Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 42. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						Kemur út 1—2
í  viku.      Verðárg. ,
Us 7V. !
\
l 5 kr.,   erlendis 7Y2
í kr. eða 2 dollar;borg- *
Ist fyrir miðjan júlí
erlendls   fyrirfram.
Lausasala 10 a. eint
OLD
!

TJppsögn (^skrlfl.
bundln við áramói,
er óglld nema kom
in bó tll útgefanás
fyrlr 1. oktbr. og
só kanpandl ska U
lans vlð blaðlð.
i«0_iO.»«S_^X/V*^~N." ""¦¦* ~w"W*    *-—*~1
ísafoldarprentsmiðja.
Ritstjórl:  Dlsfsir Björnsson.
Talsimi nr. 455,
XLV. árg.
Reykjavík, laugardaginn 17. ágúst 1918
42. tölublað
M i n n I s 1 i s t i.
Alþýoufél.bókasatn Templaras. 8 kl. 7—í
Eorgarstjóraskrifst. opin dagl. 10—12 og 1—8
Bæjarl'ógetaskrii'Btoí'an opin v. d. 10—12 og 1—B
Bœiarg.i»ldkerinn Laufásv. 5 kl. 10—12 og 1—B
tilandsbanki opinn 10—1.
K.JMU1. Lostrar-og skrifstofa 8ard,—tOmioS
Alm. fundir líd. og sd. 8'/« slðd.
Iiandakotskirkja.    Guosþj.  9 og 8 & helgiasa
Landakotsspitali f. sjakravitj. 11—1.
tmndsbankinn 10—8.                 Bankastj. 10—12
IiBHdsbókasafn 12—8 og 5—8.   Útlan 1—B
f,«Btdsb"taaoarfélagsskrifstofan opin fra 12—'*
Uaadnféhiroir 10—12 og 4—B.
bandssíminn opinn daglangt (8—8) virkn daga
helga daga 10—18 og 1—7.
Listasafnio opio a sunnudðgum kl. 12—2.
JTatturugripasafnio opio 1'/«—2'/« » sunnucl.
Pötthúsio opi6 virka d. 9—7. sunnud. 8—1.
Sumábyrgo Islands kl. 1—6.
Stjómarraosskrií'atofnrnar opnar 10—1 dagl.
Talsími Reykjavikur Pósth.8 opinn 8—12.
Vifilstaoahælio.   Heimsóknartimi 12—1
?jóominjasafnio opio sd., þrd., flmtd. 1—8.
frjóoskjalasafnio   opio   sunnud.,   þriöjud.   og
fimtudaga   ki. Uf-2.
Hvað sem öðru líður.
Menn eru nú óðum að kotna heim
lir sumarleyfis-ferðalögum viðsvegar
af landinu.
Fréttirnar utan af landsbygðinni,
sem þeir hafa að flytja eru framar
öllu öðru þau geigvænlegu tiðindi,
að þetta ár ætli að verða mesta hey-
þrota ár, um marga áratugi, gras-
bresturinn um laud alt svo ískyggi-
legur, að til stórvandræða horfi fyrir
landbúnaðinn. Skepnufellir svo fer-
legur fyrirsjáanlegur, að mörg góð
ár þarf tii að vega upp aftur.
Sú óáran er að visu i sjálfu sér
næg til þess að gera útlitið kvíðvæn-
legt fyrir land og lýð.
En þegar þar við bætist sú stjórn-
arfars-óáran, sem hin núverandi
landsstjórn er imynd af — þá er
eigi að furða, þótt góðir og gegnir
menn um land alt hugsi til þess
með kviða, ef kasta ætti öllum
þjóðarbúskapar áhyggjum upp á hana
vetrarlangt.
Það er eigi til neins að dyljast
þess, að landshornanna milli kveður
við sama traustsleysisrödd á getu
hinnar þrihöfðuðu til þess að sjá oss
farborða í þeim erfiðu ástæðum, sem
fram undan eru.
Vér hyggjum, að það sé sammæli
margra merkra manna á landi hér,
sem kemur fram í þessum orðum —
sár bréfi frá sérlega mætum manni
norðanlands — nýkomnu hingað.
>Eg er biiinn að kynna mér hinn
svonefnda »nýfa sáttmála*, og fæ
ekki betur séð en að þar sé full-
nægt öllum þeim aðalkröfum, sem
vér íslendingar höfum haldið fram
frá döeum Jóns Sigurðssonar og að
öll þjóðin megi, eftir atviknm, una
þeim málalyktum mætavel.
En því sárara er til þess að vita,
að einmitt nú, þegar vér eigum að
lifa þá stund að verða frjáls þjóð í
frjálsu landi — fullvalda riki i Norð-
nrlandahópnum — skuli sá kross
vera á oss lagður, að hafa yfir oss
al-óhæfa stjórn.
Þeir eru ekki fáir hér um slóðir,
sem rennur það til rifja, er þeir
festa sjónir á, þó ekki sé nema þess-
um sann-nefndu hneykslunarhellum,
sem stjórnin er völd að:
Sykurhneykslið,Tjörnesshneykslið,
Öskjuhlíðarfarganið, Fossanefndar-
húmbuggið — sem kórónan er sett
á með »utanförinnÍ€, — að ekki sé
minst á embættisveitinga-vitleysurn-
ar, alla stjórnmála-hlutdrægnina, sem
þar kemur í ljós.
Það er ekki ófyrirsynju, að kring-
um mig er nú farið að rifja upp
gamla braginn: »Hvað á landið lehgi
að stynja* — með þeirri breytingu,
að annað visuorðið hljóðar svo:
»leiðri sí/(5r«ítr-þrælkun i« 1 Og
mönnum finst, að full ástæða sé til
þess að hrópa til þingsins: »Þruma
og elding þarf að dynja, — þjóð
svo verði úr ánauð fríc En eftir
reynslunni, sem af er, eru menn
hræddir um, að þingið, eins og það
er skipað, sé illfært um að hreinsa
stjórnmála loftið og þrá þess vegna
nýjar kosningar hið fyrsta til þess
að hreinsa þingið.
Eru menn að vænta þess, að þær
fari fram , í haust vegna sambands-
laganna. En enginn veit neitt um,
hvað ráðið muni í þvi efni. Eða
hefir nokkuð verið látið uppi um
það?«
Þessari siðustu spurningu er þvi
til að svara, að stjórnin hefir ekkert
látið uppi um fyrirætlanir sínar í
þessum efnum — annað en það að
kveðja alþingi saman þ. 2. september.
Og satt að segja höfum vér nauða-
litla trú á því, að stjórnin pori að
láta kosningar fara fram i haust.
Hennar tillag i stjórnmálunum verð-
ur vísast það, að reyna að hrista
septemberþingið sem allra fyrst af
— láta það eigi fá ráðriim til neins
annars en að samþykkja fyrir sitt
leyti sambandsmálið, láta siðan fara
fram þjóðar-atkvæði fyrsta vetrardag
eða svo og humma fram af sér
nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar,
vegna sambandslaganna, þangað til
í aðalþingi 1919.
En þó að stjórnin reyni að fara
þessu fram, eins og hún er vís til,
trtium vér því ekki íyr en í fulla
hnefana, að alþingi láti sér það lynda.
Það er naumast gerandi ráð fyrir
því, að þingmenn þeir, sem á alþingi
sátu í sumar og færi áttu á því að
kynnast hinu margþætta getu- og
þekkingarleysis fálmi núverandi lands-
stjórnar séu haldnir því djiiptæka
ábyrgðarleysi að þola það, að stjórn-
artaumarnir séu vetrarlangt. látnir
vera i sömu höndum.
Það væri að breyta mót betri vit-
und, enda riði i bág við skoðanir og
vilja margfalds meiri hluta skynbærra
manna í landinu.
fallyrða.
Það er óhætt að
Ánægja með væntanleg úrslit sam-
bandsmálsins og óánægja með stjórn-
arfarið innanlands eru aðalatriðin i
bréfkafla þeim, sem birtur er hér að
framan.
Hvorttveggja fer að líkindum og
ber gleðilegan vott um heilbrigðan
stjórnmálaþroska.
En minna virðist um þá vöru i
barmi stjórnarblaðanna sumra. Hefir
eitt þeirra farið að andæfa greininni
í síðustu ísafold um nauðsyn stjórn-
arskifta, en sú »vörn« fyrir stjórn-
ina er þannig vaxin, að eitt blaðið
hér telur vafa undirorpið, hvort skilja
beri greinina »sem naprasta háð um
stjórnina eða óskiljanlega einfeldnis-
lega tilraun til að bera blak af henni*.
I þessari grein segir m. a. stjórn-
inni til lofs, að hún hafi »þorað að
ráða ráðum sínum, þrátt fyrir utan-
aðkomandi óp og óhljóð, og þorir
að láta þau koma til framkvæmdat,
er »sýnir stjórnfestu og stýristök, er
góðri stjórn sæma«.
í hverju hefir stjórnin sýnt þetta
þor og þrek?
Ef til vill í því, að reka hr. Odd
Gíslason frá Landsbankanum til þess,
að ekki þyrfti hr. Sigurður Jónsson
að fara heim að Yztafellil
Eða í því að skipa bróður f]ár-
málaráðherrans sem lögfræðing í
fossanefndina 1
Eða í því að smella fjármálafræð-
ingnum hr. Benedikt Sveinssyni inn
i bankastjórn Landsbankans 1
Eða í því að gera annan fjármála-
fræðinginn frá hr. Bjarna Jónsson
frá Vogi að bankaráðsmanni íslands-
banka!
Eða í því að »bitlinga« hr. Jör-
und Brynjolfsson með endurskoðun
landsreikninga, verðlagsnefnd og öðr-
um friðinduml
Eða i sykurhækkuninni frægu —
með stimplinum góða á ráðherrana
tvo sem ósannindamenn!
Eða kannske í Tjörnessnámu-af
rekunum 1
Eða i grjótvinnunni lýðfrægu í
Öskjuhlíð I
Spyr sá sem ekki veit, og gæti
lengi haldið áfram með líkar spurn-
ingar.
Hvað sem öðru líður þá virðist
oss, að um leið og vér höldum inn-
reið vora í hóp bræðraþjóða vorra
á Norðurlöndum sem fullvalda riki,
megi ekki minna vera en að vér
höldum merki voru það hátt, að
hafa ekki að fulltrúum i stjórn vorri
menn, sem eru viðurkendir miðl-
ungsmenn — eða minna en það I
Ef haustþingið, sem saman kem-
ur þ. 2. september, þekkir ekki sinn
vitjunartíma og hefir mannaskifti i
stjórninni, að mestu leyti, þá verð-
ur 2. september íslenzkur — Sedan-
da^ur!
Og það má aldrei ske — hvað
sem öðru liðuri

Hrossafjöldinn.
Sala. — Slátrun.
Það er engum blöðum um það
að fletta, að hrossafjöldinn hér i
landi er að verða mjög athugaverð-
ur, ef ekki blátt áfram voðalegur.
Þetta er og ýmsum mætum mönn-
um ljóst. Þeir sjá hvilik hætta get-
ur stafað af þessum hrossafjölda, og
að einhverra ráða verður að leita, ef
vel á að fara til þess að draga úr
honum eða fakka hrossunum.
E$$ert hreppstjóri Ltvy á Asum
hefir meðal annars bent á þetta í
grein í *Landinu% (n. tbl. þ. á).
Hann getur þess að viðkoman sé
geysi mikil, en ekkert flutt dt úr
landinu. Og að með auknum hrossa-
fjölda fari vaxandi fóðurskortshættan,
ef harðan vetur geri á ný.
Þetta er vitanlega hverju orði sann-
ara.    Og   eins og horfumar eru nú
—   óvanalega mikill grasbrestur og
þar af leiðandi tilfinnanlegur mis-
brestur á heyskap og heyöflun —
verður þessi fóðurskortshætta, meðal
annars vegna hrossafjöldans, marg-
falt meiri.
Jón Arnason frá Stóra-Vatnsskarði
hefir einnig ritað góða grein um
þetta efni i >Hmann< (24. tbl. þ. L),
og er fyrirsögn greinarinnar: Stóðeiqn.
—   Bendir hann á að safna skýrsl-
um í kaupstððum og sjávarþorpum
um það, hvað seljast kynni þar af
afsláttarhiossum, og gera svo ráð-
stafanir til þess að selja þangað hross
til slátrunar lir mestu hrossahéruð-
um landsins.
Auk þessa hafa ýmsir menn, eink-
um úr Húnavatnssýslu og Borgar-
firði tjáð mér, bæði bréfiega og i
viðtali, að það væri eitthvert mesta
áhyggjuefni þeirra, hvað hrossin
væru orðin mörg, en ekkert gert
til þess, svo að gagni komi, að fækka
þeim — á heiðarlegan hátt.
t
Síra Jónas Jónasson
frá Hrafnagili.
7. ágúst 1856 — 5. ágúst 1918.
Ræða sira Magnúsar Hclqasonar
i dómkirkjunni.
í Jesii nafni. Amen.
Dögum oftar líða þau oss um var-
ir þessi orð. Frá barnæsku hafa þau
verið ályktarorð bæna vorra til
guðs, og matgt kvöldið vor síðustu
orð og síðasta hugsun undir svefn-
inn, of oft sjálfsagt kaldari en vera
skyldi, en líka vissulega oft þrungin
af innilegri tilfinningu, þakklæti fyr-
ir hjálp og likn og náð á liðnum
degi og trú og trausti til föður vors,
sem vakir yfir oss og annast oss
jafnt nætur og daga. En alveg sér-
staklega djúpur og helgur ómur finst
mér i orðum þessum við líkbörur
góðs og guðhrædds manns. Þau
óma þar eigi að eins sem ályktar-
orð einnar bænar eða  dags,   heldur
Enhvað er nti um hrossafjöldann.
að segja?
Samkvæmt búnaðarskýrslum í Haq-
tiðindum Isiands, hefir tala hrossa
verið á ýmsum timum, sem hér
greinir:
Arið       Tala hrossa    A hverja roo
menn
1800            28300              60
1855            40389              62
1871            29689              43
1890            31281              44
1901            43199              55
190?            48975              58
1906            48908              57
1908            4S121              53
1910            4481S              52
1912      45847              53
1913      47160              54
1914     46644              53
1915      46618              52
1916      49146              55
Sést af þessari skýrslu, að flest
em hrossin siðasta árið, er taflan
nær yfir, 1916. Þá eru þau 49146
alls. Þar áður voru þau flest 1905,
48975, og 1906 að eins nokkuð
færri.
Hitt er víst, að siðan 1916 hefir
hrossunum fjölgað og það ekki lítið.
Engin sala á þeim út úr landinu
undanfarin tvö ár, þar til nú í sum-
ar, en viðkoman feikimikil árlega.
Eftir folaldaviðkomunni að undan-
förnu mun mega óhætt gera ráð
fyrir, að hrossin i vor er leið hafi
verið — ef alt er talið og ekkert
undandregið — um 60000 alls.
Þegar skýrslurnar um skepnu-
fjöldann i ár, 1918, birtast á sinum
tima, þá býst eg við, að hrossafjöld-
inn samkvamt peim verði um eða
alt að 57000.
Það er þvi ekki ofsögum sagt af
hrossafjöldanum, og skjótri fjölgun
hrossanna.
Hrossafjöldinn er orðinn svo mik-
ill i sumum héruðum landsins, að
hann   hnekkir   mjög   þrifum og af-
allra llfsins bæna, alls æfidagsins,
sem á enda er runninn. Mér verð-
ur það stundum, er mér berst andíáts-
fregn slíks manns, að mér fljúga
þessi orð fyrst í hug, og svo var
það í þetta sinn. Og enn get eg
engin orð fundið, sem eins vel inni-
byndi alt það, sem eg finn til, er eg
stend i þessum sporum við likbör-
ur æskuvinar níns, bæði þe ar eg
hugsa til hans, sem burt er kallaður,
og ástvinanna, sem eru að kveðja
hann, og hvort sem eg huesa til
æfinnar, sem liðin er á enda, eða
eilífðaiinnar, sem við tekur. Eg held,
að hann hafi alla æfi átt því láni,
þeirri náð, að fagna, að »eiga jesii
einkavin í hverri þraut*, og því geti
allir, sem unnu honum, kvatt hann
ö nggir og vonglaðir nii, þegar haon
hefir hlotið þá heill, að fá að halla
deyjandi »höfði sinu í drottins skaut*;
og fyrir mínum hugskotsaugum
standa að minsta kosti margir síð-
ustu æfidigarnir hans, sem ein sí-
feld bæn, bæn til guðs um lausn
frá þessum dauðans likama, um
heimfararleyfi til föðurhúsanna á
himnum, til fundar við ástvinina þar.
Og  nú   þegar  guð   hefir   sagt   sitt
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4