Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur ut tvisvar

i viku. Verð arg.

5 kr., erlendis 7x/2

kr. eða 2 dollarjborg

Ist fyrir miðjau júlí

erlendls fyrirfram.

,   Lausasala 5 a. eint

Uppsögn (skrlfl.

bundin við áramót,

er ógild nema kom-

ln só til útgefanda

[ fyrir 1. oktbr. og

sé kaupandl skuld-

laus vl8 blaðiS.

ísafoldarprentsmiðja.

Ritstjór!:  Dlafnr Björnsson.

Talsimi nr. 455,

XLIV. árg.

Reykjavfk, laugardaginn  24. nóv.  1917.

72   tölublað

•Heynslan «r sannleíkur. sagði ^»Kepp« og

íþótti ao vitrari maitur Keynsla alheims hsfir

dœmt Fordbfla að v?ra bezta allra bila. og

^lheims róm verdur ekki hnekt. Af Ford-

bilum eru fieiri á ferð 1 heiminum en af öll-

um öoruin biltegundum samanlagt. Hvað

sannar það? Þaö sannar þao. Fordbíllinn

er beztur allra b!la enda hefir hann unnið

Bér öndveigissæti meðal allra Bila, hjá öllum

þjóöum, og hlotið heioursnafniðj

Veraldarvagn.

Fast ao eins hjá undirrituoum sem oinnig

aelur hinar heimsfrœga DTJNLOP DEKK og

SL0NGUK, fyrir allar teirundir bila.

P. Stefánsaon,

liœkjartorgi 1.

«"l

Erl.  súnfregnir

•Frá fréttaritara isafoldar eg Morgunbl.

Khöfn 23. nóv

Bretar hafa ariöíð stór-

kostlegan sigur á vestur-

vígsteðvuimm. í*eir eru

ntt 1800 metra frá Cam-

torai og kafa tckið rúmi.

10,000 fanga.

Kirkjuklukknm Lundúna-

Iborgar heflr verið hringt

til sigurfagnaðar.

Frakkar gera áhlaup hjái

Pronacurt.

Þjóðverjar halda því tram

að tilraun Breta til þess

að riúfa herlínu þeirra hafi

mishepnast.

Austurríkismenn stinga

upp á þvi að Venedig sé

gerð að hlutlausri höfn.

Maximalistar hafa getið

Tússneska yfirhershötðingj-

annm skipnn nm það að

fá hershöfðingja óvinanna

til þess að koma á vopsa-

hléi þegar i stað.

Her Kerenskys heflr tek-

ið hðndum saman við

Maximalista.

150,000 hermenn frá

Ukraine halda gegn

Kaledin

Uþýoufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 1—H

.-ctfarstjóraskrifgt. opin  Aapl. 10—12 og 1 • fi

'ajaTfogetaskrífstofan opin v. d. 10—\i og 1—6

«")iarg.ialdkerinn Laufásv. 5 kl. 10—12 or 1—6

'.i.iiictöbanki opinn 10—1.

V.JM7.M. Lestrar-og skrifstoia H Ard.—10 oioð.

ilui. fundir fld. og sd. 8*/i siod.

. .adakotakirkja.    Guosþj.   t* og 8 a helgum

,<4.udakot8spitali f. sjúkravitj. 11—1.

aadsbankiun 10—3.               Bankastj. 10—12

-.r.dBbókasafn 1U—3 og 6—8.   Útlán 1—8

< .ndsbúnaoariélagsskrifstofaii opin fra f>í—ií

.mustéhiroir 4—S.

..ndniiiuiinn opinn daglangt (8—9) virka ö«ga

' >lga daga 10—12 og 4—7.

Listasafnío (lohao fyrst um sinrv,)

¦'¦«. túrugripasainio opiö 1'/«—nl/« a »nnou>i.

Póithúsio opiö virka d. 9—7, sunnud. tí—1.

...mábyrgö Islands kl. 1—B.

*i.{ómarrá08skriffttoíumar opnar 10—4 dagl.

"n-isimi iíeykjavlkur Pósth.B opinn 8—12.

3tttlstaoahæliB.   Heimsóknartlmi 12—1

>tóo2nenjasafnio opio sd., lií1/8—^1/*

>}ooikialasafniö   op o   sunnud.,   þriðjud.   og

fimtu4p.ga   kl. ..    2.

Horfur sjávarútvegarios

A þe8sum alvörutímum, sem

nú ganga yflr veröldina, erum

vér meðal hinna fáu þjóða, sem

eru svo gæfusamar að þurfa ekki

að fórna blóði sona sinna á blóð

vellinum. En þó kemur heims-

styrjöldin hart við oss. Mikið velt-

ur á því fyrir framtíð þessa lands

og þessarar þjóðar, að nú, ein-

mitt nú, sé vel ráðstafað málum

vorum af þeim sem með völdin

fara í umboði þjóðarinnar, þingi

og stjórn. En hér virðist mikill

misbrestur á.

Eitt af þvi, sem aðiar hlut-

lausar þjóðir hafa talið varða

sem mestu, er að reyna að stilla

svo til, með ýmsum ráðstöfunum,

að hið óvenjulega ástand, sem

styrjöldin hefir skapað breyti

sem minst ástandinu eins og það

er venjulega. Því er forðast að

gera stefnurnar í innanlandsmál-

um, sem ekki snerta ófriðar-

ástandið, að pólitískum deiluatrið-

um. Því er leitast við að láta

sem minsta truflun verða á rekstri

atvinnugreina þeirra sem stund

aðar eru í hverju landi. Þessi

viðleitni hjá öðrum þjóðum hefir

víða orðið happadrjúg og borið

góðan árangur.

Hér á landi virðist ýmislegt

fara í þveröfuga átt. Sumir þeirra,

sem með völdin fara, virðast

beinlínis vilja nota ófriðarástand-

ið til þess að uppræta í landinu

heila atvinnustétt, kaupmennina.

Og svo virðist sem allnærri eigi

að ganga öðrum aðalatvinnuvegi

landsmanna sjávarútvegnum. Nú

sýnist sjávarútvegurinn vera að

fara í kalda kol.

En það er afaráríðandi fyrir

landið alt í heild sinni að afstýra

þvi, að ejávarútvegnum hnigni

meira en orðið er. Það er líf-

skilyrði fyrir þjóðina nú og líf-

skilyrði fyrir framtíð þjóðarinnar,

að svo sé hlynt að sjávarútvegn-

um að útgerðin geti haldið áfram,

helzt í engu minni mæli en vant

er.

Sjávarútvegurinn ber langmest

af gjöldum tU landssjóðs. Að

halda sjávarútvegnum við er því

beinlínis að afla landssjóði tekna.

Sjávarútvegurinn framleiðir

langmest   af   útflutnings-afurðum.

Að halda sjávarútvegnum við er

því að gera oss mögulegt að afla

nauðsynja vorra af aðfluttri vöru.

Því vér verðum að borga erlend-

ar nauðsynjar með því sem vér

framleiðum og flytjum út. Annað

er ekki að borga með.

Sjávarútvegurinn veitir atvinnu

tugum þúsunda manna, sem eru

atvinnulausir. Það er happa-

drýgsta ráðið til að bœta úr at-

vinnuleysinu, að halda sjávarút-

veginum við. Þær atvinnubætur

gefa þegar peninga í aðra hönd.

Flestar aðrar atvinnubætur gera

það ekki, verða því að framkvæm-

ast upp á lán; auka skuldir vorar.

Á þetta er að eins bent til skýr-

ingar. Málið annars svo ljóst, að

ekki ætti að þurfa skýringar við.

En framferði þings og stjórnar

gegn þessari atvinnugrein gefur

tilefni til að benda á þetta.

Hvað heflr þing og stjórn

nú gert til þess að halda sjávar-

útveginum við á þessum erfiðu

tímum eða hlynna að honum?

Það er harla lítið, sem vér kom-

um auga á í þá átt. Aftur margt,

sem bendir í gagnstæða átt. Vér

skulum ekki fara að rifja það upp

hér, heldur halda oss að því að

benda á, hvað œtti að gera nú,

ef áhugasöm stjórn, sem skildi

sitt hlutverk væri við völd.

Það ætti að safna nákvæmum

skýrslum um allar þær fiskifleyt-

ur, sem til eru nothæfar í land-

inn. Það ætti að gera áætlun um

það, hvað þyrfti af veiðarfærum,

kolum, salti, oliu o. s. frv. til að

halda þeim öllum úti. Það ætti

að rannsaka hvað til er i land-

inu af því, sem útgerðin þarfn-

ast. Það ætti að sjá um að út-

vega nú þegar það sem vantar

af þessu i bráð. Það ætti

að gera nákvæma og ábyggi-

lega áætlun um það, hvað kol,

salt og olía megi kosta mest til

þess að útgerð geti borið sig.

Mismunurinn á því og verði vör-

unnar, eins og það nú er, verður

landssjóður að borga. Það borg-

ar sig áreiðanlega nú. Og enn

áreiðanlegar borgar það sig fyrir

framtíð þjóðarinnar.

Þessar ráðstafanir þola enga

bið.

Stjórnin

og verjenriur hennar.

»Tíminn« gerir sykurhneykslið að

umræðuefni í síðasta blaði sínu.

Velur hann grein sinni um það fyr-

irsögnina: >Landsverzluninc Er það

eitt af dæmum þess, hvernig stjórn-

arsinnar nota landsverzlunina, sem

allir viðurkenna að sé nauðsynleg

nú á tímum, sem skjöld að bera

fyrir stjórnina. Þessir menn, sem

þykjast vilja hlynna að landsverzlun-

inni, hika ekki við að nota hana

sem ábreiðu yfir hvern þann ósóma

sem stjórnin drýgir; athuga það ekki,

að með þvi eru þeir að vekja óvild

á landsverzlunarhugmyndinni. Þvi

hvað sem þeir tauta, verður ekki

slegið þu ryki í augu almennings,

að hann sjái ekki hneyksli stjórnar-

innar í s;mbandi við landsverzlun-

ina, sjái eVki »skakkafalla«-axarsköftin

og fyllist sárri gremju.

Það er síður en svo að vér ber-

um óvild.-uhug til landsverzlunarinn-

ar. Eins oj málum vorum er komið

nú, á or verður landsverzlunin að

vera. En það verður að vera eitt-

hvert v t í henni. Þar sem svo

mörgum miljónum er velt er ekki

lengi verið að koma fyrir kattarnef,

t. d. einni miljón, ef alt er i ráð-

leysi geTt. Og að svo sé verður

sjilfur »Tíminn« að viðurkenna.

Hann rekur nokkur ráðleysisatriði í

kafla, sem hann kallar »Höfuðagnú-

arnir«. Þó þar sé auðvitað, af stjórn-

arblaðinu, farið vægum orðum um

ágallana, þá felst í því, sem þar er

ritað, fullkomin viðurkeDning á þvf,

að öll stjórn landsverzlunarinnar er i

verstu ráðleysu o% handaskolum. Blaðið

stingur upp á breyttu fyrirkomulagi,

sem aðallega felst í því að taka lands-

verzlunina algerlega út úr stjórnar-

ráðinu.

Þetta er nákvœmle$a sama sem vér

stungum upp á ýyrir misseri síðan,

en ekkert hefir verið gert i að gagni

enn. Og það þýðir ekkert fyrir

blaðið að koma með nýjar uppá-

stungur um fyrirkomulagið á lands-

verzluninni í hverju blaði. Náver-

andi stjórn er ekki megnug^að koma

pessu máli i rétt horf. Hún hefir

sýnt það, að hún hefir ekki getað

það. Og enginn ber traust til þess

að núverandi stjórn geti það. Þessu

máli verður ekki kipt í lag með því

að setja einn eða fleiri óreynda menn

sem ekki hafa vit á verzlunarmálum

og eru ábyrgðarlausir með öllu til

að stjórna þessum málum. Málum,

sem snúast um margfalt hærri upp-

hæðir en allar tekjur og gjöld lands-

sjóðs í venjulegu ári. Hér þarf til

stjórnar ötulan mann, sem reynslu

hefir og vit á þessum málum og

ber ábyrqð á gerðum sinum. Það, og

það eitt dugar.

»Tíminn« ber oss á brýn að vér

viljum ekkert annað en rífa niður,

stjórnina frá völdum. Um leið og

tilgátan er furðu illgirnisleg, er hún

barnaleg i meira lagi. Vér viljum

stjórnarí^i/íi'. Vér viljum losna við

óhœýa stjórn og fá í staðinn: betri

stjórn. Vér margbrýndum þingið á

þvi i sumar að láta þessi stjórnarí^í/íí

fara fram. Það daufheyrðist við þvi.

Afleiðingarnar eru að koma í ljós

smátt og smátt. Siðast og einna

mest áberandi í sykurhneykslinu, þar

sem þessi vandræða stjórn stendur

uppi í þvi ömurlegasta ljósi, sem

hugsast getur. Hún hefir gert til-

raun til að skattleggja á neyðartim-

um fátækasta hluta landsmanna, sem

erviðast á uppdráttar og gengið í

berhögg við sjálfa stjórnarskrá lands-r

ins. Og hvað hefir hún að bera

fram til varnar þessu tiltæki sínu?

Fyrst rangar skýrslur og svo á eftir

— pögn. Þögn stjórnarinnar eftir

að búið var að sanna á hana að

sykurhækkunin hafi verið ónauðsyn-

leg   af   verzlunarástæðum;   eftir  að

búið var að sanna á hana að hÚD

hafði gefið ranga skýrslu, og eftir að

almenningsálitið var búið að þvinga

hana til að færa aftur niður verðið;

þessi þögn er svo mikil kneisa, ekki

aðeins fyrir stjórnina sjálfa, heldur

fyrir alla þjóðina, að slíkt hefir, sem

betur fer, ekki komið fyrir áður hér

á landi. Hvernig fara ráðherrarnir

að horfa framan í nokkurn mann

eftir þetta?

»Tíminn« ber oss á brýn að vér

höfum gert sykurmálið að æsinga-

máli. Vér viljum alls eigi kannast

við að þessi áburður blaðsins sé rétt-

mætur. Vér höfum kveðið hart að

orði. En alls eigi harðara en ástæða

var til. Vér höfum sýnt fram á

ávirðingar stjórnarinnar. Og stjórn-

in hefir ekki getað hnekt einu einasta

atriði aý pvi, sem vér höýum á hana

borið, og vér höfum krafist hins

sama, sem öll þjóðin hefir krafist,

jafnvel sjálfur »Tíminn«. Hitt er

skiljanlegra að værðarmókið hafi ver-

ið orðið svo mikið á stjórninni, að

hún og hennar sinnar fái móður-

sýkisköst ef stjórninni er einu sinni

sagt til syndanna með alvarlegum

orðum. Því henni hefir verið sýnd

helzt til mikil hlífð hingað til. Og

blaðið leyfir sér að telja það »ófyr-

irleitna blaðamensku« að sýna fram

á ávirðingu stjórnarinnar á þann hátt,

sem vér höfum gert.

Vér höfum eigi gert annað en

segja satt frá öllum málavöxtum í

þessu illræmda sykurhneyksli og vakið

athygli almennings á hattunni sem

þjóðinni stafar af aðförum stjórnar-

innar. Og vér höfum ekkert annað

sagt en það, sem alþjóð mátti og

átti að fá að vita. Þeir, sem féð

leggja til gerða »skakkafalla«-stjórn-

arinnar eiga rétt á að fá að vita til

hvers því er varið. Vér höfum frek-

ar hlotið ámæli fyrir að athuga ekki

frekar athafnir stjórnarinnar undan-

farið en vér höfum gert. Ein af á-

stæðnm vorum fyrir þvi, hefir ein-

mitt verið sá að ýorðast að stoýna

nokkru aý veljerðarmálum vorum i

hattu. Vér höfum orðið' að sætta

oss við það, að horfa á mörg axar-

sköftin án þess að gera þau að blaða-

máli, einmitt af varkárni, til að tefla

engn í hættu á þessum alvöru tim-

um. Frekar hefði mátt bregða oss

um oý mikla varkárni í þessu efni

en ófyrirleitni. Hér var mál, syk-

urhneykslið, sem var svo mikil sví-

virða, að ekki mátti um þegja, og

auk þess var þess eðlis, að það átti

og   mátti til að verða opinbert máL

Er það ekki frekar »ófyrirleitin

blaðamenska« að reyna að hjálpa

stjórninni til að »þegja í heU eitt-

hvert mesta stjórnarhneyksli, sem

komið hefir fram í þessu landi? En

það gerir »Tíminn«.

Afbrot landsstjórnarinnar eru orð-

in svo alvarleg að pau verða aldrei

pöguð i hel.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4