Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						16  1. desember 2007  LAUGARDAGUR
FÓLK GÖTUNNAR  III. HLUTI
Hundruð heimilislausra
Félagsmálaráðuneyti komst að þeirri nið-
urstöðu að 47 einstaklingar væru heimilis-
lausir á Íslandi árið 2005 og þar af fjórar 
konur. Enginn viðmælenda Fréttablaðsins 
var þessari niðurstöðu sammála og nefndu 
margir skýrsluna sem dæmi um léleg 
vinnubrögð stjórnvalda. Þá gagnrýndu 
margir hversu margar nefndir hafi verið 
stofnaðar í gegnum tíðina um málefni 
heimilislausra og hversu margar athuganir 
og talningar hafi farið fram án þess að það 
hafi skilað miklum árangri. 
Árið 2005 komu 85 manns í meðferð hjá 
SÁÁ beint af götunni, þá eru þeir ekki taldir 
með sem hafa haft stutta viðkomu hjá ætt-
ingjum áður en þeir skráðu sig í meðferð og 
heldur ekki þeir sem komu af sjúkrastofn-
unum. Árið 2006 komu 144 af götunni. 
Tölur Gistiskýlisins og Konukots segja 
sömu sögu og verður að teljast ósennilegt 
að Rauði krossinn hefði opnaði neyðarskýli 
fyrir fjórar heimilislausar konur. Raunar 
hafa áttatíu konur gist í Konukoti, allt frá 
einni nótt til 450 nótta.
Á málþingi um heimilislausa árið 2006 
kom fram að um 300 manns ættu ekki heim-
ili á Íslandi.
En skiptir þetta máli? Helga Björnsdóttir 
mannfræðingur sem rannsakað hefur heim-
ilislausa á Íslandi, bendir á að ef aðeins 47 
manns eru á götunni þá er það 47 manneskj-
um of mikið. 
Ástand en ekki lífsstíll
Það er ekki nóg að fjalla um einstaka heim-
ilislausa manneskju. Það skiptir raunar 
engu máli hverjir eru heimilislausir því 
það er breytilegt á hverjum tíma. Áherslan 
á því að vera á heimilisleysi sem ástand 
sem kemur til vegna félagslegra örðug-
leika.
Eva Lind Björnsdóttir var heimilislaus í 
fimmtán ár og leggur hún mikla áherslu á 
að enginn velji sér það hlutskipti að eiga 
hvergi heima. Eins og fram kom í umfjöll-
un Fréttablaðsins í gær einkennir lífið á 
götunni mikið ofbeldi, sérstaklega gagn-
vart konum. Þá þjást flestir heimilislausir 
af alvarlegum sjúkdómum sem fylgja 
slæmu líferni og ofneyslu áfengis og vímu-
efna.
Kastljósið ætti því að beinast að þeirri 
staðreynd að sumir þurfi að lifa við aðstæð-
ur sem geta ekki talist mönnum bjóðandi. 
Lausnin felst í að útbúa aðra valmöguleika 
fyrir fólk sem glímir við geðsjúkdóma, fíkn 
og félagslega fötlun.
Dvalarstöðum lokað
Þegar Akurhóli í Gunnarsholti og Byrginu  
var lokað tók fátt við þeim einstaklingum 
sem þar bjuggu. Akurhóli virðist hafa verið 
lokað vegna sparnaðaraðgerða og saga 
Byrgisins er flestum kunn. Síðan þá hefur 
fátt gerst fyrir utan opnun heimilis fyrir 
heimilislausa karla við Njálsgötu. Ekkert 
svonefnt langtímaúrræði fyrir konur hefur 
komið í staðinn. Nú stendur til að úthluta 
sex litlum einbýlum til heimilislausra og á 
næsta ári verður sett á fót heimili með svip-
uðu móti og er á Njálsgötuheimilinu fyrir 
tuttugu karla.
Margt er vel gert
Þótt augljóslega vanti meiri aðstoð við 
heimilislaust fólk má ekki líta fram hjá 
hinu góða sem gert er.
Kristileg samtök leika stórt hlutverk í 
umsjón með heimilislausum. Með fulltingi 
Reykjavíkurborgar rekur Samhjálp kaffi-
stofu þar sem boðið er upp á máltíð í hádeg-
inu og kaffi í eftirmiðdaginn, Gistiskýlið 
við Þingholtsstræti og meðferðarheimilið 
Hlaðgerðarkot eru á þeirra vegum.
Þá kemur Samhjálp að rekstri Miklu-
brautar 18 og 20, sem voru fyrstu heimilin í 
anda hinnar umdeildu Njálsgötu 74.
Konukot er rekið af Rauða krossinum og 
var sett á stofn árið 2004. Heimilisleysi 
kvenna er falið vandamál og er talið að þær 
eigi auðveldara með að fá gistingu hjá körl-
um. Einnig eru dæmi um að konur selji lík-
ama sinn fyrir gistingu.
Heimilið við Njálsgötu 74 sem Reykja-
víkurborg opnaði í sumar naut takmark-
aðra vinsælda meðal íbúa götunnar en 
þykir gott framtak meðal þeirra sem starfa 
með heimilislausum dags daglega. 
Þá segir Halldór Lárusson, umsjónar-
maður Gistiskýlisins að Njálsgötuheimilið 
létti örlítið á annars yfirfullu skýlinu. Hug-
myndin sem liggur að baki er sú að fólk nái 
frekar framförum þegar það eigi fastan 
samastað. Það hefur sýnt sig á Miklubraut 
20 þar sem tveir íbúar af átta hafa tekið 
miklum framförum. 
Vistuð í fangaklefum
Lögreglan í Reykjavík hýsir fjölda fólks í 
fangaklefum sínum ár hvert. Hún tekur við 
þeim sem leita til bráðamóttökunnar, fá 
ekki athvarf í Konukot eða Gistiskýlinu og 
þeim sem banka upp á og biðja um nætur-
pláss.
Stefán Eiríksson lögreglustjóri höfuð-
borgarsvæðisins segir lögreglumenn standa 
frammi fyrir þeirri ákvörðun hvort vísa 
eigi fólki út í kuldann eða hýsa það. Hann 
segist hræddur um að vandi heimilislausra 
liggi í því að lögreglumenn séu of brjóst-
góðir og þrýstingurinn sé því ekki nægilega 
mikill á sveitarfélögin. Stefán segir að það 
fyrirkomulag að nota fangaklefa til að hýsa 
vegalaust fólk þekkist ekki víða.
Verustaður yfir daginn
Fólki á götunni hefur vantað samstað yfir 
daginn, en neyðarskýlin eru venjulega 
lokuð frá hádegi fram á kvöld. Hjálpræðis-
herinn opnaði nýlega dagsetur þar sem 
heimilislausir geta baðað sig og hvílt. 
Þar er einnig bókasafn, fönduraðstaða 
og hugmyndir eru uppi um að þróa starfs-
endurhæfingu í samstarfi við nytjamarkað 
Hersins í sama húsi. 
Að sögn Vilborgar Oddsdóttur starfs-
manns Hjálparstarfs kirkjunnar þarf fólk 
að vera í neyslu til þess að lifa af á götunni, 
því sé nauðsynlegt að búa til verustað yfir 
daginn með verndaðri vinnu. Það gæti orðið 
til þess að fólk rati réttu leiðina af götunni.
Karlar og konur
Heimilislaus pör geta ekki búið saman. Til-
hneiging er til að líta á heimilislausa sem 
börn sem þurfi að hafa vit fyrir að mati 
Helgu Björnsdóttur og því sé ekki gert ráð 
fyrir að þeir dragi sig saman eins og aðrir.
Því eru þó ekki allir sammála. Eva Lind 
Björnsdóttir segir stöðu kvenna á götunni 
vera mjög slæma og að ástarsambönd sem 
þar verði til séu ekki raunveruleg sambönd 
heldur byggist þau á ofbeldi og kúgun. 
Sú staðreynd að pör geti hvergi búið 
saman gerir það að verkum að þau gerast 
heldur hústökufólk og forðast það að leita 
sér hjálpar. 
Hvers má vænta
Starfshópur um utangarðsfólk hefur undan-
farna mánuði starfað hjá Reykjavíkurborg 
og nefnd um heimilisleysi hjá félagsmála-
ráðuneytinu, auk fleiri nefnda um mál sem 
tengjast heimilislausum á einn eða annan 
hátt. 
Það sem þegar hefur verið ákveðið er að 
opna annað heimili fyrir heimilislausa karla 
á vegum Reykjavíkurborgar og að útdeila 
sex litlum húsum til þeirra sem vilja búa 
einir. 
Fátt var um svör frá stjórnvöldum önnur 
en að enginn eigi skilið að vera heimilislaus 
og ábyrgðin sé samfélagsins.
Ástand en ekki lífsstíll
Meðferðar- og búsetuúrræðum fyrir heimilislausa hefur verið lokað á undanförnum árum og fólki á götunni fjölgaði um leið. Lögregl-
an og neyðarskýli hýsa fólk sem á í engin hús að venda. Í sumar opnaði heimili fyrir karla við Njálsgötu og ráðgert er að opna annað 
slíkt á næsta ári. Þá verða enn um tvö hundruð manns á götunni. Eva Bjarnadóttir fjallar um heimili fyrir heimilislausa.
?Samvinnu og pólitískan vilja vantar 
til þess að leysa vanda heimilis-
lausra,? segir Þorleifur Gunnlaugs-
son, borgarfulltrúi Vinstri grænna, 
sem sat um nokkurra mánaða skeið 
í nefnd borgarinnar um utangarðs-
fólk. Þegar innt var eftir svörum frá 
velferðarráði um stöðu heimilis-
lausra var vísað á Þorleif. Hann segir 
nefndina ekki hafa hist síðan nýr 
meirihluti tók við völdum. 
?Staða heimilislausra versnaði 
verulega í kringum síðustu aldamót 
þegar ríkið lagði niður Gunnars-
holt og viðlíka úrræði, þar sem alkóhólistar 
og vímuefnasjúklingar fengu mjög faglega 
og góða meðhöndlun. Þessu var hætt af 
sparnaðarástæðum og við tóku úrræði eins og 
til dæmis Byrgið. Ráðherra og hans undir-
menn afhentu gríðarlegt fjármagn í gríðarlega 
ófaglega starfsemi þar sem alls kyns ógeð 
fór fram.? Þorleifur segir að svona hafi staðan 
verið þar til fyrir tveimur árum, en þá var hætt 
að sinna heimilislausum, eins og áður hafði 
verið gert. Byrginu var lokað og fólkið fór aftur 
á götuna. ?Staðan er raunar aftur 
eins og hún var áður en Gunnars-
holt og þeir staðir voru opnaðir. 
Ríkið lætur einhvers konar trúboða 
um þetta fólk og að mínu mati er 
það ekki gott, sérstaklega fyrir fólk 
með geðræn vandamál. 
Það er verið að vísa fólki í fanga-
geymslur. Það er óásættanlegt og 
í rauninni lögbrot. Yfirleitt er fólk 
mjög veikt líkamlega og með alls 
konar sjúkdóma því það er komið á 
síðasta stig alkóhólisma og fíknsjúk-
dóma. Það ætti því að vera læknir á 
gistiskýlinu.? 
Þorleifur segir úrræðin þurfa að vera fjöl-
breytt. Þörf sé á heimilum líkt og við Miklu-
braut og Njálsgötu þar sem ekki er gerð krafa 
um að menn séu allsgáðir. Við taki sambýli 
með stuðningi fyrir fólk sem er edrú en getur 
ekki fótað sig í daglega lífinu og síðast félags-
legar lausnir og íbúðir fyrir þá sem eru tilbúnir 
til að axla meiri ábyrgð. Þá þurfi að huga 
sérstaklega að úrræðum fyrir konur.
VANTAR PÓLITÍSKAN VILJA
HÚSTAKA Víða um borgina má sjá yfirgefin hús þar sem lokað hefur verið fyrir alla innganga svo að hús-
tökufólk komist ekki inn.
 NEYÐARSKÝLI Gistiskýlið er hugsað sem neyð-
arskýli. Þar er aðeins brýnustu líkamlegu þörfum 
sinnt og fólk fær mat, húsaskjól og kemst í bað.
ÞORLEIFUR 
GUNNLAUGSSON
Reykjavíkurborg og Félagsbústaðir munu 
byggja sex lítil færanleg einbýli sem úthlutað 
verður til fólks sem er á götunni. Enn er verið 
að leita að lóð undir húsin við Granda en gert 
er ráð fyrir að þau verði hægt að færa eftir 
þörfum og þeim verði jafnvel komið fyrir á 
lóðum sem á að byggja síðar. 
Björk Vilhelmsdóttir, formaður velferðarráðs, 
segir lítið annað eftir en að finna hentuga 
staðsetningu og setja saman fimm hús í 
viðbót við það sem nú þegar er tilbúið og var 
til sýnis í gær. 
Húsin er sérstaklega vel einangruð og eru 
innréttuð þannig að þau þoli mikinn ágang. 
Slitsterkur dúkur er á gólfum og klósettskál úr 
stáli eins og tíðkast í fangelsum. 
Björg segir húsin geta komið til móts við 
þá einstaklinga sem ekki geta búið í fjölbýli. Í 
einbýli geti þeir verið frjálsir og hagað sér að 
eigin vild. 
?Það eru margir sem vilja ekki okkar hjálp 
og hafa til dæmis neitað plássi á Njálsgötu 74, 
því þeir eiga erfitt með að breyta eigin lífi og 
lúta reglum annarra,? segir Björk.
Leiguverðið verður um 25.000 til 35.000 
krónur á mánuði og gert er ráð fyrir að húsin 
verði tilbúin á næstu mánuðum. 
EINBÝLI VIÐ SJÓINN
BJÖRK VILHELMSDÓTTIR

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128