Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 20. OKTÓBER 2007 15

lesbók

LISTMÁLARI hefur yfirgefið borg-

ina og sest að í hjólhýsabyggð í skógi

undir eldfjalli, þar sem Sandá liðast

um sveitina og rennur út í jökulfljót.

Það kemur lesendum Gyrðis Elías-

sonar ekki á óvart að hitta fyrir

þennan útlaga sem flytur einsemdina

með sér úr mannmergðinni og mátar

hana við dreifbýlið, sveitina, náttúr-

una. En hér hefur höfundur bætt enn

einum skikanum við þann sagna- og

ljóðaheim sem hann hefur sett sam-

an í fjölmörgum bókum á liðnum ár-

um; heim sem hefur mikla sérstöðu í

íslenskum bókmenntum. Hægt er að

ímynda sér að einhver muni í fram-

tíðinni reyna að ?kortleggja? þennan

heim ? ef til vill með flóknu kerfi

millivísana sem og ábendinga um

skírskotanir í önnur bókmenntaverk,

þjóðsögur, tónlist og fleiri menning-

arafurðir sem getið er í textum Gyrð-

is. 

En þessi lýsing getur gefið ranga

hugmynd um þá nóvellu sem hér um

ræðir, því hún virðist við fyrstu

kynni hrein og bein; frásögninni

vindur fram hægt og skýrt, fyrst er

staldrað við sumardvöl málarans í

grennd við aðra hjólhýsabúa, sem

hann umgengst þó lítt, en í seinni

hluta er komið fram á haust og hann

einn eftir á svæðinu. 

En hvað er maðurinn að gera

þarna ? mála? Já og nei. Hann virðist

hafa misst ástríðuna fyrir list sinni á

liðnum árum og hefur líkt og flæmst

út úr fyrra lífi sínu án þess að skýr-

ingar fáist á því. Við lesum um minn-

ingar hans frá æsku en þögnin um

?millitímann? í lífi mannsins hvílir yf-

ir sögunni og lesandanum þar með.

Vonbrigði og sorg hafa sest að í lífi

sögumanns og hann einangrað sig.

Sonur hans kemur í heimsókn en fer

fljótt aftur og hann virðist hafa misst

samband við dóttur sína. Söguheitið

er tvírætt, því nánasta fortíð manns-

ins er eyðileg að hans mati; síðustu

árin hafa verið ?sandár?; ævin renn-

ur úr greipum hans.

Sagan er þannig ferð um slóðir

einsemdar en þar með er ekki sagt

að hún sé þungbúin. Gyrðir hefur

einstakan hæfileika til að skapa til-

finningu fyrir tómleika, eins konar

auðu rými, sem hann tekur síðan að

vinna með og þó asalaust þannig að

lesandi undrast þegar ljóst verður að

sviðið er orðið krökkt af lífi. Þetta

gerist samfara því að maðurinn finn-

ur aftur til nautnar við að mála; hann

er gagntekinn af trjám; skóg-

armaður einnig í þeim skilningi; og

kemur sjálfum sér á óvart með því að

gerast ?náttúrumálari?. Margt er á

seyði; draumar sækja á manninn og

kannski draugar líka; dularfull kona

er á sveimi í skóginum. Þetta þýðir

ekki að hann sleppi úr útlegð sinni ?

raunar kemur ítrekað fram að hon-

um líði eins og hann sé í útlöndum.

Verkið er öðrum þræði lofsöngur

til málaralistarinnar og ekki úr vegi

að geta þess að það er tileinkað af-

bragðsgóðum málara, föður skálds-

ins, Elíasi B. Halldórssyni, sem lést

fyrr á þessu ári. Fyrir vikið skapast í

sögunni margvísleg og heillandi sam-

ræða myndlistar og orðlistar ? og

tónlistin er ekki langt undan, eins og

undirtitill verksins bendir til. Gyrðir

?teiknar? og ?málar?, skóginn, ána

og allan þennan náttúruheim á kyrr-

látan en seiðandi hátt. En þar kemur

einnig fram að sumt birtist skýrast í

tungumálinu. ?Stundum vildi ég að

hægt væri að mála vindinn? hugsar

listmálarinn, ?ósýnilega sveipi hans

og hringiður. Hvernig hann smýgur

innan um trjástofnana einsog glær

reykur, þýtur óséður yfir fullþroskað

gras svo það gengur í bylgjum.? Les-

anda hnykkir við þegar hann áttar

sig á því að sögumaður, eða öllu held-

ur höfundur, hefur í raun ?málað?

vindinn og gert það mætavel. 

En hann málar líka með þögninni

og galdur Gyrðis tengist áðurnefndu

samspili tómleika og hins ríkulega

lífs sem streymir fram jafnt úr orð-

um sögunnar sem og því er býr á

milli þeirra eða bak við þau. Eitt

áhrifamesta orð sögunnar er á loka-

síðunni, það er orðið ?var?.

Með hinu listilega sjónarhorni

málarans tekst höfundi að skapa per-

sónu sem er á hljóðlátri heljarþröm

en miðlar þó til lesandans veröld sem

er full af merkingu og fegurð og dul-

magni. Í sögulok hugsar málarinn

um ?óminnisrökkrið, þangað sem öll

óunnin listaverk hverfa og bíða þess

að einhver fæðist sem geti dregið

þau fram úr sortanum ? það er þetta

rökkurbelti sem umlykur jörðina og

allir sem skapa leita í. En sumir

finna ekkert nema rökkrið sjálft??

Það á ekki við um höfund þessarar

pastoralsónötu; í henni hljóma marg-

ir litir.

Skógarmaður 

Skógarmaður ?Gyrðir ?teikn-

ar? og ?málar?, skóginn, ána og

allan þennan náttúruheim á

kyrrlátan en seiðandi hátt.? 

Ástráður Eysteinsson

BÆKUR

Nóvella

Eftir Gyrði Elíasson,

Uppheimar 2007, 118 bls.

Sandárbókin: Pastoralsónata 

Benni Hemm Hemm ?Ég held að mér finnist hvert einasta smáatriði við þessa plötu vera al-

gjörlega fullkomið.? 

Hlustarinn

E

mperor Tomato Ketchup með hljóm-

sveitinni Stereolab er ein af mínum

uppáhaldsplötum. Ég held að mér

finnist hvert einasta smáatriði við þessa plötu

vera algjörlega fullkomið. Í fyrsta lagi er titill

plötunnar súrealísk snilld og umslagið er al-

veg magnað.

Platan byrjar á dæmigerðu Stereolab inn-

göngustefi sem er eins allan tímann og svo

hlaðast raddir og fleiri og fleiri hljóðfæri ut-

aná hann alveg endalaust. Annað lag plöt-

unnar, Cybele´s reverie, er eitt besta popplag

sem ég hef heyrt á ævinni. Það er líka besta

lagið í öllum heiminum til að setja í græjurnar

í bílnum ef eitthvað vantar uppá stemmn-

inguna. Svo rúllar platan áfram í gegnum há-

vær rokklög, fallegar gítarballöður, trommu-

heila- og hljómborðalúppur, og hvert einasta

lag er frábært.

Takttegundirnar, hörðu fornhljóðgervlarnir,

öll gítarsándin og trommuleikurinn, frábæru

söngkonurnar og tvítyngdu textarnir náðu

allri minni athygli þegar ég heyrði þessa plötu

fyrst. Og ég er enn gáttaður á snilldinni 11 ár-

um síðar.

Benedikt H. Hermannsson tónlistarmaður.

Lesarinn

M

argir krimmalesendur þekkja þá ör-

væntingarfullu tilfinningu sem fylgir

því að hafa lesið allt eftir uppáhalds-

höfunda sína og þurfa að leita að nýjum með

misjöfnum árangri. Ég var til dæmis ósköp

kátur eftir að hafa klárað allt eftir Ian Rankin

þegar mér var vísað á Peter Robinson, annan

Breta, sem skrifar af vaxandi næmi og leikni

um ýmsar birtingarmyndir hins glæpa-

samlega hugarfars á landsbyggðinni, svona

mitt á milli Edinborgarbálks Rankins og Ox-

fordkrimma Colins Dexters. Ég var líka hepp-

inn að ramba á fyrstu bók Michaels Robot-

hams, The Suspect; þar fer margslungin gáta

og feikivel skrifuð, en önnur bók hans, The

Drowning Man, er ekki jafn sannfærandi. Ég

hef verið að kynna mér bækur tveggja banda-

rískra kvenna úr stétt glæpasagnahöfunda:

Karin Slaughter skrifar mergjaða og stundum

sjokkerandi smábæjarkrimma sem einkennast

ekki síst af óvenjulegri persónusköpun og fara

gjarnan í óvæntar áttir. Tess Gerritsen keyrir

hins vegar æsileg spennuplott sín af miklum

hraða, stundum á kostnað trúverðugleika. Það

er athyglisvert við sögur þessara tveggja

kvenna að þær eru mun ofbeldisfyllri og ganga

lengra í lýsingum á blóðsúthellingum og lim-

lestingum en flestir karlhöfundar. Ekki þorir

maður fyrir sitt litla líf að draga nokkrar

ályktanir af því.

Árni Þórarinsson rithöfundur.

Árni ?Ég var líka heppinn að ramba á fyrstu bók Michaels Robothams, The Suspect; þar fer

margslungin gáta og feiki vel skrifuð.? 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16