Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ķsafold

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Ķsafold

						
Kemur út 1—2
í viku. VerSárg.
5 kr., erlendis T1/^
kr. eða 2 dollarjborg- ,
isb fyrir miðjan júlí
erlendis fyrirfr am.
Lausasala 10 a. eint
^^¦iMliWWfc."^^
ISAFOL
ísafoldarprentsmiðja.                                         Ritst]órf:   Úlafur Björnsson.
¦^^¦^¦„¦^¦¦1,»^—W l^.*. i—
Uppsögn (skrifl.
bundin við áramót,
er ógild nema kom-
in só til útgefanda
fyrir 1. oktbr. og
só kaupandi skuld-
laus við blaðið.
Tsdsími nr. 4^5.
XLV. árg.
Reykjavíkj miðvikndaginn 4. desember 1918.
58. tölublað.
Fullveldis - hátíðin.
Eftir langvint sudda og siild-viðri
rann fallveldisdagur vor, hinn 1.
desember upp með hreinviðri og sól,
svo sem hiin getar björtust verið á
þessum tíma árs. Það var eins og
náttúran vildi ekki láta sina skerf
á vanta til þess að fagna fullveldi ís-
lands á sem fegurstan og hátíðleg-
astan hátt.
Undir hádegi safnaðist múgur og
margmenní upp víð stjórnarráðshús-
ið. Skifti mannfiöldina þúsundum.
í einkennisbúningi voru þir ræðis-
menn erlendra rikja, foringjar af
varðskipinu Valutinn og viðhafnar-
búuir aðrir, sem sérstaklega höfðu
verið boðnir til að vera viðstaddir
hátiðarathöfnina.
Hófst hún með f>ví að hljómleika-.
sveit Reynis Gislasonar lék á lúðra:
»Eldgamla ísafold* og stóðu allit
berhöfðaðir á meðan og eins, cr
hin síðari þjóðlög, dönsk og Islenzk
voru leikin.
Þvi næst gekk fram hinn setti
forsætisráðherra Sigurður Eggerz og
flutti svofelda ræðu:
Ræða Sig  Eggerz.
íslendingarl
Hans hátign konungnrinn hefir
staðfest sambandslögin i gær og í
-dag ganga þau i gildi. ísland er
orðið viðurkent fullvalda ríki.
Þessi dagur er mikill dagur í sögu
þjóðar vorrar. Þessi dagur er runn-
inn af þeirri baráttu, sem háð hefir
verið i þessu landi alt að því í
heila öld. Hiin hefir þroskað oss,
baráttan, um leið og hún hefir fært
45ss að markina. Saga hennar verð-
ur ekki sögð í dag. Hún lifir 5
hjörtum þjóðarinnar. Þar lifir
éinnig minning þeirra, sem með
mestti trúmensku hafa vakað yfir
málum vorum. Hér engin nöfn. Þó
að eins eitt, sem sagan hefir lyft
hátt yfir öll önnur á sínum breiðu
vængjum. Nafn Jóns Signrðssonar.
Hann var ioringinn meðan hann
lifði. Og minning hans hefir siðan
hann dó verið leiðarstjarna þess-
arar þjóðar. í dag eru tímamót. í
•dag byrjar ný saga, saga hins við-
urkenda íslenzka ríkis. Fyrstu
•drættina i þeirri sögu skapar sú
kynslóð, sem nú lifir, frá þeim
æðsta, konunginnm, til þess sem
minstan á máttinn. Það era ekki að
eins stjórnmálamennirnir, er mikln
ráða um mál þjóðarÍDnar, sem
skapa hina nýju sögu, nei, það eru
allir. Bóndinn, sem stendur við orf-
ið og ræktar jörð sina, hann á hlut-
deild i þeirri sögu, daglaunamað-
. orinn, sem veltir steininum úr göt-
unni, hann á hlutdeild í þeirri
sögu, sjómaðurinn, sem situr við
árarkeipinn, hann á þar hlutdeild.
Allir, sem inna lifsstarf sitt af
hendi með alúð og samvizkusemi,
auka veg hins íslenzka rikis.
Og sú er skylda vor allra.
Hans   hátign   konungurinn    hefir
með því að undirskrifa sambands-
lögin, leitt þá hagsun inn i veru-
leikann, sem vakti fyrir föður
hans, Friðriki konungi VIII, sem
öðrurn fremur hafði djúpan skilning
á málum vorum. Og í gær hefir
konungurinn gefið út úrskurð um
þjóðfána íslands, sem blaktir frá
því í dag yfir hinu íslenzka riki.
H!ýr hugur hinnar íslenzku þjóð-
ar andar á móti konungi vorum.
Fáninn er tákn fullveldis vors.
Fáninn er írnynd þeirra hug-
sjóna, sem þjóð vor á fegnrstar.
Hvert stórverk, sem unnið er af
oss eykru vsg fánans. Hvort sem
það er unnið á höfunum, í barátt-
unni við brim og úfnar öldur, eða
á svæði framkvæmdanna, eða í vis-
indum og fögrum listum. Því göf-
ugri sem þjóð vor er, þess göfugri
verður fáni vor. Vegur hans og
frami er frægð þjóðar vorrar og
konungs vors. Vér biðjum alföður
að vaka yfir íslenzka ríkinu og kon-
ungi vorum.
Vér biðjum alföður að styrkja oss
til að lyfta fánanum til frægðar og
frama.
Gifta lands vors og konungs vors
fylgi fána vorum.
Svo drögum vér hann að hún.
Þá dró Stjórnarráðs-dyravörðurinn,
Magnús Vigfússon, hægt og hátið
!ega að hiin hið fyrsta ísleuzka ríkis-
tjúgu-flagg, og i sömu andrá þutu
fánarnir upp um allan bæ, svo að
á einni mínútu var höfuðstaðurinn
kominn i fullveldis hátíðarbúning.
Jafnframt dundu við fallbyssuskot,
21 að tölu, frá varðskipinu, er var
alt fánum skreytt og islenzki fáninn
við hiín á aftursiglu. En undir lék
hljómleikasveitin »Rís þú unga ís-
lands merki* (lag Sigf. Einarssonar).
Þá gekk fram foringinn á varð-
skipinu og mælti á þessa leið:
Ræða Lorcks höfuðsmanns.
Sem fulltrúi Danmerkur á þessari
hátíðlegn stundu vil eg taka það fram,
að þvi 2i fallbyssuskoti, sem einmitt
niina, i virðingarskyni, var skotið
frá því skipi, sem eg hefi þann heið-
ur að stjórna, var skotið eftir skipun
dönsku stjóinarinnar og að það er
sá skotafjöldi, sem alheimslögum'
snmkvæmt er ákveðinn þegar hetðra
skal flagg fullvalda rikis.
Með því er frá Danmerkur háifu
sýnt hið fyrsta ytra, en mjög mikil-
væga merki þess, að það er ein-
lægur vilji dönsku þjóðarinnar að
fuilnægja sambandslögunum á sem
hollustusamlegastan hátt.
Eins og tveir fullveðja, norrænir
bræður eru ísland og Danmörk enn
þá tengd saman nánum böndum,
fyrs't og fremst með persónu Hans
Hátignar konungs vors, og danska
þjóðin finnur sig fullvissa þess, að
qú þegar hver hugsun um darískt
forræði er á burtu numin með rót-
um,    muni    þessir    íveir    norræna
bræðnr taka höndum saman i inni-
leik og gagnkvæmu trausti til þess
að leysa af hendi hin mörgu verk-
efni, sem hinir merku og nýju tím-
ar, er ná taka við, leggja bæði hinni
islenzku   og   dönsku þjóð á berðar.
Það er venjulega ekki auðvelt, að
skilja tiifinningar og lundarfar annara,
en þó hygg eg að bræður vorir Is-
lendingar skilji, að eigi er það í allá
staði auðvelt hinni dönsku þjóð, sem
hingað til hefir fundið til þess, að
hiin var smáþjóð, að taka þátt i því
sem skeður í dag, en guð, — sem
á svo margan hátt hefir sýnt oss
mönnunum að hann elskar rétt, en
hatar órétt, — hann mun launa
ninni dönsku þjóð fyrir það, að hún
hefir látið sér umhugað um, að gera
eigi bræðraþjóð sinni rangt til í
þessu máli.
Já, guð blessi framtið bæði ís-
lands og Danmerkur og
»Guð varðveiti konunginn«v.
Hefði þá mannfjöldinn, eftir því
sem tíðkast erlendis átt að taka allur
undir: Guð varðveiti konungínn*.
En sú venja var ókunn hér, og
skorti þvi á, allir tækju undir, en
það kemur næst. Lúðrasveitin lék
nú' »Kong Christjan«, en Ág. Bjarna-
son prófessor hrópaði: Lengi lifi kon-
ungur vor, hans hátign Kristján X.
og var undir tekið með niföldum
glymjandi húrrahrópum.
Því næst flutti forseti sam.alþingis,
Jóh. Jóhannesson bæjarfógeti, þessa
ræðu:
RæOa Joh. Jóhannessonar.
Oss er bæði Ijiift og skylt að
minnast sambandsrikis vors, Dan-
merkur, við þetta mjög svo hátíð-
lega tækifæri, þegar íslenzkur ríkis-
fáni er í fyrsta sinn dreginn að hún
á þessu landi og fullveldi íslands
viðurkent í öllum málum þess.
Oss er þetta því Ijúfara og skyld-
ara sem Danmörk er fyrsta ríkið,
sem viðurkent hefir fullveldi íslands
og hefir nú síðast sýnt oss þann
mikla sóma og hið hlýja bróðurþel,
að láta herskip bíða hér, eingöhgu
til þess að heiðra fána vorn við
þetta tækifæri og láta í Ijósi samúð
sina við oss og samfagna oss á þess-
ari stundu.
Eg er þess því fullviss, að tala
fyrir munn hvers einasta íslendings,
þegar eg nii læt í ljósi þá innilegu
ósk og von, a ð Danmerkurriki megi
eflast og blómgast, a ð óskir og
vonir, sem þvi hafa verið hjartfólgn-
ar um mörg ár, megi rætast og að
ætíð megi fara vaxandi bróðurþel
og samvinna milli dönsku og ís-
lenzku þjóðanna, báðum til gagns
og sóma.
Þá var brópað húrra fyrir Dan-
mörku og leikið á lúðra: »Der er
et yndigt Landc.
Hrópaði þá Sig. Jónsson ráðherra:
»Lengi lifi hið islenzka riki«. Og
varð þá húrrahróps-þörfin svo mikil
að aldrei ætlaðt enda að taka. En
eftirleiðis verður að muna: að venjan
hefir helgí.ð ferjalt húrra sem íslenzkt
hiirra og það eitt á því við, þegar
minst er hins íslenzka rikis.
ungshjónin íslenzku.
Þessi rnynd sýnir Kiistján X., konung Dinmerkur 00 Isiands,
og drotningo hans, Alexmdrínu, á veggsvölum Amalíaborgsr, er kon-
ungaskiftin urfu eftir dauða Friðriks VIII., þ.  15. maí  1912.
Að lokum iék láðrasveitin »Ó,
guð vois lands«. Var athöfninni
þar með lokið og hafði hún farið
vel og virðulega fram.
Hátiðleg puðsþjónusta fór fram í
dómkirkjunni k). 2. Biskupinn, herra
(6n Helgnson prédikaði. Lands-
stjórnin, niþiníiisforsetarnir og yfir-
foringi varðskipsins, ásamt foringjum
þess voru viðstaddir. Kirkjan alveg
troðfull.
Um morguniun kl. 11 gengu land-
stjórn og forsetar alþingis fram að leiði
Jóns Signrðssonar og lögðu þakk-
lætis-sveig lsnds og þjóðar á það.
Allan daginn var mannmargt á
strætum úti, Tókust menn i hendur
og samfögnuðn hver öðrum með
sjálfstæðissigurinn.
»AlþinPÍ sendir yður hamingju-
ósk sina þennan dag, með þakklæti
fyrir vel unnið starf«.
Frá   konungi   barst alþiugisforset-
unnm svohljóðandi skeyti:
Alþingismaður
Jóhannes Jóhannessou
Reykjavik.
Drotningin  og eg fiytjum alþingi
hjartanlegt    þakklæti   með   hlýjustu
óskum   um   hamingju   og  gengi til
handa íslandi og þjóðinni.
Christian R.
Út um land var fullveldinu víða
fagnað og hafa síjórn trriðtnu borist
mörg skeyti frá sýslumönnum og
öðrum, sem verða birt síðar.
Símskeyti.
Sambandslaganefndin sendi eftir-
farandi símskeytt til Hage ráðherra
1. des:
Ȓs enzku nefndarmennirnir senda
hér með dönsku samverkamönnun-
um alúðarfylstn kveðjur, með þakk-
læti fyrir góða samvinnn.
Jóh. Jóhannesson, Bjarni Jónsson
frá Vogi, Einar Arnórsson, Þorsteinn
Jónsson«.
Þingforsetar sendu konungi eftir-
farandi skeyti:
»Alþingi íslendinga óskar á þess-
um degi að serda konungi landsins
sínar þegnsamlegustu kveðjur og láta
í ljós hinar beztu óskir konungin-
um og konungsættinni til handa.
Jóh. Jóhannesson, G. Björnson,
M. Guðmundssont.
Ennfremnr sendu þingforsetar for-
sætisráðherranum, Jóni Magnússyni,
svo hljóðandi skeyti:
Fullveldinu fagnað erlendis.
Um fuilveldishátíð landa í Khofn
hefir borist eftirfaranch símskeyti:
300 íslendingar í Kaupmanna-
höfn héldu fullveldisdagirm hátíð-
legan og fór hátíðm prýðilega
fram.
Hún hófst' með því að sungið var
„Ó, guð vors lands", og lék hljóð-
færasveit undir. Síðan flutti Pin--
nr prófessor Jónsson erindi um
sjálfstæðisbaráttu íslendinga. Jón
Magnússon mælti fyrir minni kon-
ungs. Símskeyti voru send kon-
ungi, Zahle. Krieger, Haage og
Jóhannesi Jóhannessyni forseta
sam. Alþingis.
Þá var sezt að kvöldverði og
etið smurt braut. Kristján Alberts-
son mælti fyrir miuni íslands.
Thor. Tulinius fyrir minni Dan-
merkur og Sigfús Blöndal fyrir
minni Norðurlanda. Síðan var
sezt að drykkju, dans stiginn og
margar ræður haldnar.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4