Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

SunnudagsMogginn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
SunnudagsMogginn

						48 1. nóvember 2009

F

raman á kápu nýrrar skáldsögu

Rögnu Sigurðardóttur, Hið

fullkomna landslag, er málverk

á trönum. Ef lausri kápunni er

flett af blasir sama málverk við, prentað

á spjöld bókarinnar. Þetta er mynd af

birkiskógi og í baksýn fjall sem minnir á

Baulu í Borgarfirði. Málverk með þessu

mótífi kemur talsvert við sögu; sögu-

sviðið er íslenskur myndlistarheimur og

grunur leikur á að málverkið, sem hefur

verið gefið listasafni, sé falsað. Ragna

segist hafa fengið Þorra Hringsson

myndlistarmann til að mála myndina

sem lýst er svo vandlega í sögunni.

?Mér fannst það fyrst og fremst

skemmtilegt,? segir hún. ?Það er ekki

endilega mikilvægt fyrir söguna að sýna

verkið á þennan hátt og mér fannst það

skemmtilegt framhald af blekkingar-

leiknum sem á sér stað í bókinni. Þorri

tók mér vel og honum veittist létt að

falsa þetta verk!? Ragna hlær. 

?Í landslagsmálverkum Þorra er að

finna ákveðna hlýju, og svolítið róm-

antíska náttúrusýn, áþekka því sem átti

að vera í verkinu. Það lá beint við að leita

til hans.?

Við Ragna sitjum yfir kaffi á Kjarvals-

stöðum. Staðsetningin hentar umræðu-

efninu; nýja skáldsagan gerist í listasafni

og fjallar um listheiminn. Og þetta er

bakgrunnur Rögnu: eftir Myndlista- og

handíðaskólann nam hún myndlist í

Hollandi áður en hún einbeitti sér að

skrifum. Fyrsta skáldsaga hennar, Borg,

kom út árið 1993, Skot kom út 1997 og

Strengir árið 2000. Frá árinu 2002 hefur

Ragna verið myndlistargagnrýnandi

Morgunblaðsins. Þótt níu ár séu frá síð-

ustu skáldsögu segir Ragna þessa ekki

hafa verið níu ár í vinnslu.

?Annað fór einfaldlega í forgang,?

segir hún. ?Eftir að Strengir kom út

langaði mig að prófa fleira og tók að

skrifa um myndlist, auk þess að taka að

mér annars konar verkefni í þeim geira.

Ég hef þó aldrei unnið á listasafni. Hið

fullkomna landslag hefur verið þrjá vet-

ur í smíðum. Ég vinn best á veturna,

sumrin vilja verða tætingsleg. Börnin eru

heima í sumarfríi og það verður minna

úr skilvirkri vinnu.?

Langaði til að afhelga listina

Fyrsta spurningin um þessa nýju bók

hlýtur annars að vera hvort hin marg-

umtöluðu málverkafölsunarmál hafi

verið kveikjan að sögunni.

?Ég hugsaði um það á sínum tíma,

þegar málalok urðu á þann hátt sem

margir eru ósáttir við, að þetta væri efni

í skáldsögu en gerði ekkert í því þá og

var ekki endilega að hugsa um þetta

þegar ég byrjaði á þessari bók. 

Upphaflega hugmyndin var að skrifa

um listfræðing sem kemur heim til

Reykjavíkur frá útlöndum, tekur við

framúrstefnulegum listsýningarsal í

safni í Reykjavík, tekst á við ýmis verk-

efni og eitt af þeim er að safninu er gefið

falsað málverk. Í upphafi áttu aðrir

þræðir að vera sterkari, eins og til dæmis

staða samtímalista, viðhorf almennings

til þeirra og fleira í þeim dúr, en þegar

leið á vinnuna tók málverkafölsunin yfir.

Fölsunarmálið er brýnt umfjöllunarefni

og auðvelt að sjá það sem samlíkingu

fyrir eitthvað annað í samfélaginu, skoða

það í stærra samhengi.?

Ragna segir að þrátt fyrir að fölsunin

sé mikilvægur þáttur, þá sé þetta skáld-

saga um listalífið í Reykjavík. 

?Aðalpersónan, listfræðingurinn

Hanna, er komin heim frá Amsterdam. Í

einkalífinu hefur hún verið beitt blekk-

ingum og þetta blekkingarþema endur-

tekur sig í ýmsum myndum alla bókina

út í gegn. Hanna þarf að horfast í augu

við og taka á þessum málum, í einkalíf-

inu, í vinnunni og gagnvart samvisku

sinni í fölsunarmálinu. Síðan tekst hún

líka á við listamenn, ólík viðhorf kyn-

slóðanna til listarinnar, og tekst á við

skemmdarverk sem unnin eru á lista-

verkum í eigu borgarinnar og safnið hef-

ur umsjón með.

Fölsunarmálið dregur söguna þó

vissulega áfram.

Mig langaði að skoða listina frá ólíkum

sjónarhornum og skapa persónur sem

hafa ástríðu fyrir listinni. Ástríðu sem

birtist á ólíkan hátt. Spurningin um það

hvert sé hið fullkomna landslag er alltaf í

bakgrunni. Þá er ekki endilega átt við

málverkið sem er svo stór þáttur í bók-

inni, heldur eigið persónulegt landslag,

listumhverfið eða samfélagið,? segir

Ragna. ?Þarna segir til dæmis af ung-

lingum sem fremja skemmdarverk á

listaverkum, þau sjá ekki að þetta er list,

enginn hefur kynnt það fyrir þeim. Mér

finnst áhugavert að skoða mismunandi

viðhorf eldri og yngri kynslóða til list-

arinnar. Mig langaði líka til að afhelga

listina á vissan hátt, sýna það hvernig

listin er óhjákvæmilega hluti af sam-

félaginu, hvort sem það er í viðfangsefni

Í myndlistinni

birtist ímynd

þjóðarinnar

Ragna Sigurðardóttir, rithöfundur og gagnrýn-

andi, hefur skrifað skáldsögu sem gerist í sam-

tímanum og fjallar um listalífið í Reykjavík. Mál-

verkafölsun kemur talsvert við sögu en ástríða

persónanna fyrir listinni birtist á ólíkan hátt.

Eftir Einar Fal Ingólfsson efi@mbl.is

Þ

að var með miklum trega að ég

fletti hinu nýja sk. sunnudags-

blaði Morgunblaðsins og sá þar

hina gömlu menningarstofnun

Lesbókina orðna að nokkrum innsíðum í

fylgikálfi laugardagsblaðsins, þetta eru

endalok þessa eina raunverulega ís-

lenska feuilleton eins og það kallast í

klassískum stórblöðum evrópskum. 

Lesbók Morgunblaðsins var ekki ein-

ungis fylgiblað, heldur hefur hún lengi

verið vettvangur menningar og vand-

aðrar umræðu, vettvangur nýjunga og

skáldskapar. Það var í þessu sjálfstæði

formsins sem hún gerði meira en að vera

óskilgreindur menningarkálfur, enda

var hún lengstum í sérstakri umsjá rit-

stjórnarulltrúa sem í raun var eins og

ritstjóri hennar. Lesbókin birti einkum

greinar eftir menningarvita þá sem und-

anfarin ár hafa verið kallaðir menning-

arelítan í fyrirlitningartón frjálshyggju-

manna, kannski af því að hún hefur að

geyma flestar og sterkustu gagnrýn-

israddir sem þjóðin hefur fengið að

heyra. 

Þó getur engin þjóð verið án menn-

ingarvita eins og Íslendingar ættu að vita

þjóða best og sennilega getum við rakið

upphaf íslenskrar menningarelítu, hóps

menningarvita sem ekki eru hluti af

embættismannavaldi ríkisins, til Fjöln-

ismanna á nítjándu öld. Slíkar elítur eru

reyndar einn af hornsteinum sjálfstæðra

lýðræðisríkja eins og sjá má af tvennu: í

fyrsta lagi reyna þau öll að koma á fót

stofnunum til að styrkja menningu og

menntir meðal þjóða sinna. Mikilvægur

hluti sjálfstæðis íslenskrar þjóðar felst í

því að eiga eigin sjálfstæða háskóla, í því

að styðja listamenn til afreka sem mark-

aðurinn lítur ekki við fyrr en hægt er að

græða á þeim, í því að eiga eigin menn-

ingu. Í öðru lagi skilgreina Íslendingar

sjálfsmynd sína gegnum menningu sína

og sögu eins og aðrar þjóðir og viðhald

þessarar sjálfsmyndar getur aðeins gerst

fyrir tilstuðlan lifandi menningar sem

leikur stórt hlutverk í þjóðlífinu. 

Það eru hins vegar til fleiri elítur en

menningarelítan. Þær eru helstar elítur

stjórnmála og viðskipta. Þær vinna við

það helst að drottna og deila gæðum

lands og þjóðar og líta þess vegna á sig

sem fremstar allra, yfir menningarelít-

una og almenning allan hafnar. Stjórn-

málaelítan útdeilir almannafé og emb-

ættum og viðskiptaelítan rekur fyrirtæki

landsins í einkaeigu. Það er óhætt að

segja að hafi einhverjar elítur brugðist

þessari þjóð undanfarin ár þá eru það

þessar tvær. Landið hefur verið rekið í

þrot í krafti hugmyndafræði sem oftast

og helst hefur verið gagnrýnd af hinni

fyrirlitlegu menningarelítu, en þrátt fyr-

ir það hamast margir á henni, enda er

kannski hættan sú að sektinni, sem ekki

verður sönnuð fyrir dómi vegna laga-

tæknilegra formgalla, verði haldið til

haga af þeim sem sjá í gegnum mála-

vafninga stjórnmála- og viðskiptaelít-

anna. Það er því kannski komin enn

frekari ástæða til að þagga niður í henni

en áður.

Vonin felst kannski í netinu þar sem

enginn getur haft hemil á gagnrýni,

hvaðan sem hún kemur, enda má sjá

þegar fyrstu merki þess að vefir eins og

Eyjan og Kistan ætli sér að fylla upp í

eyðuna sem Lesbókin skilur eftir. Það

verður eftir sem áður vart svipur hjá

sjón og þótt leita megi lengi að upplýs-

ingum með hjálp leitarvéla hefur Netið

ekki þolinmæði og óbrotgirni pappírs-

ins. En með Lesbókinni hefur Morg-

unblaðið hins vegar glatað sinni fegurstu

fjöður.

Lesbók var fyrst gefin út með Morgunblaðinu 4. október árið 1925. Lesbókin fylgdi blaðinu

síðast sem sérblað 17. október síðastliðinn. Hún er nú hluti af sunnudagsútgáfunni.

Morgunblaðið/Kristinn

Lesbókin

Sennilega getum

við rakið upphaf

íslenskrar menn-

ingarelítu, hóps menn-

ingarvita sem ekki eru

hluti af embættismanna-

valdi ríkisins, til Fjöln-

ismanna á nítjándu öld. 

Fjölmiðlar

Gauti Kristmannsson

gautikri@hi.is

Lesbók 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56