Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						42  22. desember 2009  ÞRIÐJUDAGUR

menning@frettabladid.is

Ath. í kvöld kl. 20 

Í tilefni af útkomu plötunnar Found 

Songs hyggst tónlistarmaðurinn 

Ólafur Arnalds halda tónleika í 

Salnum í kvöld. Húsið verður opnað 

kl. 20. Ólafur hyggst tjalda öllu 

til á tónleikunum. Einnig hefur 

Ólafur bætt við meðlimaskipan 

sína á tónleikunum, og því verður 

þetta stærsta umgjörð sem Ólafur 

hefur smíðað í kringum tónleika 

hérlendis.

Rithöfundunum Oddnýju Eir Ævars-

dóttur og Þórdísi Björnsdóttur hefur 

verið boðið að njóta starfsaðstöðu 

í rithöfundaríbúð Vatnasafnsins í 

Stykkishólmi. Íbúðinni fylgja starfslaun 

meðan á dvölinni stendur, en þær 

Oddný Eir og Þórdís fá hvor um sig 

þrjá mánuði á launum. 

Starfsaðstöðunni í Vatnasafninu 

er nú úthlutað fjórða árið í röð, 

en áður hafa dvalið þar þau 

Guðrún Eva Mínervudóttir (2007), 

Rebecca Solnit (2008), Anne 

Carson (2009) og Óskar Árni 

Óskarsson (2009). 

Í valnefnd fyrir vinnustofu 

rithöfundanna eru þau Fríða 

Björk Ingvarsdóttir, bókmennta-

fræðingur sem er formaður 

nefndarinnar, Dagur Kári Pétursson 

kvikmyndaleikstjóri og Hjálmar 

Sveinsson, heimspekingur og dagskrárgerðar-

maður hjá RÚV. 

Vatnasafnið í Stykkishólmi hýsir innsetningu 

bandaríska listamannsins Roni Horn sem 

unnin var í samstarfi við Art Angel í London 

(http://www.libraryofwater.is) en það er 

Annenberg-stofnunin í Bandaríkunum 

(http://www.annenbergfoundation.

org) sem styrkir veru rithöfundanna í 

gestaíbúð safnsins í Stykkishólmi.

Oddný og Þórdís senda báðar frá 

sér prósaverk þessi bókajól og hafa 

báðar hlotið verðskuldaða athygli 

fyrir verk sín og eru því vel að því 

komnar að fá þessa dvalar- og 

starfsstyrki í Stykkishólmi.  - pbb 

Tvær konur í Vatnasafnið

BÓKMENNTIR Oddný Eir er 

önnur tveggja skáldkvenna 

sem fá styrk til dvalar og starfa 

í Vatnasafninu í Stykkishólmi á 

næsta ári.

> Ekki missa af ?

Þorláksmessutónleikum 

annað kvöld: Bubbi verður 

í Háskólabíói og beinni 

útsendingu á Bylgjunni, en á 

Rás 2 Ríkisútvarpsins verða 

Buff með beina útsendingu 

frá Sódómu. Meðal gesta 

verða Magnús Eiríksson, Helga 

Möller, Haukur Heiðar úr Diktu 

3 Raddir og Beatur ásamt 

fleirum. Bubbi verður einn en 

með þúsund gesti í sal. 

Sagan af lausaleiks-

króganum Oliver Twist sem 

dagar uppi á munaðarleys-

ingjahæli eftir að móðir 

hans deyr af barnsförum á 

götunni hefur lengi heillað 

lesendur og áhorfendur 

kvikmynda og leikhúsa. Á 

annan í jólum frumsýnir 

Þjóðleikhúsið söngleik frá 

1960 sem strákur úr East 

End, ólæs á nótur og mennt-

aður sem prentmyndasmið-

ur, samdi rétt þrítugur að 

aldri.

Höfundurinn hét Lionel Begleiter 

og var skraddarasonur í gyðinga-

hverfum austurhluta Lundúna, 

þar sem fátækt og neyð var hvað 

mest, og innflytjendur hafa búið 

lengst af, húgenottar, gyðingar og 

Pakistanar. Þar voru á uppeldis-

árum hans mest átök milli fasista 

og róttæklinga í London eins og 

annar höfundur af gyðingaættum, 

Harold Pinter, hefur greint frá að 

hafði mikil áhrif á bernsku ungra 

manna. Begleitner-fólkið var frá 

Galiciu og hafði flúið pogroma ? 

gyðingaofsóknir Austurríska keis-

aradæmisins. Hann var á unga 

aldri þegar foreldrum hans var 

sagt að drengurinn hefði óvenju-

legar tónlistargáfu en ekki hafði 

það nein áhrif. Hann lærði prent-

myndasmíði og rak ásamt félaga 

sínum fyrirtæki í silkiþrykks-

bransanum sem þá var nýjung og 

mikill uppgangur var í auglýsinga-

gerð. Þaðan leiddist hann til starfa í 

Unity-leikhúsinu þar sem Joan Litt-

lewood starfaði sem framleiðandi 

áður en hún stofnaði sitt áhrifa-

mikla leikhús Theatre Workshop 

í East End. Bart, en það var lista-

mannsnafn hans, hóf feril sinn í 

leikhúsi sem leikmyndahönnuður. 

Það leiddi síðan til þess að hann fór 

að skrifa sönglög og fyrr en varði 

var hann farinn að semja hittara 

fyrir unga stráka: Allt á floti all-

staðar sem Skapti Ólafsson söng 

var samið fyrir Tommy Steele, 

hann samdi líka Living Doll fyrir 

Cliff Richard. 

Bart átti þrjá söngleiki á fjöl-

um London 1960: Lock Up Your 

Daughters, Fings Ain´t Wot They 

Used T´Be, þar sem cockney-

slangur var fyrst notað í heilli leik-

sýningu, og Oliver!

Bart samdi bæði talmál, texta og 

tónlist fyrir Oliver! Hann hefur að 

öllum líkindum notað söguna eins 

og hún birtist í kvikmynd Davids 

Lean frá 1948 sem grunn að söng-

leiknum sem einfaldar söguna 

mikið. Oliver! var stærsti söngleik-

ur Breta allt þar til Rice og Webber 

sömdu Jesus Christ Superstar 1970. 

Hann gekk í árafjölda bæði í Lond-

on og New York og hefur margsinn-

is verðið endurlífgaður á sviði um 

allan heim. Einkenni hans er mik-

ill fjöldi þekktra söngnúmera sem 

bæði eru lögð í munn Nancy, stúlku 

í þjófagengi Fagins sem vill bjarga 

Oliver frá sínum eigin örlögum, 

Fagin sjálfum og svo leikhópnum 

öllum. Sönglög verksins eru löngu 

orðin þjóðareign Breta og margir 

kunnir listamenn hafa byrjað feril 

sinn í Oliver í drengjahópnum sem 

prýðir sýningu á verkinu og ræður 

ekki litlu um vinsældir þess: Phil 

Collins í Genesis hóf feril sinn í 

Oliver! eins og Steve Marriott í 

Small Faces.

Velgengni varð Bart að aldurtila: 

honum græddist óhemju fé af höf-

undarlaunum en hann sóaði því í 

gleðskap og bílífi ? og aðra söng-

leiki sem hann kom á svið; frægast-

ur þeirra var Blitz! sem hann setti 

á svið 1962 og lýsti þeim dögum 

þegar loftárásir voru harðastar á 

London en það var dýrasta svið-

setning sem þá hafði verið sett 

á svið í borginni. Twang  (1965), 

söngleikur hans um Hróa Hött, var 

flopp og söngleikur hans La Strada 

(1969) komst í sögubækur því sýn-

ingum var hætt eftir frumsýningu. 

Hann var lýstur gjaldþrota 1972. 

Hann hafði lagst í lyfjaneyslu og 

ekki bætti úr skák að hann var í 

skápnum alla sína ævi. Hann var 

drykkjumaður í hartnær þrjátíu ár 

og endaði illa skaddaður á líkama. 

Hann lést 1999.

Það var í raun kynslóðin sem 

kom á eftir honum í breska söng-

leikhúsinu, Webber, MackIntosh, 

sem kom honum á þann stall sem 

hann átti skilið, en þá var það of 

seint.

Söngleikurinn Oliver! var 

upphaflega saminn fyrir full-

orðna leikhúsgesti: efnið er þess 

eðlis, harðræði og hungur, skipu-

lögð glæpastarfsemi með börn, 

drykkjusýki og ofbeldisverk. 

Sagan er löguð til: Fagin sleppur 

í enda söngleiksins frá hengingu 

sögunnar, Bill Sykes deyr af slys-

förum, hrapar til dauða en hengir 

sig ekki í slysni, Nancy er barin 

til dauða eins og í upphaflegu sög-

unni. Sá stóri hópur sem kunn-

ur er í sögunni er mun fámenn-

ari, enda söngleikurinn form sem 

útheimtir einfalda drætti. það er 

barnaskarinn sem gerir söng-

leikinn að skemmtun fyrir unga 

sem aldna og þannig er sýning-

in kynnt af Þjóðleikhúsinu. Mik-

ill fjöldi kemur fram í sýningunni 

en Selma Björnsdóttir setur verk-

ið á svið en hljómsveitarstjóri er 

Jóhann G. Jóhannsson.

Sala hefur gengið vel á sýning-

una og vísast munu margir næsta 

misseri eða lengur njóta sönglega 

Lionels Bart og þeirra litríku per-

sóna sem Charles Dickens skóp um 

fátæka síbrotamenn og betra fólk í 

Lundúnum 1838.  pbb@dfrettabladid.is

Þjófahyski og betra fólk

LEIKLIST Mikið fjör og mikið gaman: hér eru börn að biðja um meiri mat á munaðarleysingjahæli. Saga Dickens varð til þess að 

róttækar breytingar voru gerðar á munaðarleysingjahælum í heimalandi hans á sínum tíma.  FRTÉTTABLAÐIÐ/ANTON

Konunglega danska bókhlaðan 

vill að Google fái það verkefni 

að skanna inn á vef sinn 1,6 

milljónir danskra bóka. Víðast 

hvar hafa höfundar og útgefend-

ur snúist öndverðir gegn þeim 

áætlunum Google að gera stór-

an hluta af bókum aðgengilegan 

á netsíðu sinni, en forstöðumaður 

Konunglegu dönsku bókhlöðunn-

ar er á öndverðri skoðun. Hann 

segir Dani ekki hafa efni á því að 

koma öllu þessu bókaflóði inn á 

vefinn og því sé best að Google 

geri það.

Yfirmaður Google í Evrópu 

hefur áhuga: það er verið að 

skanna inn verk höfunda á vegum 

Google sem fallnir eru frá fyrir 

löngu. Svo löngu að verk þeirra 

eru komin í almannaeign.  

Rök Erlings Kolding Nielsen 

eru einföld: ef ekki er gengið í 

verkið tapar dönsku menning 

fyrir engilsaxneskum bókmennt-

um. Hann vill borga 120 milljón-

ir til Google fyrir verkið en þeir 

hjá Google hafa reynst tregir til. 

Nú er annað fyrirtæki, ProQuest 

að skanna inn danskar bækur frá 

15. og 16. öld, flestar á latínu.

 - pbb 

Danir treysta á Google

Bókmenntir  ????

Hjartsláttur

Ragnheiður Gestsdóttir

Tristan og Íris Sól

Nöfnin segja allt: ný saga eftir Ragnheiði Gestsdóttur 

sem getið hefur sér gott orð fyrir fyrri unglingasögur 

sínar, gerist í efsta bekk grunnskóla þar sem nýr strákur 

kemur í bekkinn til Írisar Sólar. Hann sýnir henni áhuga 

frá fyrstu stund og þrengir sér upp á hana og reynist þá 

elskulegur strákur. Þau verða par og eflast kynni þeirra 

á liðnum vetri þegar búsáhaldabyltingin er í fullum 

gangi. Tristan er dökkur á hörund, ávöxtur næturgamans 

móðurinnar sem er frá Keflavík og sleit öllu sambandi 

við föðurinn sem var Dani af sómölskum uppruna. En 

hver er ekki kominn til landsins til að þjálfa körfubolta-

lið? Og þegar móðir Tristans fær tilboð um að flytjast til 

Kanada og kenna þar ákveður Tristan að stinga af.

Þetta er þekkileg lítil saga. Höfundurinn rekur hana í gegnum kafla sem 

bera yfirheiti tiltekinnar persónu og við rekjum atburðarásina gegnum hana. 

Það skapar frásögninni aukið líf og tilbreytingu að svissa sjónarhorninu þó 

yfir öllu gnæfi alvitur höfundur. Þetta eru geðfelldir krakkar, það er aðeins 

tæpt á hugsanlegum fordómum en þeir gera aldrei vart við sig. Kynlíf tekst 

ekki með krökkunum sem er sérkennilegt, og foreldrar eru ekki mikið til 

vandræða, þetta er allt slétt og fellt og fer vel að lokum. Raunar tekst Ragn-

heiði langbest upp í köflum sem lýsa flandri Tristans þar sem hann er einn 

á ferð í aðstæðum sem eru honum ókunnugar. Hún er ágætis sögumaður 

og skrifar látlausan og öfgasnauðan stíl. Bakgrunnurinn glæðir söguna nánd 

og gerir hana trúverðugri sem er ágætt því skólalífið er full kurteist. Þetta 

er heimur sápunnar en snoturlega saminn og skaðar ekki né meiðir, hvergi 

harka eða hætta. En er líf unglinga þannig?

 Páll Baldvin Baldvinsson

Niðurstaða: Settleg og snotur saga fyrir stráka og stelpur.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80