Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Tímarit Hins íslenska náttúrufræðifélags
Sigurður Björnsson
1. mynd. Vikurdyngjur á Sléttubjörgum, mest frá 1362. Ljósm./photo: Sigurður Björnsson 30. 8. 1996.
GOS í ÖRÆFAJÖKLI 1362
Flestum íslendingum mun
kunnugt um að árið 1362 er
talið að orðið hafi mesta vikur-
gos sem vitað er af hérlendis frá því
land byggðist og að það kom úr
Öræfajökli. Ekki er þó til nema ein
samtímaheimild um það sem þá
gerðist, enda eru heimildir um ná-
lægan tíma fátæklegar. Má sem
dæmi nefna að fundist hafa öskulög
sem sanna að stórkostleg gos haf a þá
orðið en hvergi er þeirra getið. Talið
er að þessi heimild hafi verið skrifuð
norðanlands en er þó kennd við
Skálholt og nefnist Annálsbrot frá
Skálholti. Hún hljóðar þarvnig:
„Eldur uppi í þremur stöðum fyrir
sunnan, og hélst það frá fardögum til
hausts með svo miklum býsnum, að
eyddi allt Litlahérað og mikið afHorna-
firði og Lónshverfi, svo eyddi 5 þing-
mannaleiðir. Hér með hljóp Knappa-
fellsjökull fram t'sjó, þar sem var þrítugt
djúp, með grjótfalli, aur og saur, að þar
urðu síðan sléttir sandar. Tók og aftvær
kirkjusóknir með öllu, að Hofi og Rauða-
læk. Sandurinn tók í miðjan legg á
sléttu, en rak saman ískafla svo að varla
sá húsin. Öskufall bar norður um land
svo að sporrækt varð. Það fylgdi og
þessu að vikurinn sást reka hrönnum
fyrir Vestfjörðum að varla máttu skip
gangafyrir."1
Þarna er örstutt lýsing á því sem
gerðist, greinilega höfð eftir sjónar-
votri og aðeins það sem sagt er um
eftirstöðvar flóðsins getur orkað tví-
mælis og verður að því vikið síðar.
Sá sem sagði ritaranum frá, mun
ekki hafa gert sér grein fyrir að vik-
urírm hefur þjappast saman undir
fæti hestsins og hann því verið
þykkari en þarna kemur fram eða
eins 30-40 cm og Sigurður Þórarins-
son taldi. En þarna er ekki getið um
manntjón af völdum gossins, sem
eðlilegt er að hefði verið gert, ef
orðið hefði. Fleiri annálar geta um
þetta gos2 en eru flestir skrifaðir ára-
tugum og öldum seinna og af mönn-
um sem ekki munu hafa þekkt til á
Suðausturlandi. Þeir minnast ekki á
vikurinn en telja að flóð hafi eytt
sveitinni. Þeir voru í raun og veru að
lýsa atburðum sem gerðust fáum
árum fyrir gosið í Öræfajökli 1362 og
verður þeirra seinna getið.
Náttúrufræðingurinn 73 (3-4), bls. 125-132, 2005
125
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136