylgi vitanlega mikill blóð-
vaðall og miklar hörmungar, en meiri
þó, ef ekki sé skorist í leikinn. peirra
ráð er því, að gera af sér sem rneat
spellvirki í mannavígum, tundurspreng-
ingum og því líku, sem oflangt yrði
upp að telja. f>ess eine dæmis skal
getið, að eitt sinn flýði tyrknesk her-
sveit fyrir Makedónum, 250 manna,
og forðaði sér upp í geysistóran kirkju-
turn og kirkjuloft. Hinir lögðu sprengi-
tundur undir turninn og sprengdu alt
í loft upp. Tyrkjum rigndi niður í
blóðugum tætlum eíns og skæðadrífu.
Uppreistarhöfðingjarnir hafa ritað
stórveldunum áskorun   um   að   leggja
saman og senda setulið frá sér í land-
ið, ef þeir vilji friða það. Ekkert
vit sé að trúa Tyrkjum fyrir því.
f>ví næat fara þeir fram á að skipaður
sé kristinn landstjóri yfir landið af
þeirra hendi, líkt ogþau gerðu á Krít
fyrir nokkrum árum (Georg Georgs-
son, Grikkjakonungs).
f>á hefir öðrum þræði Georg kon-
ungur ritað stórveldunum málaleitun
um bjargráð við grískan lýð í Make-
dóníu, er vera kvað þriðjungur lands-
búa og er þar milli steins og sleggju,
þar sem eru Búlgarar í Iandinu ann-
arB vegar, en Tyrkir hing vegar, er
hvorutveggju hatast við Grikki, og
telur þakkarvert af sér að hafa Iátið
það hlutlaust. Hann víkur að því í
niðurlagi bréfsins, að maklegt væri,
að hann fengi Krít til fullra umráða
og samruna við Grikkland í þess not-
um, og mun þá, að mælt er, hugsa sér
að hjálpa þeim um Georg son sinn
til landstjórnar í Makedóníu.
Skömmu eftir morðið á rússneska
konsúlnum, er fyr segir frá, barst frétt
um annað konsúlamorð, í borginni
Beirut i Litlu-Asíu. það var konsúll
Bandaríkjanna í Norðurameríku, norð-
maður, að nafni Magelsen. Roosevelt
forseti fór óðara að dæmi Bússakeis-
ara og lét stefna herskipum sínum hér
við álfu, þangað áleiðis. f>á var morð-
sagan borin aftur og sagt svo, að kon-
súlnum hefði verið veitt banatilræði
með byssuskoti, en hann hvergi sak-
að. Loks kom fám dögum síðar þriðja
fréttin, og hún sönn, að skotið hefði
verið púðri af byssu í viðhafnarskyni
í brúðkaupsreið, þar nærri er kon-
súllinn var á ferð, og honum aldrei
neitt ilt hugað.
B r e t a r eiga enn í vök að verjast
við Mullah hinn örvita í Somalilandi.
|?að er sögulegast af þeim viðskiftum
nýverið, að upp hefir komist um 2
enskar verzlanir, aðra í Manchester
og hina í Lundúnum, að þær hafa
sent honum siðustu árin fjögur 80,000
frægustu hermannabyssur og 3 milj-
ónir skothylkja. f>etta hefir stjórnin
enska gert sjálf heyrum kunnugt. Áð-
ur hafði Prökkum verið eignaðar vopna-
sendingar suður á Somaliskaga og þótti
illa gert, og stjórnin enska komin á
fiugatig að biðja þá að leika ekki vina-
þjóð svo grátt. Ensku kaupmennirn-
ir, er vopnin höfðu sent, svöruðu svo,
að ef þeir hefðu látið það ógert, mundu
aðrir hafa orðið til þess, og Englend-
ingar orðið af ábatanum.
Stjórn Breta hefir auglýst nýlega
rækilega skýrslu frá nefnd þeirri, er
skipuð hafði verið til að rannsaka,
hvernig etaðiðhefðiá óförum Breta
í Búaófriðinum langalengi, og er
það dómur nefndarinuar, að þær hafi
stafað aðallega af mjög laklegum og
hirðulausum heimanbúnaði liðsins að
vopnum og klæðum, svo að jafnað er
til þess, er Prakkar lögðu í ófriðinn
við |>jóðverja 1870. Eru margar ljót-
ar sögur af þvf f skýrslu þessari. En
það telja allir Bretum til lofs, að ekki
bera þeir við að draga dul á þær né
aðrar ávirðingar sínar.
Látinn   er   nýlega,    half    áttræður,
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 241
Blašsķša 241
Blašsķša 242
Blašsķša 242
Blašsķša 243
Blašsķša 243
Blašsķša 244
Blašsķša 244