Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						40   LAUCARDAGUR 6. NÓVEMBER 2004

'*,

V" iðkvæmar upplýsing-

ar eiga ekkert erindi í

fjölmiðla, í hendurnar

á einhverjum blaða-

mannaskrfl sem hugs-

ar um það eitt að af-

skræma sannleikann og snua út úr

upplýsingum í þeirri von að það

komi sér illa fyrir einhvern.

Þar með var forsætisráðherra

kominn að sínu uppáhaldsumræðu-

efni sem var óbeit hans á fjölmiðl-

um."

Forsætisráðherra íslands er

kunnuglegur í Dauðans óvissa tíma,

nýrri bók Þráins Bertelssonar. Höf-

undur er ekki sammála þessari per-

sónu sinni, í það minnsta leggur

hann spilin á borðið í þessu viðtali

og með bók sinni kallar hann ákaft

eftir umræðu. Dauðans óvissi tími er

í senn hárbeitt þjóðfélagsrýni og

glæpasaga. Og sjá, þessu tvennu

tekst Þránni að flétta saman með

glæsilegum hætti í eldfimri bók

Þráinn hefur unnið að bókinni í

rúmt ár og hófst sú vinna strax eftir

að hann hafði sent frá sér Einhvers

konar ég í fyrra, bók sem hlaut afar

góðar viðtökur. „Þá var þetta það

sem leitaði mest á hugann. Svo fór ég

að skrifa hana strax eftir áramótin.

Ég fór út, var í Prag í þrjá mánuði og

skrifaði lungann úr henni. Svo

kláraði ég hana á Heilsuhælinu í

Hveragerði. Kláraði reyndar hina þar

líka."

Heilsuhælið kemur við sögu í

bókinni, Þráinn taldi rétt að kippa

því inn þó í litíu sé.

Bók um hefnd

Aðalviðfangsefhi Dauðans óvissa

tíma er saga Haraldar Rúrikssonar.

Og það fara víst fáir í grafgötur með

að þar er að verulegu leyti stuðst við

feril Björgólfs Guðmundssonar. Har-

aldur fer á hausinn með sitt skipafé-

lag, fer í fangelsi, þaðan í austurveg

og auðgast verulega á sölu áfengis í

Rússlandi, kemur heim og kaupir

Gufuskipafélagið og Þjóðarbankann.

""" Samhliða er svo sögð saga tveggja

fóstbræðra, ógæfumannanna Þor-

geirs og Þormóðs - nafna félaganna

úr Fóstbræðrasögu og svo Gerplu

Halldórs Laxness.

„Nú er alltaf verið að tala um

gullöldina, íslendingasögurnar og ég

velti því fyrir mér að gamni mínu:

Hvernig væri ef íslendingasagnahöf-

undur risi úr gröf sinni og tæki til

starfa nú á tímum? Hvernig sögu

myndi hann rita? Það yrði íslend-

ingasaga úr samtímanum. Ég reyndi

ekki að apa upp ritstílinn heldur

nálgun og söguefni. Grundvallar-

' £ þema bókarinnar er hefnd. Hvernig

menn gera upp sakir. Mig langaði til

að skoða það frá fleiri hliðum og á

fleiri stöðum en þar sem Haraldur

Rúriksson dvelur. Hann kemur úr

einu lagi þjóðfélagsins en þeir,

svarabræðurnir Þorgeir og Þormóð-

ur, úr hinum endanum. Víða liggja

þó vegamót og leiðir þessara aðila

skerast á ákveðnum punkti. Mér

fannst allir þessir aðilar rúmast af-

skaplega vel £ þessari bók. Gerir hana

víðari og stærri. Þessar tvær fléttur

eiga sér samsvörun í hefhdinni. Þeir

svarabræður, kannski eru þeir að

hefha sín án þess að gera sér grein

fyrir því? Á einhverju samfélagi sem

hefur eiginlega aldrei tekið þá í sátt."

Á ekki höfundarrétt á

Björgólfi

Ekki mun fara fram hjá nokkrum

manni að Dauðans óvissi tími er það

sem heitir lykilróman - stuðst er við

>¦ namtogaðar persónur og feril þeirra.

Víst er að bókin mun vekja mikla at-

hygli.

En aí hverju ekki að ganga alla

leið með þá samtímamenn sem

stuöst er við varðandi nöfnin, lúct og

með Þorgeir og Þormóð þar sem vís-

að er ífslendingasögur?

„Ég er að undirstrika þau tengsl

með nömunum Þorgeir og Þormóð-

ur. Þeir eru horfnir undir græna torfu

fyrir mörgum öldum og eru þáttur í

þjóðar- og bókmenntasögunni. Lög-

fræðilega eru þeir „public domain".

Það hvílir enginn höfundarréttur á

þeim. Ég hefur veiðileyfi á að vísa á

þá og nöfhin kannski notuð til að

minna á þessa félaga sem og að sag-

an endurtekur sig. Ef svona menn

** væru til í dag, hvað væru þeir þá að

gera? En ég er ekki í sögunni að gera

neina tilraun til að endurskapa

akkúrat þá Þorgeir Hávarsson og

Þormóð Kolbrúnarskáld. Þegar hins

vegar kemur að nútímanum er aug-

ljóst mál að ég er að fjalla um atburði

sem orðið hafa og margir þekkja. Ég

er að leggja út af þeim. Þessir atburð-

ir eru í almannaeigu. Hins vegar eru

persónurnar það ekki. Ég á engan

rétt á því að taka aðila eins og

Björgólf Guðmundsson og læsa

hann inni í skáldsögu eftir mig. Ég

læt það því eiga sig og skapa geranda

sem ekki tengist Björgólfi. Björgólfur

er ekki í minni bók."

Væntanlega munu margir verða

til að mótmæla þeirri staðhæfingu.

er ekki svo?

„Hver lítur sínum augum silfrið.

Menn verða bara að ákveða það hver

fyrir sig þegar þeir lesa bókina.

Hvern þeir telja sig þekkja á síðum

bókarinnar."

Lögf ræðingur les bókina yf ir

Útgefandi bókarinnar brá á það

ráð, fljótlega eftir að honum barst

handrit Þráins í hendur, að leita til

Ragnars Aðalsteinssonar lögmanns.

Ragnar las það yfir með tilliti til þess

hvort þarna væru efni til lögsóknar á

hendur    útgefanda    og   höfundi.

Þessir atburðir eru í

almannaeigu. Hins

vegar eru persónurn-

arþað ekki. Ég á eng-

an rétt á því að taka

aðila eins og Björgólf

Guðmundsson og

læsa hann inni í

skáldsögu eftir mig.

Stjörnulögmaðurinn gerði engar til-

lögur að breytingum.

„Þetta kemur ekki við mig. Hann

Jóhann Páll, útgefandinn minn sem

mér lyndir afskaplega vel við, spurði

mig hvort ekki væri í lagi að hann léti

lögmenn lesa þetta yfir. Og fyrir alla

muni af minni hálfu. Algerlega sárs-

aukalaust. Ég skil það mæta vel að

menn vilji hafa vaðið fyrir neðan sig.

Svo lauk þessum lögfræðilestri at-

hugasemdalaust. Ef hefðu komið at-

hugasemdir hefði ég með ljúfu geði

reynt að taka nótis af því. Sjálfsagt að

fara að landslögum. Ég vildi að sem

flestir gerðu það."

En þó ekki sé nema bara fyrir

þetta eitt, að menn töldu ástæðu til

að kalla Ragnar að bókinni hlýtur að

fela í sér það að Dauðans óvissi tími

mun koma við mann og annan. Þrá-

inn tekur ekki fyrir það nema síður

sé.

„Auðvitað vonast ég til þess að

fóiki finnist sér koma þessi bók við.

Ég sé engan tilgang í að eyða dýr-

mætum tíma í að skrifa bækur sem

koma fólki ekki við. Ég er í þessari

bók að fjalla um hluti sem mér finnst

stórmerkilegir. Kannski einhverja

mestu umbrotatíma síðan á Sturl-

ungaöld, einkavæðinguna og sala

bankanna er kannski gimsteinninn í

þeirri krúnu. Auðvitað vona ég að

fólki finnist þetta merkilegt. Það sem

mér finnst athyglisvert er hversu

þessir stóratburðir gengu yfir þegj-

andi og hljóðalaust eða hljóðalítið í

það minnsta. Það vissi eiginlega eng-

inn á sig veðrið fyrr en þetta var allt

saman afstaðið. Og þegar menn voru

rétt að ná andanum eftir að bankar,

sem voru seldir á 12 skitna milljarða,

var farið að meta þá á 60 til 70 millj-

arða og þaðan af meira. Heilög

skylda mín er að skrifa bækur um

eitthvað sem ég tel að fólki komi

við."

Einkavinavæðing og spilling

Að þessum orðum sögðum liggur

fyrir að Þráinn ætíar þessari bók að

vera þjóðfélagsádeila. Og þó...

„Adeila er eitthvað svo lúið og

snjáð hugtak. Ég er að skoða

ákveðna tíma, ákveðið tímabil, með

mínum augum. Ég velti upp kannski

nýjum flötum, nýjum möguleikum

sem ég tel að fólk hafi gaman að velta

fyrir sér. Og hafi jafnvel eitthvert

gagn af. Ég er rithöfundur en ekki

stjómmálamaður og mitt hlutverk er

að fjalla um þjóðfélagið og skemmta

þeim sem þar búa, glæða hugsun og

örva hana. En það er í verkahring

stjórnmálamanna að gera þjóðfélag-

ið betra og segja okkur hvernig þetta

á allt að vera."

Og það er allur gangur á því

hvemig stjórnmálamönnunum tekst

til að mati Þráins. Heldur þykir hon-

um dauðyflislegt í kringum pólitfk-

ina og vekur aftur máls á einkavina-

væðingunni.

„Hún ríður yfir þjóðina, fyrirtæki

eru brytjuð niður, fyrirtæki sem

þjóðin kom sér upp með samstöðu á

kreppu og fátæktarárum. Þau em

teflt á tæpasta vað en Þráinn kemst

upp með það.

„Gott að heyra. Þetta var það sem

mig langaði að gera. Ekkert þýðir að

skrifa þjóðfélagsrýni éf enginn les

hana. Þess vegna verður maður að

velja sér það bókmenntaform sem

virðist eiga auðveldast uppdráttar nú

um stundir. Sakamálasagan hefur á

síðustu árum og áratugum þróast út

úr því að maður finnst með hníf í

bakinu í betri stofunni á einhverju

sveitasetri. Og svo kemur einhver

stórgáfaður einkaspæjari og leiðir

líkum að því hver rak hnífinn í bak

líksins. Nú er vettvangur sakamála-

„Góð matreiðslubók hefur ótví-

rætt meira gildi en vond ljóðabók.

Góð glæpasaga er miklu merkilegri

en tílvistarkreppulýsing einhvers

innhverfs höfundar. Hin gamla bók-

menntaflokkun á ekki við á okkar

tíma. Það nægir að skipta bókum í

góðar og vondar.

Ég hugsa að margir séu sammála

þessu en kunna ekki við eða þori

jafnvel ekki að segja þetta upphátt."

Skoðankúgun og grasserandi

spilling

Og talandi um að tefla á tæpasta

vað, Þráinn er að fjalla um viðkvæm

Gífurleg skoðanakúgun er á þessu landi og sjálfsritskoðun sem senni-

lega er versta tegund ritskoðunar. Sumpart er þetta vegna spillingar í

viðskipta- og stjórnmálalífi landsins sem hefur viðgengist lengi.

seld svona af einhverjum aðilum og

fólk situr hvert í sínu horni og skilur

ósköp lítið í því sem er að gerast. Ég

hef ekki séð koma til neinar greiðslur

til mfn fyrir þann hluta sem ég átti í

þeim fyrirtækjum sem hafa verið

seld."

Glæpasagnahöfundar á

akrinum

Þráinn tekur áhættu, ekki bara að

vísa til þjóðþekktra einstaklinga með

persónum sínum og þeirra vafa-

sömu gjörða heldur er nokkur

áhætta í því fólgin að flétta saman

snarpri samfélagsrýni og svo krimma

- því Dauðans óvissi tími er kannski

glæpasaga fyrst og fremst. Þama er

sögunnar nákvæmlega þar sem mest

er um að vera í þjóðfélaginu. Þar eru

góðir höfundar að fjalla um sitt eigið

þjóðfélag, sinn samtíma og þau mál

sem brenna heitast á fólkinu; man-

sal, vændi, eiturlyf... þetta lestu ekki

í ljóðabókum eða bókum einhverra

fagurkera sem hafa snúið baki við

viðbjóðslegri veröld og búa í fíla-

beinsturni. Glæpasagnahöfundamir

em verkamennirnir á akrinum

núna."

Merkja má breytingar á viðhorfi

manna til bókmennta þótt þær við-

horfsbreytingar fari ekki hátt. En á

þeim póst-póstmódemísku tímum

sem við lifum em allar bókmennta-

greinar jafn gildar.

mál í bók sinni. Hann áttar sig ekki á

því hvort fylgja muni afleiðingar eða

ónot til dæmis þeirra sem við sögu

koma.

„Vel má vera að ég verði fyrir ein-

hvers konar óþægindum. Þama f

bókinni er fjallað um stóra hags-

muni, og þar sem em stórir hags-

munir er stígið þungt til jarðar. Ég

veit ekkert um það hvort einhverjum

einhvers staðar þyki ég hafa verið að

kássast upp á annarra mannajússur.

Það verður þá svo að vera. Eg leiði

fram líf mitt í þeirri trú að við búum

við öryggi, að hér hafi maður frelsi og

öryggi til að tjá skoðanir sínar. í lönd-

um sem við eigum í samskiptum við,

þáverandi   forsætisráðherra   fór   í

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64