Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út tvisvar

) viku. Verð árg.

6 kr., erlendis 7%

kr. eöa 2 dollar;borg-

Í8t fyrir miðjan júlí

erlendia fyrirfram.

Lausasala 5 a. eint

ti

OLD

«^V*W>^«V>^MV«M'^W

1


\

Uppsógn (skrlfl.f

bundin við áramót,

er óglld nema kom-

ln aé til útgefand*

fyrir 1. oktbr. og

aé kaupandl aktilá

laua vlS blaSlð.

ísafoldarprentsœi^i?.

Ritstjnri:  Dlafur Björnsson.

Talsími nr. 45J.

XLV. árg.

Reykjavik, miðvikudaginn 30. janúar.  1918,

5. tölublað

M i n n I s 1 i s t i.

Alþýaufélbókasaín Templaras. » kl. 1—«

h-argarstjóraskrifst. opin  dapl. 10—12 og 1 -B

Bejarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—12 og 1—5

Beajargjaldkerinn Laufásv. B kl. 10—12 og 1—6

tilandsbanki opinn 10—L

K.FU.M. Lestrar-og skrifstofa 8 árd.—10 siöd.

Alm. fundir fld. og sd. ö»/» si6d,

Landakotskirkja.    Guosþi.   9 og B A helií ,va

Iiandakotsspitali f. s.jnkrRvitj. 11—1.

bandsbankinn 10—3.                 Bankastj. 10—12

[iiuidsbrtkasafn 12—8 og B—8.   ÍJtlan 1—B

[rtuidsb-luaoarfélagsskrifstofan opin frá Ul—1

Iiandsféhiroir 10—12 og 4—B.

[nindsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga

helga daga 10—18 og 4—7.

Iiistasafnio opio á snnnudögum kl. 12—2.

ítúrugripasafnio opib l'/n—2»/« A sunnad.

ffóithúsio opiB virka d. 9—7, sunnnd. 9—1.

gumábyrgo Islands kl. 1—6.

Btjórnarráosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl.

Talsimi Beykjavikur Pósth.8 opinn 8—12.

Vifllstaoahælio.   Heimsóknartlmi 12—1

Þirtftmenjasafnio opio sd., líi»/i—l*/t

Þjðoskialaaafnio   opio   snnnud.,   þriðjud.  og

fimtudaga   kl. >:-   2.

Bæjarstjórnar kosningin

Talsverðnr áhugi virðist munu

-verða um bæjarstjórnarkosningarnar

að þessu sinni. Er það ekki ófyrir-

synju.

í fyrsta skifti hafa menn komið sér nii

saman um að láta ekki pólitisku flokka-

deilurnar i landsrrálum ráða um bæj-

arstjómarkosningnrnar. Hér hafa nú

tekið saman höndum menn af öllum

póiitiskum flokkum, menn af öllum

stéttum i bænum, um að standa sam-

an um þau málefni, sem varða bæ-

inn sérstaklega. Konur og karlmenn

hafa tekið höndum saman um að

•berjast fyrir heilbrigðri stefnu í mál-

efnum bæjarins, að skipa bæjarstjórn-

ina heiðariegum borgurum, sem eru

þektir hæfileikamenn og betur flest-

um öðrum, sem völ er á, færir til

þess að ráða vel fram úr vandamál-

um þessa bæjarfélags.

Og vandamálin eru mikil og marg-

visleg. Aldrti hefir riðið meira á

því en nú að vel sé til kosninganna

vandað. Aldrei hefir átt betur við,

verið nauðsynlegra að menn legðust

á eitt, ynnu saman til að ráða fram

iir vandræðunum.

Reynt hefir þó verið að sundra

kröftanum.                *

Úr annari átti er í laumi skotið

fram klofningslista. Það er C-listinn.

'Enginn þorir að gangast við faðerni

þess lista. Hann er svo úr garði

gerður, að hann, í þvi formi sem

hann kemur fram, er /mýtur. Hann

kemur fram sem falslisti, þar sem

ekki standa á listanum öll þau nöfn

sem talin eru standa á honum, af

ninum nafnlansu myrkravöldum sem

reyna að halda honum á lofti. Sam-

kvæmt ósk eins mannsins á listanum

befir nafn hans verið strikað iit.

Vonandi láta benn ekki blekkjast af

þessum lista. Hvert atkvæði sem á

hann fellur mun verða til ónýtis.

íiinnig af því að enginn flokkur manna

stendur að baki honum. En margra

ára reynsla við bæjarstjórnarkosning-

ar hér sýnir, að sá iisti, sem ekki

hefir að baki sér flokk með fullu

skipulagi getur engum manni komið

í bæjarstjórn.

Þeir kjósendur, sem nokkuð láta

sér ant um að atkvæði sitt verði ekki

ónýtt eru varaðir við að kjósa C-

listann.

Aðalbardaginn    mun   verða   milli

hinna tveggja listanna, B-listans, lista

»Sjálfstjórnar« og Á-listans, lista Ól-

afs Ftiðrikssonar, þess manns, sem

telur sig vera foringja alþýðuflokks-

ins og vill du reyna að synda inn

i   bæjarstjórnina   á þeirri blekkingu.

Lítið hafa stuðningsmenn A-listans

borið íram lista sinum Og full-

trúaefnum til stuðnings. Þeir vita

sem er, að erfitt verður að halda

þeim fram gegn mönnum þeim, sem

eru á B listanum. Þeir vita sem er,

að þótt þeir sumir Alistamenn hafi

haft sig talsvert í frammi opinber-

l§ga, þá liggur ekkert eýtir pá. Það

er ekki hægt að benda á eitt þarft

mál sem þeir hafa korrið fram í

bænum.

Þvi hafa þeir tekið þann kostinn

til að afla lista sínum fylgis, að níða

og rægja leynt og Ijóst þeim félags-

skap, sem stendur á bak við B list-

ann og fulltrúaefnin á þann lista.

Slíkt hefir stundum tekist, að villa

alþýðu manna sýn með æsingum

og rógi. Sérstaklega hafi pólitískir

spekiilantar freistað þessa ráðs þegar

líkt hefir staðið á og nú. Fátækt

og atvinnuleysi er mikið í bænum.

Það er aðvelt að vekja tortrygni

þeirra fátæku og atvinnulausu gegn

þeim, sem virðast hafa nóg fyrir sig

að leggja. Þvi er beitt slagorðun-

um, »stórborgaralisti« og »auðmanna-

listi« gegn B-listanum. I hverju hafa

fulltrúaefnin á B listanum sýnt sig

sem auðmannaverði eða stórborgara?

Eg hygq að jrekar megi sanna hxð

gagnstœða um hvern einstekan afjull-

trúaeýnunum. Hveijireru meiri »stór-

borgararc kaupmennirnir tveir, sem

efstir eru á A-listanum eða fulltrúa-

efnin á B-listanum.

Borgarar Reykjavíkurbæjarl Hafið

það hugfast nú við kosningarnar, að

stjórn bæjarmálanna er ekki bezt

komin í höndum þeirra manna,

sem æpa hátt um ágæti sjálfs sin,

án þess að nokkurt ærlegt verk

megi benda á, sem eftir þá liggi.

Hafið það hugfast að ykkur öllum,

alþýðunni eigi síður en öðrum ríður

á því nú, að kosninguin takist svo

að í bæjarstjórnina veljist menn

sem hafa ákuga og hœfileika til að

ráða fram úr hinum erfiðu vanda-

málum þessa bæjar.

Það verður ef þið kjósið B-listann.

Munið að sækja kjörfundinn. Munið

að setja krossinn við Blistann.

Kjósandi.

Fánamálið.

Á fundi i Stúdentafélagina var fána-

málið nýlega til umræbu og var þar

samþykt með öllum greiddum at-

kvæðum svo iátandi tillaga til fund-

arályktunar frá Sigurði Lýðssyni yfir-

dómslögmanni:

Fundurinn skorar á ráðuneytið

að stefna Alþingi þegar til auka-

fundar svo fljótt sem verða má,

og á þingið að samþykkja lög um

• fullkominn islenzkan fána Og gera

þær ráðstafanir sem nauðsynlegar

eru til að fylgja málinu fram til

fulls sigurs.

Kerenskij

og

stjórnarbyltingin rússneska.

(Ritað  í desember 1917).

Frh.

Það   sem   varð   til   þess

/            að hrinda byltingunni af

í marz.                       J      "

stað var matvælaskorlur-

inn í Petrograd.   Þrátt  fyrir stríðið,

eða öllu heldur vegna   þess hvernig

Riissar höfðu staðið sig i ófriðnum,

var óvenju fjölment í bænum. Fólk-

ið hafði   flykst svo   tugum  þúsunda

skifti til höfuðstaðarins   lir   hertekn-

um borgum og   héruðum,   pólskum

og rússneskum.   Allur marvælaflutn-

ingur til bæjarins var í mestu óreiðu

og skorturinn varð tilfinnanlegri dag

frá degi.    Dúman lét   óánægju sina

þrásinnis   í   ljós   og    samkomulagið

milli hennar og stjórnannnar fór dag-

versnandi.    Og    nú    hóf   lýðurinn

götuóeirðir og   mótmæli og  hrópin

um brauð kváðu við um-alla borgina.

Stjórnin var nú alráðin i þvi að

ijúfa Dúmuna. Hiin vopnaði lög-

regluliðið og hugðist að yera við

öllu búin ef i hart færi. Ddman

komst á snoðir um hvað á seyði

væri. Hún hafði nú um tvent að

velja, annaðhvort að láta sér væntan-

legt þingrof vel lika og myndi

stjórnin þá sita einráð og ugglaus

og þjóðin missa öll tök á að hafa

afskifti af gerðum hennar, eða þá

að rísa gegn boði stjórnarinnar, en

það var sama og að hefja byltingu.

A hinn fyrri veginn gat dúman ekki

brugðist við þingrofinu, þvi það hefði

verið sama og að svikja þjóðina og

láta hana hjálparlausa i neyð sinni

og óánægju. Dúman var því neydd

til þess að taka siðari kostÍDn og

rísa gegn stjórninni.

Byltingin stóð ekki nema fáa daga.

Sultarlýðurinn flyktist um göturnar,

þyrptist fyrir utan sölubúðir og brauð-

gerðarhús, hélt mótmælafundi og

heimtaði brauð. Lögreglunni var sig-

að- á múginn qg blóðið rann um

göturnar. En hdn fékk engu áorkað

úm að bæla hreyfinguna. Allar göt-

ur voru fullar af fólki, óeirðirnar

voru óviðráðanlegar. Og nú gerðist

þið óvænta: Kósakkarnir sk^rust í

leikinn og vörðu lýðinn og börðu

á lögreglunni. Það sem fyrir var

hermanna í æfingaskálunum i borg-

inni gekk líka í lið með lýðnum.

Og herfylkingarnar, sem stjórnin

killaði til liðs við sig úr nærsveit-

unum, gengu líka i lið með múgn-

um.

Nii hafði Ddman kosið sér fram-

kvæmdamefnd og tilkynt stjórninni

það, að hún gæti ekki viðurkent

hana lengur og tæki því fyrir hönd

þjóðarinnar völdin í sínar hendur.

Ráðherrarnir voru svo teknir hönd-

um hver á fætur öðrum. Það var

myndað nýtt ráðuneyti dr hóp þing-

þingmanna, sem þegar tók við stjórn.

Loov    fursti    og    formaður    þess,

Miljukow utanríkisráðherra, Gutsch-

kow hermálaráðherra, Kornowalow

verzlunar- og iðnaðarráðherra og

Kerenskij dómsmálaráðherra og eru

þá taldir hinir merkustu ráðherranna

og þeir, er að nokkru getur siðar.

Til frú Stefaníu Guðmundsdóttur.

Vísur þær er hér fara á eftir orti Þorsteinn Erlingsson kvöld eitt er

hann hafði verið i leikhiisinn og séðleik frú Stefaniu og sendi henni. Hafa þær

eigi áður birzt á prenti, en fyrir velvild ekkju Þorsteins, frú Guðrúnar Jóns-

dóttur, hefir ísafold fengið leyfi til að birta þær á þessum heiðursdegi

vorrar ágætastn leikkonu:

Þann lífgjafarmdtt á list og snild

að létt verður sJcapið og stundin mild,

eitt kvöld getur hlydöggvað hvarminn

og yljað oss inst inn i barminn.

Og þöhlc fyrir stundirnar —þar var hlýtt

og þöklc fyrir útsýnið nýtt og vitt

með sólina á vorheiði synu

og Ijós yfir landnámi þínu.

Þorsteinn Erlinpson.

Jafnfratr.t var myndað svonefnt

verkamanna- og hermannaráð, sem

er skipað fúlltrúum verkalýðsins og

hermannanna, kosnum af verkalýðs-

félögunum í borgunum og hersveit-

unum á vigvöllunum. Upprunalega

taldi það 200 manna en síðar, er

það var fullskipað, 2500. í því á

sæti allskonar ruslaralýður og er

þorri ráðsins varla læs eða skrifandi.

Fundir þeirra fara fram sem venju-

legir skrilfundir, þar sem allir tala í

einu og engri reglu verður komið

við, nema með höppum og glöpp-

um. Ráðið telur það vera starfsvið

sitt, að standa á verði gegn yfir-

stéttunum og borgararflokkunum og

gæta hagsmnna alþýðunnar, svo og

undirbúa sjálfstjórn þjóðarinnar. Og

brátt tók ráðið að halda því fram,

að dúman væri ekki bær til þess að

standa fyrir hönd þjóðarinnar við

hlið stjórnarinnar, því að hún væri

kosin eftir þeirri kjördæmaskipun

og því fyrirkomulagi, sem sniðið

væri af gömlu stjórninni. Hins

vegar heimtaði ráðið fastlega að

stjórnin t.eki fult tillit til sín sem

þeirrar samkomu, er kæmi fram fyr-

ir hönd þjóðarinnar.

Rússakeisari lét nú mótstöðulaust

af völdum. Stjórnin nýja ávarpaði

þ|óðina, herinn Og flotann og vænti

þess að regla og eining hjálpuðust

að, til þess að tryggja frelsi það sem

fengist hefði. Hún lýsti því jafn-

framt yfir, að hún ætlaði að láta

alla pólitíska fanga lausa, veita fult

málfrelsi, félaga- og samkomufrelsi

qg undirbiia þjóðfund, er semdi

stjórnarskrá handa rikinu.

Kerenskij var eini jafnað-

Kerenskij   armaðurinn í nýju stjórn-

dómsmála-

ráðherra.

inni. Allir hinir ráðherr-

arnir voru úr borgara-

flokkunum. Hann tók sæti í stjórn-

inni án þess að spyrja skoðana-

bræður sína í verkamanna- og her-

mannaráðinu til ráða. En þegar eftir

að hann hafði fallist á að taka sæti

í ný*ju stjórninni, gekk hann til

fundar við ráðið. Enginn vissi fyrir

hvort hann mundi koma lífs eða

liðinn út af fundinum. Hugir margra

voru æstir um þessar mundir og

skrillinn í ráðinu bar þungan hug

til borgaraflokkanna og tortrygði þá

þegar . frá öndverðu.    Kerenskij hélt

ræðu til þeirra, spurði hvort þeir

vildu treysta sér og styðja sig, minti

þá á hverju hann hefði helgað líf

sitt og hverjum skoðunum hann

hefði haldið fram. Honum var tekið

með fögnuði. HanD átti að vera

þeim trygging fyrir því, að stjórnin

hallaði hvergi á alþýðuna.

Það fanst á nú, þegar þjóðin alt

í einu hafði fengið málfrelsi og skoð-

anafrelsi, hver ftök Kerenskij átti í

hugnm fólksins. Nafn hans kvað við

um allar götur Petrograds þegar eft-

ir að byltingin hófst og múgurinn

flyktist fyrir utan taurisku höllina,

þar sem dúman sat og verið var að

koma nýju stjórninni á laggirnar,

heimtaði Kerenskij fram á svalirnar

til þess að hlýða á orð hans og

fagna honum.

Fyrst eftir að hann varð ráð-

herra, hafði hann sig lítt frammi

opinberlega, kom sjaldan á fundi eða

í dúmuna. Það er sagt að hann hafi

unnið eins og berserkur þá. Hann

lét rannsaka itarlega alt það ódæði,

sem hafði blómstrað i skjóli'keisara-

valdsins, við hirðina og á stjórnar-

skrifstofunum. Hann skipaði nýja

embættismenn um alt ríkið og ham-

aðist i að lagfæra réttarfarið.

Það líður ekki á löngu

Sundurþykkja   áðar   en fer aö bera á

ráöuneTtLns.   ^1' að Kerenski' muni

eiga   örðugt   með,    að

vinna með hinum ráðherrunnm. Hann

var greinilega af alt öðru   sauðahúsi

en þeir, miklu frjálslyndari og miklu

nær lýðnum.   Jafnaðarmenn   báru i

rauninni     litið    traust   til   borgara-

flokkanna, og þeir trúðu aftur lítt á

það,   að   þjóðin   væri   fær   um   að

stjórna sér sjálf. Kerenskij bar hios-

vegar fult traust til hennar og  með

degi hverjum fékst  nánari og   nán-

ari samvinna með honum og verka-

manna- og hermannaráðinu.   Keren-

skij   vildi   að   Rtissar  fylgdu   þeirri

stefnu,   að   friður   yrði   samiun   án

án   landavinninga    og   að    réttindi

þjóðanna til þess að ráðu sér sjálfar

yrðu i hvívetna i heiðri höfð.  Milju-

kov   og Gutschkov   fanst   það ekki

koma til mála,   að friður  yrði sara-

ion   með   öðrum   kostum en peim,

að Rússar fengju Konstantinopel og

og rétt til að viggirða Dardanellana.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4