Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 70. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út tvisvar i
í   viku.       Verð árg.
5 kr.,  erlendis 71/,, í
kr. eða 2 dollar;borg- >
J ist fyrir miðjan júlí
erlendls    fyrlrfrara
Lausasala 5 a. eint
OLD
Uppsögn (skrlfl.
bundin við áramót,
er ógild nema kom-
In só til útgefanda \
fyrir 1, oktbr. og
sé kaupandl akuld
laus vlS blaöið.
ísafoldarprentsmiðja.
Ritstjórl:  Dlafur Björnsson.
Talsimi nr. 4$5.
XLIV. áre.
Keykjavik, miðvikudaginn   17. nóv.  1917.
70   tölublað
• Reynslan er sannleikur* sagði »Repp« 05
$>ótti aö vitrari maoun Eeynsla nlheims heflr
•dœmt Fordbila að vera bezta allra bila og
.alheíms öóm verður ekki hnekt. Af Ford-
bílum eru fleiri á ferð i heiminum en af öll-
«m öorum biltegundnm Bamanlagt. Hvað
«annar það ? Það sannar það. Fordbillinn
er beztur allra bila enda hefír hann unnio
¦sór öndveigissæti meðal allra Bila, hjá öllum
þjóðum, og hiotið heiðursnafnið
Veraldarvagn,
Fást að eins hjá undirrituðum sem einnig
selur htnar heimsfrægu DDNLOP DEKK og
ÆL0NGDK fyrir allar tegundir blla.
P. Stefánsson,
Iiækjartorgi 1,
. J>ua
lð
.Alþýoufél bökasafn Templaraa. 8 kl. 7—»
bargarstjóiaskrifst. opín dagl. 10—12 og 1—8
Brojarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—lií og 1—B
.Baajargjaldkerinri .Lanfásv. 6 kl. 10—12 og 1—B
¦ítsíandsbanki opinn 10—1.
XJ.VJH. Iiestrar-og skrifstofa 8árd.—10 alðd.
Aim. í'undir fld. og ad. 8'/s siðd,
liandakotEkirk.ia.    ðuðsþj.   9 og 6 á helpaœ
Landakotsspitali f. sjúkravit). 11—1.
líttadsbankinn 10—8.                 Backastj. 10—13
kandgbókasafn ia—3 og 6—8.   tJtl&a 1—B
LuJiusbúnaoariélacsskrifstoian opin fra !£~8
Landsféhirðir 4—6.
Lwndssiminn opirm daglangt (8—9) virka daga
helga daga 10—18 og 4—7.
jListasaftiio (lokað fyrst um sinnj
B* itúrugripasafnið opið l'/i—•í'ls a stmnað.
3'óíthúsið opið virka d. 9—7, sunnud. B—1.
öuœabyrgð Islands kl. 1—B.
Stjórnarr.lösskrifstofurnar opnar 10—4 dagl,
Talsími Eeyk,javlkur Pösth.3 opinn 8—12.
'VUUitaðahœlio.   Heimsðknartimi 12—1
I«j6ðmenjasafnið opið sd., li'/a—l'/i
SÞjóðskialasáfnið    op ð    sunnud.,   þriðjud.   og
fimtuiafia    .';(. '•/¦   2.
Sykurhnaykslíi.
landsstjórnin staðin að
berum ósannindum.
Hvað verður?
í síðasta blaði skýrðum vér
all-rækilega frá sykurhneykslinu
og landsverzluninni. Þetta mál
lítur út fyrir að ætla að verða
eitthvert mesta stjórnarhneyksli,
sem yfir þetta land hefir dunið.
Og þó er það áreiðanlega að eins
eitt af inörgum óverjandi axar-
sköftum þessarar vandræðastjórn-
ar.
Á fundinum í Good-Templara-
húsinu var stjórnin marg-int eftir
því, Tivers vegna hún hefði hækk
að sykurinn svona gífurlega. í
stað þess að gefa skýr og ákveð-
in svör, fengust lengi vel engin
svör eða vífilengjur tómar. Lesið
ræðu fjármálaráðherrans, sem
prentuð er í ágripi í síðasta tbl.
»Tímans«! Hann er spurður,
hvers vegna stjórnin hafi hækkað
sykurinn. Lesið ræðuna með at-
hygli! Hvar finst í henni nokkurt
orð eða nokkur setning, sem svari
því, eem að er spurt. í stað þess
að svara spurningunni, sem allir
ftiða með óþreyju að fá svarað,
spurningunni sem þjóðin heimtar
að fá svarað, spurningunni sem
landsstjórnin er skyldug að svara,
DórnasaMð 1916
(24 arkir) er komið út; með því er
IX. heftinu lokið. Fæst á sknfsto'u
ísafoldar og
kostar kr. 4.80.
ærlega og án alls yfirdrepsskap-
ar, talar hann um drauga og svipi,
heldur lofgerð um sjálfan sig,
smjaðrar fyrir alþýðumönnum,
svo að viðbjóðslegra, innantómt
smjaður hefir varla áður heyrst,
og svalar sér á kaupmannastétt
landsins með þeim skömmum og
óhróðri, sem helzt ætti að þykja
ósamboðið manni í hans stöðu.
Það mátti fljótt sjá hvert stefndi.
Stjórnin gat ekki eða vildi svara
spurningunni, sem fyrir hana var
lögð. Til þess að sem minst bæri
á því, var það ráð tekið, og sýni-
lega fyrirfram lagt, að reyna að
koma bardaganum yfir í herbúðir
óvinanna; því varð ráðherrann
að byrja á þvi, hversu forsvar-
anlegt sem það má telja, að segja
kaupmannastéttinni stríð á hend-
ur. Af hverju? Af því að stjórn-
in hafði gert axarskaft!! »Til-
gangurinn helgar meðalið!« Og
hvað gerir stjórnin ekki til að
sýnast ?
Brágðið tókst — að örlitlu leyti,
og í bili. Ekkert er þakklátara
en að rægja kaupmenn nú á tím-
um. Og það voru áreiðanlega
einhverjir á fundinum, sem þótti
gaman að heyra skammirnar um
kaupmennina. En þjóðin lætur
sér ekki nægja slík »s»;ö>« við
ákveðinni spurningu. Hún lætur
eigi fagurgalann við alþýðuna
fivæfa sig. Hún trúir ékki þeim,
sem þykjast >gera alt« fyrir al-
þýðuna, en svifast þess ekki, að
nota vald sitt til miskunnarlauss
harðýðgis í verki — svo sem er
sykurskatturinn illræmdi. Þjóðin
spyr: HvaB hefir frú gert? Og
hvers vegna hefir þú gert þetta?
Og hún linnir ekki látum fyr en
hún fær svar. Svar, ljóst og án
alls yfirdreps8kapar. Svar, við
spurningunni, en ekki draugahjal
og kaupmannaskammir. Það kem-
ur hvorugt máli við.
Seint á fundinum var forstjóri
landsverzlunarinnar sendur á for-
aðið Honum att sem fyr. Lands-
stjórnin sjdlf gat ekkert sagt eða
vildi ekki segja. Forstjórinn er
látinn Begja, að sykurhækkunin
hafi verið framkvæmd úti um
land fyrir hálfum mánuði og að
sykurhækkunin, þessi gífurlega
hækkun, hafi verið nauðsynleg
vegna þess, að nokkuð af sykrin-
um hafi orðið svo dýrt.
Hvorttveggja eru bein ósannindi.
Það er nú upplýst, að i því
augnábliki, sem landsstjórnin lœtur
staðhæfa frammi fyrir öllum al-
menningi, að búið sé fyrir hálfum
mánuBÍ að hœkka sykurverðið út
um land eins og hér l Reykjavik,
er landsstjórnin aQ selja sykur ann-
ars8taðar á landinu meB fyrra verB-
inu.    Og svo mikið er blygðunar-
leysið, að jafnvel eftir að lands-
stjórnin lætur bera fram þessi
ósannindi, hefir fulltrúi lands-
stjórnarinnar í næststærsta kaup-
stað landsins enga tilkynningu
fengið um hækkun sykurverðsins.
Að landsstjórnin hafi ekki vitað,
að hér var sagt ósagt, er harla
ótrúlegt, en getur þó verið. Ef
hún hefir ékki vitað það, hvað á
þá að halda um þessa menn, sem
ráðherrasætin skipa? Og ef hún
hefir vitað það, þá hefir hún látið
vlssvitandi segja ósatt um atriði,
sem mjög varðar heill almenn-
ings. Og hvað þá? Hvort sem
er, þá er það vansœmd við þjóð-
ina, að láta þessa menn ekipa
ráðherrasætin stundu lengur.
Um hitt atriðið, að þessi gífur-
lega hækkun hafi verið nauðsyn-
leg vegna þess að nokkuð af sykr-
inum hafi orðið svo dýrt, er hið
sama að segja. Það er Uka ósatt.
Tölurnar, sem forstjórinn var lát-
inn lesa upp á fundinum, syna
þegar að það er ósatt. Hvílík
háðung við dómgreind manna að
ætlast til þess, að þeir láti blekkj-
ast af slíkum tölulestri. Vér höf-
um einnig á annan háttrannsak-
að þetta atriði. Sú rannsókn
hefir verið afarerfið, afarerfitt að
komast fyrir hið sanna um það
efni. En svo mikið höfum vér
komist fyrir, að vér vitum, að
staðhæfingin er ósönn. Hér þýðir
ékki stjórninni að berja höfði við
stein með bláberri neitun. Geri
hún það, sem fundurinn. á föstu-
daginn heimtaði, að leggja gögnin
á borðið. Hún er skyldug að
gera það. Þá mun sannleikurinn
koma í Ijós og það áþreifanlegar
en margur heldur. Vér bíðum
þes8 með óþreyju. Þá mun koma
í Ijós, að vér höfum ekkert of
mælt.
Það er nu þannig komið fram,
að stjórnin hefir ekki getað gefið
neina ástœðu fyrir hinni gifurlegu
hcekkun d sykrinum. — Það sem
hún hefir borið við er ýmist al-
gerlega utan við málið eða blá-
ber ósannindi. Það er ennfrem-
ur komið fram, að landsstjórnin
hefir í byrjun að eins ætlað hœkk-
uninni að nd til Reykjavíkur.
Hvað er þá hér um að ræða?
Svarið er gefið með forsendunum.
Það dtti að leggja d Reykjavík-
urbúa nýjan skatt, skatt d mestu
nauBsynjavörunni, skatt sem féllur
svo þungt d almenning, að erfitt
var að finna óþyrmilegri hyðingu
d velferð almennings í dprtíðinni.
Hér er um skatt, skatt og ekkert
annað, að ræða. Álag, sem ekki
réttlætist af eðlilegum verzlunar-
reglum, er ekkert annað en skatt-
ur. Það er að fara ofan i vasa
almennings, og taka þar fé i
heimildarleysi.
Hvernig á að þola slíkt? Eiga
menn að standa varnarlausir gegn
því, að etjórnin leggi heimildar-
laust 8—10 króna nefskatt á
nokkurn hluta þjóðarinnar?
Og hvenær kemur svar stjórn-
arinnar ?
Fundurinn á föstudaginn krafð-
ist þes3 í einu hljóði, að sykur-
verðið yrði þegar í stað lækkað.
Og hann krafðist þess, að gögn-
in, sem verðlagið byggist á, yrðu
þegar birt.
Hví gerir stjórnin ekkert? Hví
heldur hún áfram að sj'úga blóðið
úr oss með skattinum? Hví leynir
hún enn gögnunum.
Og enn á landsstjórnin óleyst
úr fleiri spurningum, sem hún
kemst ekki hjá að leysa úr.
Hvað átti að gera við blóðsugu-
skattinn? Til hvers átti að nota
hann? Þessu verður stjórnin líka
að svara. Það skauzt að vísu
fram úr atvinnumálaráðherranum
á föstudagsfundinum, að það hefði
átt að nota hann að einhverju
leyti til að borga flutningsgjald á
vörum út um Iand. Hann er oft
hreinskilinn gamli maðurinn, mun
hreinskilnari en »alþýðuvinur-
inn«, fjarmálaráðherrann. Þetta
mundi og skýra, hví oss Reykja-
vikurbúum er sérstaklega ætlað
að greiða skattinn.
En þetta fullnægir oss ekki.
Landsstjórnin er búin, með ósann-
indum sínum og vífilengjum, að
gera þetta mál svo tortryggilegt,
að vér verð'um að krefjast þess,
að fá að vita allan sannleikann
um þetta mál, allan sannleikann,
skýran og fölskvalausan.
Vér endurtökum kröfuna:
LækkiB þegar sykurverBiB!
LeggiB ðll gögnin á borBiB!
Biekking á blekking ofan
¦i.i».ii—
Það var ekki gert litið dr því úr
stjórnarherbúðunnm um daginn, að
sykurverðið út um land hefði verið
hækkað xj^ mánuði fyr -en hér í
Rvík. Það hefði verið geymt að
hækka verðið hér, meðan kaupmenn
höfðu nokkrar birgðir, svo að þeir
færu ekki að leggja meira á sykur-
inn — í skjóli landsverzlunarinnar
— en góðu hófi gegndi. Forst|óri
landsverzlunarinnar bætti þvi við, að
kaupmenn hefðu verið orðnir óþol-
inmóðir að bíða eítir hækkuninni og
á föstudagsfundinum hafði hann beint
gefið i skyn, að þar ætti hann m. a.
við Garðar Gíslason. En óheppileg-
ur reyndist forstjórinn í þessari ásðk-
un sinni, þvi að það var einmitt hr.
G. G., sem tvisvar sinnum um dag-
inn sneri sér til stjórnarráðsins, til
þess að fá pað ofan af pvi að hakka
sykurverðið.
Það virðist álika mikill sannleikur
þetta um óþolinmæðina i kaupmönn-
um, eins og um sykur-verðhækkun-
ina lit um land.
Sykurinn hefir sem sé nær und-
antekningarlaust eliki verið hækkaður
út um land.   ,
Á laugardagskvöldið kom t. d.
skeyti frá verzl. Framtíðin á Seyðis-
firði, um að hún hafi þann dag keypt
rooo kíló af sykri með $amla verð-
inu og til Seyðisfjarðar sé engin til-
kynning komin um hækkun á syk-
urvnrðinu. Frá Akureyri korrta ná-
kvæmlega sömu fréttirnar — engin
tilkynning um hækkun. Og svona
kvað það vera um allar jarðir, nema
hvað sagt er, að í Borgarnesi hafi
venð klest á hækkun seinustu dag-
ana — en þar verið mótmælt kröftug-
lega og þá látið niður falla aftur —
enda líka fyrv. ríki fjármálaráðherr-
ans.
Agndofa og hissa! Það eru veik
orð til að lýsa þvi hvernig almenn-
ingur hefir tekið þeirri ósvinnu stjórn-
arinnar að bera fram þessi bláberu
og nú orðið alræmdu ósannindi um
almenna hækkun á sykurverði um
land alt. Sár gremja gagntekur hug-
ina, þegar annað eíns og þetta kem-
ur fyrir og allir mætir menn fyrir-
verða sig fyrir að búa við stjórn,
sem annaðhvort er að segja visvit-
andi ósatt eða veit hvorki upp né
niður í þvi, sem hún er að segja
— eða þykist vera að láta gera.
Úr herbúðum
stjórnarinnar.
I   síðasta    tölblaði    >Tímans«
stendur þessi klausa:
»Utgerðinni og landsverzlun-
inni er ruglað saman. Lands-
verzlunin á að borga öll skakka-
föll, sem af útgerðinni hljótast.
Það er meinið.i.
»Bragð er að þá barnið finn-
ur«. Málgagn stjórnarinnar verð-
ur sjálft að kannast við að öllu
sé »ruglað saman* hjá þessari
blessuðu stjórn vorri. Þetta er
hreinskilnislega sagt og rétt. En
álytunin, að alt »meinið« liggi i
þvi að landsverzlunin verði að
borga öll skakkaföll, sem af út-
gerðinni hljótast, sú dlyktun er
ekki rétt. Meinið liggur í því að
vér búum við stjórn, sem er óhœf
til að rækja þau störf, sem á
henni hvíla; stjórn sem öllu
»ruglar saman«, vasast I því, sem
hún ekki er fær um að gera;
velur sér til aðstoðar óhæfa menn.
Því verða »skakkaföllinc svo
mörg; og því verður hvert
»skakkafall« að »meini«.; og því
verður öll stjórnin, eða óstjórnin
sem hún nú alment er kölluð,
landinu og þjóðinni að tjóni,
stórvoði fyrir land og lýð meðan
hún situr við völd. »Tíminn«
stingur upp á því að fá Eimskipa-
félaginu yfirstjórn þeirra skipa,
sem l siglingum eru á vegum
land8S]'óðs. Það hefði stiórnin átt
að gera frá byrjun. Þá hefðu
skakkaföllin væntanlega orðið
færri. Eimskipaféíagið hefir orðið
fyrir skakkaföllum og það stærri
skakkaföllum en landssjóðs út-
gerðin, t. d. Goðafoss-strandið,
margra mánaða tafir á skipun-
um að samanlögðu o. s. frv.
Samt flytur það vörur f j^rir menn.
miklu ódýrar en landsstjórnin og
samt er hagur þessíblóma. Auð-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4