Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út tvisvar
) viku. Verð árg.
6 kr., erlendis 7%
kr. eöa 2 dollar;borg-
Í8t fyrir miðjan júlí
erlendia fyrirfram.
Lausasala 5 a. eint
ti
OLD
«^V*W>^«V>^MV«M'^W
1

\
Uppsógn (skrlfl.f
bundin við áramót,
er óglld nema kom-
ln aé til útgefand*
fyrir 1. oktbr. og
aé kaupandl aktilá
laua vlS blaSlð.
ísafoldarprentsœi^i?.
Ritstjnri:  Dlafur Björnsson.
Talsími nr. 45J.
XLV. árg.
Reykjavik, miðvikudaginn 30. janúar.  1918,
5. tölublað
M i n n I s 1 i s t i.
Alþýaufélbókasaín Templaras. » kl. 1—«
h-argarstjóraskrifst. opin  dapl. 10—12 og 1 -B
Bejarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—12 og 1—5
Beajargjaldkerinn Laufásv. B kl. 10—12 og 1—6
tilandsbanki opinn 10—L
K.FU.M. Lestrar-og skrifstofa 8 árd.—10 siöd.
Alm. fundir fld. og sd. ö»/» si6d,
Landakotskirkja.    Guosþi.   9 og B A helií ,va
Iiandakotsspitali f. s.jnkrRvitj. 11—1.
bandsbankinn 10—3.                 Bankastj. 10—12
[iiuidsbrtkasafn 12—8 og B—8.   ÍJtlan 1—B
[rtuidsb-luaoarfélagsskrifstofan opin frá Ul—1
Iiandsféhiroir 10—12 og 4—B.
[nindsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga
helga daga 10—18 og 4—7.
Iiistasafnio opio á snnnudögum kl. 12—2.
ítúrugripasafnio opib l'/n—2»/« A sunnad.
ffóithúsio opiB virka d. 9—7, sunnnd. 9—1.
gumábyrgo Islands kl. 1—6.
Btjórnarráosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl.
Talsimi Beykjavikur Pósth.8 opinn 8—12.
Vifllstaoahælio.   Heimsóknartlmi 12—1
Þirtftmenjasafnio opio sd., líi»/i—l*/t
Þjðoskialaaafnio   opio   snnnud.,   þriðjud.  og
fimtudaga   kl. >:-   2.
Bæjarstjórnar kosningin
Talsverðnr áhugi virðist munu
-verða um bæjarstjórnarkosningarnar
að þessu sinni. Er það ekki ófyrir-
synju.
í fyrsta skifti hafa menn komið sér nii
saman um að láta ekki pólitisku flokka-
deilurnar i landsrrálum ráða um bæj-
arstjómarkosningnrnar. Hér hafa nú
tekið saman höndum menn af öllum
póiitiskum flokkum, menn af öllum
stéttum i bænum, um að standa sam-
an um þau málefni, sem varða bæ-
inn sérstaklega. Konur og karlmenn
hafa tekið höndum saman um að
•berjast fyrir heilbrigðri stefnu í mál-
efnum bæjarins, að skipa bæjarstjórn-
ina heiðariegum borgurum, sem eru
þektir hæfileikamenn og betur flest-
um öðrum, sem völ er á, færir til
þess að ráða vel fram úr vandamál-
um þessa bæjarfélags.
Og vandamálin eru mikil og marg-
visleg. Aldrti hefir riðið meira á
því en nú að vel sé til kosninganna
vandað. Aldrei hefir átt betur við,
verið nauðsynlegra að menn legðust
á eitt, ynnu saman til að ráða fram
iir vandræðunum.
Reynt hefir þó verið að sundra
kröftanum.                *
Úr annari átti er í laumi skotið
fram klofningslista. Það er C-listinn.
'Enginn þorir að gangast við faðerni
þess lista. Hann er svo úr garði
gerður, að hann, í þvi formi sem
hann kemur fram, er /mýtur. Hann
kemur fram sem falslisti, þar sem
ekki standa á listanum öll þau nöfn
sem talin eru standa á honum, af
ninum nafnlansu myrkravöldum sem
reyna að halda honum á lofti. Sam-
kvæmt ósk eins mannsins á listanum
befir nafn hans verið strikað iit.
Vonandi láta benn ekki blekkjast af
þessum lista. Hvert atkvæði sem á
hann fellur mun verða til ónýtis.
íiinnig af því að enginn flokkur manna
stendur að baki honum. En margra
ára reynsla við bæjarstjórnarkosning-
ar hér sýnir, að sá iisti, sem ekki
hefir að baki sér flokk með fullu
skipulagi getur engum manni komið
í bæjarstjórn.
Þeir kjósendur, sem nokkuð láta
sér ant um að atkvæði sitt verði ekki
ónýtt eru varaðir við að kjósa C-
listann.
Aðalbardaginn    mun   verða   milli
hinna tveggja listanna, B-listans, lista
»Sjálfstjórnar« og Á-listans, lista Ól-
afs Ftiðrikssonar, þess manns, sem
telur sig vera foringja alþýðuflokks-
ins og vill du reyna að synda inn
i   bæjarstjórnina   á þeirri blekkingu.
Lítið hafa stuðningsmenn A-listans
borið íram lista sinum Og full-
trúaefnum til stuðnings. Þeir vita
sem er, að erfitt verður að halda
þeim fram gegn mönnum þeim, sem
eru á B listanum. Þeir vita sem er,
að þótt þeir sumir Alistamenn hafi
haft sig talsvert í frammi opinber-
l§ga, þá liggur ekkert eýtir pá. Það
er ekki hægt að benda á eitt þarft
mál sem þeir hafa korrið fram í
bænum.
Þvi hafa þeir tekið þann kostinn
til að afla lista sínum fylgis, að níða
og rægja leynt og Ijóst þeim félags-
skap, sem stendur á bak við B list-
ann og fulltrúaefnin á þann lista.
Slíkt hefir stundum tekist, að villa
alþýðu manna sýn með æsingum
og rógi. Sérstaklega hafi pólitískir
spekiilantar freistað þessa ráðs þegar
líkt hefir staðið á og nú. Fátækt
og atvinnuleysi er mikið í bænum.
Það er aðvelt að vekja tortrygni
þeirra fátæku og atvinnulausu gegn
þeim, sem virðast hafa nóg fyrir sig
að leggja. Þvi er beitt slagorðun-
um, »stórborgaralisti« og »auðmanna-
listi« gegn B-listanum. I hverju hafa
fulltrúaefnin á B listanum sýnt sig
sem auðmannaverði eða stórborgara?
Eg hygq að jrekar megi sanna hxð
gagnstœða um hvern einstekan afjull-
trúaeýnunum. Hveijireru meiri »stór-
borgararc kaupmennirnir tveir, sem
efstir eru á A-listanum eða fulltrúa-
efnin á B-listanum.
Borgarar Reykjavíkurbæjarl Hafið
það hugfast nú við kosningarnar, að
stjórn bæjarmálanna er ekki bezt
komin í höndum þeirra manna,
sem æpa hátt um ágæti sjálfs sin,
án þess að nokkurt ærlegt verk
megi benda á, sem eftir þá liggi.
Hafið það hugfast að ykkur öllum,
alþýðunni eigi síður en öðrum ríður
á því nú, að kosninguin takist svo
að í bæjarstjórnina veljist menn
sem hafa ákuga og hœfileika til að
ráða fram úr hinum erfiðu vanda-
málum þessa bæjar.
Það verður ef þið kjósið B-listann.
Munið að sækja kjörfundinn. Munið
að setja krossinn við Blistann.
Kjósandi.
Fánamálið.
Á fundi i Stúdentafélagina var fána-
málið nýlega til umræbu og var þar
samþykt með öllum greiddum at-
kvæðum svo iátandi tillaga til fund-
arályktunar frá Sigurði Lýðssyni yfir-
dómslögmanni:
Fundurinn skorar á ráðuneytið
að stefna Alþingi þegar til auka-
fundar svo fljótt sem verða má,
og á þingið að samþykkja lög um
• fullkominn islenzkan fána Og gera
þær ráðstafanir sem nauðsynlegar
eru til að fylgja málinu fram til
fulls sigurs.
Kerenskij
og
stjórnarbyltingin rússneska.
(Ritað  í desember 1917).
Frh.
Það   sem   varð   til   þess
/            að hrinda byltingunni af
í marz.                       J      "
stað var matvælaskorlur-
inn í Petrograd.   Þrátt  fyrir stríðið,
eða öllu heldur vegna   þess hvernig
Riissar höfðu staðið sig i ófriðnum,
var óvenju fjölment í bænum. Fólk-
ið hafði   flykst svo   tugum  þúsunda
skifti til höfuðstaðarins   lir   hertekn-
um borgum og   héruðum,   pólskum
og rússneskum.   Allur marvælaflutn-
ingur til bæjarins var í mestu óreiðu
og skorturinn varð tilfinnanlegri dag
frá degi.    Dúman lét   óánægju sina
þrásinnis   í   ljós   og    samkomulagið
milli hennar og stjórnannnar fór dag-
versnandi.    Og    nú    hóf   lýðurinn
götuóeirðir og   mótmæli og  hrópin
um brauð kváðu við um-alla borgina.
Stjórnin var nú alráðin i þvi að
ijúfa Dúmuna. Hiin vopnaði lög-
regluliðið og hugðist að yera við
öllu búin ef i hart færi. Ddman
komst á snoðir um hvað á seyði
væri. Hún hafði nú um tvent að
velja, annaðhvort að láta sér væntan-
legt þingrof vel lika og myndi
stjórnin þá sita einráð og ugglaus
og þjóðin missa öll tök á að hafa
afskifti af gerðum hennar, eða þá
að rísa gegn boði stjórnarinnar, en
það var sama og að hefja byltingu.
A hinn fyrri veginn gat dúman ekki
brugðist við þingrofinu, þvi það hefði
verið sama og að svikja þjóðina og
láta hana hjálparlausa i neyð sinni
og óánægju. Dúman var því neydd
til þess að taka siðari kostÍDn og
rísa gegn stjórninni.
Byltingin stóð ekki nema fáa daga.
Sultarlýðurinn flyktist um göturnar,
þyrptist fyrir utan sölubúðir og brauð-
gerðarhús, hélt mótmælafundi og
heimtaði brauð. Lögreglunni var sig-
að- á múginn qg blóðið rann um
göturnar. En hdn fékk engu áorkað
úm að bæla hreyfinguna. Allar göt-
ur voru fullar af fólki, óeirðirnar
voru óviðráðanlegar. Og nú gerðist
þið óvænta: Kósakkarnir sk^rust í
leikinn og vörðu lýðinn og börðu
á lögreglunni. Það sem fyrir var
hermanna í æfingaskálunum i borg-
inni gekk líka í lið með lýðnum.
Og herfylkingarnar, sem stjórnin
killaði til liðs við sig úr nærsveit-
unum, gengu líka i lið með múgn-
um.
Nii hafði Ddman kosið sér fram-
kvæmdamefnd og tilkynt stjórninni
það, að hún gæti ekki viðurkent
hana lengur og tæki því fyrir hönd
þjóðarinnar völdin í sínar hendur.
Ráðherrarnir voru svo teknir hönd-
um hver á fætur öðrum. Það var
myndað nýtt ráðuneyti dr hóp þing-
þingmanna, sem þegar tók við stjórn.
Loov    fursti    og    formaður    þess,
Miljukow utanríkisráðherra, Gutsch-
kow hermálaráðherra, Kornowalow
verzlunar- og iðnaðarráðherra og
Kerenskij dómsmálaráðherra og eru
þá taldir hinir merkustu ráðherranna
og þeir, er að nokkru getur siðar.
Til frú Stefaníu Guðmundsdóttur.
Vísur þær er hér fara á eftir orti Þorsteinn Erlingsson kvöld eitt er
hann hafði verið i leikhiisinn og séðleik frú Stefaniu og sendi henni. Hafa þær
eigi áður birzt á prenti, en fyrir velvild ekkju Þorsteins, frú Guðrúnar Jóns-
dóttur, hefir ísafold fengið leyfi til að birta þær á þessum heiðursdegi
vorrar ágætastn leikkonu:
Þann lífgjafarmdtt á list og snild
að létt verður sJcapið og stundin mild,
eitt kvöld getur hlydöggvað hvarminn
og yljað oss inst inn i barminn.
Og þöhlc fyrir stundirnar —þar var hlýtt
og þöklc fyrir útsýnið nýtt og vitt
með sólina á vorheiði synu
og Ijós yfir landnámi þínu.
Þorsteinn Erlinpson.
Jafnfratr.t var myndað svonefnt
verkamanna- og hermannaráð, sem
er skipað fúlltrúum verkalýðsins og
hermannanna, kosnum af verkalýðs-
félögunum í borgunum og hersveit-
unum á vigvöllunum. Upprunalega
taldi það 200 manna en síðar, er
það var fullskipað, 2500. í því á
sæti allskonar ruslaralýður og er
þorri ráðsins varla læs eða skrifandi.
Fundir þeirra fara fram sem venju-
legir skrilfundir, þar sem allir tala í
einu og engri reglu verður komið
við, nema með höppum og glöpp-
um. Ráðið telur það vera starfsvið
sitt, að standa á verði gegn yfir-
stéttunum og borgararflokkunum og
gæta hagsmnna alþýðunnar, svo og
undirbúa sjálfstjórn þjóðarinnar. Og
brátt tók ráðið að halda því fram,
að dúman væri ekki bær til þess að
standa fyrir hönd þjóðarinnar við
hlið stjórnarinnar, því að hún væri
kosin eftir þeirri kjördæmaskipun
og því fyrirkomulagi, sem sniðið
væri af gömlu stjórninni. Hins
vegar heimtaði ráðið fastlega að
stjórnin t.eki fult tillit til sín sem
þeirrar samkomu, er kæmi fram fyr-
ir hönd þjóðarinnar.
Rússakeisari lét nú mótstöðulaust
af völdum. Stjórnin nýja ávarpaði
þ|óðina, herinn Og flotann og vænti
þess að regla og eining hjálpuðust
að, til þess að tryggja frelsi það sem
fengist hefði. Hún lýsti því jafn-
framt yfir, að hún ætlaði að láta
alla pólitíska fanga lausa, veita fult
málfrelsi, félaga- og samkomufrelsi
qg undirbiia þjóðfund, er semdi
stjórnarskrá handa rikinu.
Kerenskij var eini jafnað-
Kerenskij   armaðurinn í nýju stjórn-
dómsmála-
ráðherra.
inni. Allir hinir ráðherr-
arnir voru úr borgara-
flokkunum. Hann tók sæti í stjórn-
inni án þess að spyrja skoðana-
bræður sína í verkamanna- og her-
mannaráðinu til ráða. En þegar eftir
að hann hafði fallist á að taka sæti
í ný*ju stjórninni, gekk hann til
fundar við ráðið. Enginn vissi fyrir
hvort hann mundi koma lífs eða
liðinn út af fundinum. Hugir margra
voru æstir um þessar mundir og
skrillinn í ráðinu bar þungan hug
til borgaraflokkanna og tortrygði þá
þegar . frá öndverðu.    Kerenskij hélt
ræðu til þeirra, spurði hvort þeir
vildu treysta sér og styðja sig, minti
þá á hverju hann hefði helgað líf
sitt og hverjum skoðunum hann
hefði haldið fram. Honum var tekið
með fögnuði. HanD átti að vera
þeim trygging fyrir því, að stjórnin
hallaði hvergi á alþýðuna.
Það fanst á nú, þegar þjóðin alt
í einu hafði fengið málfrelsi og skoð-
anafrelsi, hver ftök Kerenskij átti í
hugnm fólksins. Nafn hans kvað við
um allar götur Petrograds þegar eft-
ir að byltingin hófst og múgurinn
flyktist fyrir utan taurisku höllina,
þar sem dúman sat og verið var að
koma nýju stjórninni á laggirnar,
heimtaði Kerenskij fram á svalirnar
til þess að hlýða á orð hans og
fagna honum.
Fyrst eftir að hann varð ráð-
herra, hafði hann sig lítt frammi
opinberlega, kom sjaldan á fundi eða
í dúmuna. Það er sagt að hann hafi
unnið eins og berserkur þá. Hann
lét rannsaka itarlega alt það ódæði,
sem hafði blómstrað i skjóli'keisara-
valdsins, við hirðina og á stjórnar-
skrifstofunum. Hann skipaði nýja
embættismenn um alt ríkið og ham-
aðist i að lagfæra réttarfarið.
Það líður ekki á löngu
Sundurþykkja   áðar   en fer aö bera á
ráöuneTtLns.   ^1' að Kerenski' muni
eiga   örðugt   með,    að
vinna með hinum ráðherrunnm. Hann
var greinilega af alt öðru   sauðahúsi
en þeir, miklu frjálslyndari og miklu
nær lýðnum.   Jafnaðarmenn   báru i
rauninni     litið    traust   til   borgara-
flokkanna, og þeir trúðu aftur lítt á
það,   að   þjóðin   væri   fær   um   að
stjórna sér sjálf. Kerenskij bar hios-
vegar fult traust til hennar og  með
degi hverjum fékst  nánari og   nán-
ari samvinna með honum og verka-
manna- og hermannaráðinu.   Keren-
skij   vildi   að   Rtissar  fylgdu   þeirri
stefnu,   að   friður   yrði   samiun   án
án   landavinninga    og   að    réttindi
þjóðanna til þess að ráðu sér sjálfar
yrðu i hvívetna i heiðri höfð.  Milju-
kov   og Gutschkov   fanst   það ekki
koma til mála,   að friður  yrði sara-
ion   með   öðrum   kostum en peim,
að Rússar fengju Konstantinopel og
og rétt til að viggirða Dardanellana.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4