Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Samvinnan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Samvinnan

						Bústaöur Gisla Jónssonar

Bústaður Óskars Gíslasonar

Bústaður Óla Barðdals

Bústaður Fanneyjar Pétursdóttur

Bústaður Bárðar Daníelssonar

SIGURÐUR

MAGNÚSSON:

ÞINGVALLA-

HNEYKSLIÐ

Ég tel að þeim þætti Þing-

vallamálsins, sem hófst með

tillögu um vítur á Þingvalla-

nefnd, sem ég bar fram á fundi

Ferðamálaráðs 5. júlí 1966 og

samþykkt var þar, hafi raun-

verulega verið lokið með grein,

sem ég skrifaði 4. ágúst í fyrra,

og Tíminn birti, þar sem eng-

in tilraun hefir síðar verið gerð

til afsönnunar á þeim stað-

hæfingum, er þar voru uppi

hafðar.

Ég er enn fullviss um, að í

greininni hafi ég fært að því

óyggjandi rök, að friðunarlög-

in áttu ekki einungis að varð-

veita það svæði, sem þá af-

markaði sjálfan þjóðgarðinn,

heldur hafi þeim einnig verið

ætlað að tryggja, að einstökum

mönnum yrði ekki heimilað að

byggja í landi jarðanna Kára-

staða, Brúsastaða, Svartagils

og Gjábakka. Ég vakti á því

athygli, að sumarbústaðirnir,

sem nú eru risnir, bæði innan

sjálfs þjóðgarðsins og í landi

jarðanna fjögurra, sem frið-

aðar voru vegna hans, bæru

þess vitni, að Þingvallanefndir

hefðu framið gróft trúnaðar-

brot. Vitað var þá, að núver-

andi Þingvallanefnd hafði í

hyggju að úthluta um 30 nýj-

um sumarbústaðalöndum á

þessu svæði. Ég taldi nauðsyn-

legt að þetta yrði stöðvað, og

skaut máli mínu bæði til úr-

skurðar þjóðarinnar allrar og

forsætisráðherrans, sem sam-

kvæmt friðunarlögunum er yf-

irmaður nefndarinnar. Ég rifj-

aði upp nokkur ummæli þeirra

alþingismanna, sem á sínum

tíma áttu mestan þátt í laga-

smíðinni, en þau tóku af öll

tvímæli um það sem hér var

mergur máls; landið var allt

friðað með lögunum og ráð-

stöfun þess til einstakra manna

var af þeim sökum algjörlega

óheimil.

Ég fullyrði ekki, að í Bret-

landi myndu hinir seku hafa

verið lögsóttir ef sams konar

hneykslismál hefði verið opin-

berað þar í landi, en ég skal

ábyrgjast, að bæði þar og á

Norðurlöndum myndi lóðaút-

hlutunin hafa verið stöðvuð og

ráðstafanir gerðar til þess að

hinir ólöglega byggðu sumar-

bústaðir hyrfu smám saman

úr þjóðgarðinum og friðaða

svæðinu utan hans. Það mátti

einnig eftir atvikum telja lang-

samlega farsælustu lausnina,

þar sem segja má, að hér hafi

upphaflega miklu fremur ver-

ið um að ræða slysni en af-

brot, siðvillu en siðblindu.

Sennilega má rekja fyrstu lög-

brotin til elztu Þingvallanef nd-

arinnar, og eins og hver syndin

býður annarri heim, þannig

taldi einn sér það heimilt, sem

öðrum hafði reynzt átölulaust,

hvort sem það var nú réttur

til þess að veita eða þiggja

rangfenginn hlut.

Gömlu sumarbústaðirnir

voru ekkert vandamál. Eigend-

ur þeirra höfðu um árabil not-

ið forréttinda, sem þeir aldrei

áttu að fá. Engu máli skipti,

hvort húsin fengju að standa

árinu lengur eða skemur. Aðal-

atriðið var, að þeir hyrfu með

tímanum, og að þar kæmi aft-

ur ilmur úr friðlýstri jörð, ber

á lyng og lauf á grein, er nú

var orðið það „Grímsstaða-

holt", er upp hafði risið „í

skjóli skipulagsleysis" þess,

sem einn af lagasmiðunum

óttaðist að verða myndi ef

lögin tryggðu ekki hvort

tveggja; algera friðun á landi

jarðanna fjögurra og þjóð-

garðsins sjálfs.

Aðalatriðið var að stöðva

öfugþróunina, hætta við út-

hlutun lóðanna og græða

smám saman sárin, sem

skammsýnir menn höfðu veitt

hinni friðuðu jörð.

Staðsetning einkabústaða

þeirra, sem nú eru innan þjóð-

garðsins sjálfs, er svo augljóst

hneykslismál, að um það þarf

ekki að fjölyrða, en ef einhver

skyldi trúa því að höfundar

friðunarlaganna frá 1928 hefðu

ætlað að láta óátaldar bygging-

ar sumarbústaða í landi jarð-

anna fjögurra, sem næst liggja

þjóðgarðinum og fyrr eru

nefndar, þá ráðlegg ég hon-

um að lesa grein mína, sem

birtist í Tímanum 12. ágúst í

fyrra, en þeim, sem því nenna

ekki, vil ég benda á, að í lög-

unum segir m. a. svo:

„Ekkert jarðrask, húsabygg-

ingar, vegi, rafleiðslur eða önn-

ur mannvirki má gera á hinu

friðlýsta svæði eða í landi

jarðanna Kárastaða, Brúsa-

staða, Svartagils og Gjábakka,

nema með leyfi Þingvalla-

nefndar".

Mér þykir sennilegt að svipað

ákvæði verði sett núna á jóla-

föstunni í friðunarlögin um

þjóðgarðinn nýja að Skafta-

felli í Öræfum. Náttúruvernd-

arráð hlýtur að fá leyfi til að

reisa þar þær byggingar, sem

það telur nauðsynlegar til þess

að almenningur geti notið hins

friðlýsta svæðis, t. d. eins og

menn telja nú eðlilegt að Val-

höll eða einhver annar almenn-

ur greiðasölustaður sé á Þing-

völlum. Hún verður einnig að

fá rétt til að banna „jarðrask,

húsabyggingar" og annað það,

sem spillt geti sameign þjóð-

arinnar að Skaftafelli.

En hvað haldið þið að lands-

fólkið myndi segja, ef það

fréttist á útmánuðunum að

þeir Birgir Kjaran, Sigurður

Þórarinsson og aðrir góðir og

heilvita menn í Náttúruvernd-

arráði hefðu í skjóli þessa

ákvæðis úthlutað til vina og

vandamanna nokkrum tugum

sumarbústaðalóða að Skafta-

felli?

Ég er sannfærður um, að

þess konar tiltæki ætti fremur

að leiða til rannsóknar á geð-

heilbrigði en kröfu um máls-

sókn vegna trúnaðarbrots.

í þessu sambandi skiptir

samanburður á náttúrufegurð

þessara tveggja stórbrotnu og

unaðslegu landssvæða sára-

litlu máli, en sögufrægð og

helgi Skaftafells og Þingvalla

er þó mjög ósambærileg. Og ef

við teljum rétt árið 1967 að

tryggja það með lagasetningu

eða reglugerðum, að upp rísi

ekki að Skaftafelli „eins kon-

ar Grímsstaðaholt í skjóli

skipulagsleysis og stundar-

hagnaðar einstakra listsnauðra

manna"— hví skyldum við þá

efast um að þeim vísu mönn-

um, sem eiga nú sæti á Al-

þingi, takist með lagasetningu

að tryggja það? Og hverjum

kemur í hug, að þeir Jónas

Jónsson, Bernharð Stefánsson,

Jón Baldvinsson og aðrir þeir

góðu menn, sem á sínum tíma

beittu sér fyrir lögunum um

friðun sjálfra Þingvalla og

jarðanna fjögurra, hafi verið

þeir blábjánar að gera þau svo

illa úr garði, að þrátt fyrir þau

mættu einstakir menn taka til

við að hrúga upp sumarbústöð-

um á því sögufræga og fagra

landi, sem þeir ákváðu að frið-

lýsa?

Nei, lögin sjálf eru mjög ótví-

ræð, og þess vegna eru laga-

brotin afar augljós.

Af því, sem hættulegast má

telja þess, sem orðið hefir eða

ekki varð frá því er Tímagrein-

in birtist í fyrra, tel ég að fyrst

og fremst beri að vekja athygli

á sinnuleysinu, sofandahætt-

inum, sem einkennt hefir það,

sem nefna má almenningsálit.

Að vísu heyrist enginn mæla

Þingvallanefnd minnstu bót,

og nokkrir þjóðhollir borgarar

hafa ritað í blöð og lýst van-

þóknun á framferði nefndar-

innar. Stöku fundarsamþykkt-

18

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68