Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Náttúrufræðingurinn
82
20 cm þykk fínkorna grágræn aska, 
nokkuð gjall- og grjótblönduð. Um 
upptök þessarar gjósku er ekki 
hægt að fullyrða en mögulegt er að 
þau séu í gígnum Löngu-Rauðku 
um 3 km sunnar á gígaröðinni (í 
Rauðuborgum; 3. mynd). Athugun 
sýnir að talsvert er af fínefni (ösku) 
í gígrimum Löngu-Rauðku. Enginn 
annar líklegri upptakagígur er 
sjáanlegur í nágrenninu (gjósku- 
gígurinn Hrossaborg er í 9 km 
fjarlægð). Sé þessi túlkun rétt hefur 
gosið í Vegasveinum áður en gaus í 
Rauðuborgum. 
Sýni úr ljósa gjóskulaginu í 
Randarhólum og Vegasveinum voru 
efnagreind í örgreini Jarðvísinda-
stofnunar Háskólans. Niðurstöður 
greininganna eru sýndar í 2. töflu 
og á 11. mynd. Í stuttu máli staðfesta 
þær að um er að ræða hið 11 þúsund 
ára gamla gjóskulag Öskju-S. Fljótl-
ega eftir að lagið fannst hafði gru-
nur vaknað um að þessi væri rau-
nin. Úr því hefur nú fengist sko-
rið. Samanburðarsýni var greint úr 
Öskju-S frá sunnanverðum Kolli í 
Dyngjufjöllum en Guðmundur E. 
Sigvaldason efnagreindi einnig sýni 
þaðan á sínum tíma.24 Eins og sjá 
má á 11. mynd eru greiningarnar 
frá Randarhólum og Vegasveinum 
í ágætu samræmi við aðrar greinin-
gar á Öskju-S. Einnig var efnagreint 
sýni úr Heklu-5 frá Randarhólum 
(11. mynd). Eru þær greiningar í 
góðu samræmi við aðrar greiningar 
á því lagi.
Randarhólar
Segjast verður að mjög hafi komið 
á óvart að rekast á gjóskulagið 
Öskju-S á milli gjalllaga við 
Randarhóla. Gjóskan hefur fallið 
ofan á hrjúft yfirborð neðra gjall-
lagsins áður en foksandur náði að 
fylla í glufur. Ljósa gjóskudreif er að 
finna niður í gegnum allt gjalllagið. 
Miðað við það sem vitað er um 
þykktardreifingu Öskju-S ætti lagið 
að vera a.m.k. 10 cm þykkt við 
Randarhóla en mælist nú vart meira 
en 2?3 cm þykkt. Bendir það til að 
stór hluti gjóskunnar hafi hripað 
niður í Randarhólagjallið. Svo er 
að sjá sem upphleðslu gjallsins hafi 
lokið stuttu áður en Askja-S féll og 
að um samtímamyndanir sé að ræða 
eða því sem næst. Að því gefnu er 
dregin sú ályktun að gosið á Sveina- 
og Randarhólagossprungunni 
og gosið sem myndaði gjósku-
lagið Öskju-S hafi verið atburðir 
í sömu umbrotahrinu í Öskju-
kerfinu. Afstaða Öskju-S til Vega-
sveina staðfestir að þeir eru af 
sama aldri og Randarhólar. 
Upptök hrauntungunnar efst 
í sniði 1 eru vafalítið á Randar-
hólagossprungunni þó að tengslin 
séu ekki skýr vegna rofs. Hraunið 
er um 200 m breitt næst gígunum 
og mjókkar jafnt og þétt til suðurs 
þar til það endar rúmum kílómetra 
sunnar. Jökulsá hefur grafið sig 
6. mynd. Snið 4 í Vega sveinum á Mývatnsöræfum.52 ? Location of soil section no. 4 at 
Vegasveinar in Mývatns öræfi.
7. mynd. Grafið undir hraun suður af Randarhólum (sjá 5. mynd; snið 1). Sjá má til 
Dettifoss í fjarska (í suðri). ? The soil section no. 1 being examined. The Dettifoss waterfall 
may be seen in the background. Ljósm./Photo: Árni Hjartarson.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88