Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fram

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Fram

						S/g-.  Sigurðssonar

Siglufirði. Sítni 21.

Stærst úrval!         Lægst verð!

Sími 32.            Sími 32.

Verzl. Sig. Kristjánssonar

*          er  ódýrasta  verzlunin   í

y                         bænum.

4_________

II. ár.

Siglufirði  12. janúar. 1918.

2. blað.

Tómas og Bíldahl.

—o—

Tómas Jónasson bóndi á Miðhóli

í Sléttuhlíð hefir að undanförnu rit-

að nokkrar greinar í þetta blað.

Hin síðasta þeirraer »Bréf úrSléttu-

h!íð,< sem Guðm. Bíldahl tók ti!

meðferðar í síðasta blaði. Eru þeir

þar all-mjog sinn á hverri skoðun

um sum atriði, svo sem um toll á

sjáfarafurðum, kaupgjald verkafólks,

kaugfélagsskapinn o. fl. o. fl.

Pótt eg sé ekki sjómaður né

»sí!darkongur« þá verð eg þó að

segja það, að bréf Tómasar er mjög

ranglátt og ósanngjarnt i garð út-

gerðarmanna. Bíldahl hefir sýnt

fram á það að nokkru leyti, en ekki

nægilega, og vil eg því Ieyfa mér

að bæta þar við nokkrum orðum,

og athuga um leið það sem eg að-

allega hef útá svar Bíldahls að setja.

Pað er hverju orði sannara hjá

Tómasi, að nú er voða verð á öll-

um útlendum vörum, svo verð á

framleiðsluvörum bænda tæplega

mun jafnast þar við. En hvað mættu

þá mótorbáta- og fiskiskipaeigendur

segja? utgerðarkostnaður allur hefir

að minsta kosti fjórfaldast frá því

sem var fyrir stríðið, en verð þorsks-

ins aðeins tvöfaldast, og tæplega

þó. Og svipað mun vera með síld-

veiðina. Sjómenn og kauptunsbúar

allir munu því standa mikið ver að

vígi gagnvart hinu háa verði út-

lendu vörunnar, en bændur. Og

þótt landssjóðsverslunin hafi gert

mikið gagn, þá má þó lofa hana

um of, og ekki hefir öllum þótt

hún selja ódýrara en kaupmenn.

Pað er heldur ekki rétt, að það sé

lífsstarf kaupmanna, fremur en ann-

ara manna, að lifa á annara fram-

leiðslu. En hitt er rétt að undirstaða

allrar verslunar er framleiðsla, hvort

heldur er til lands eða sjáfar. En

hversu margir kaupmenn eru það

ekki, víðsvegar á Iandinu, sem fram-

leiða sjáfarafurðir, og það í mjög

stórum stíl? Peir kaupmenn lifa á

sinni eigin framleiðstu og það sem

meira er: það lifir fjöldi manna á

þeirra framleiðslu. Og meiri neyð

hugsa eg að orðið hefði í landinu,

ef aliir kaupmenn sem útgerð stunda

hefðu hætt að framleiða lífsnauð-

synjar manna, heldur en þó engin

landssjóðsversliin hefði verið til. Pað

er því íilkynjuð og ómakleg getsök,

þetta um að auðga sig á neyð annara.

Pá talar Tómas um »þann atvinnu-

veg, sem virðist ætla að lamaflesta

hina, síldveiðina.«   Er hann gramur

yfir hve margt fólk sú atvinna tekur

til sín, og aðallega vegna þess, að

fólk vanti þess   vegna í   sveitirnar.

Bíldahl hefir svarað þessu að nokkru

leyti,   en   tekur   þar  aitof   mjúkum

höndum á.   Ummæli   eins  og þau,

sem Tómas hefir  um   »síldarkong-

ana«   og   borgun   þeirra   til   verka-

fólksins, eru vægast sagt   vítaverð.

Allir sem vilja, vita það, að síld-

veiðin er afar áhættumikil  og kost-

naðarsöm   atvinnugrein.    Útgerðar-

mennirnir kaupa fyrst skip fyrir fleiri

tugi þúsunda, síðan tunnur og salt

fyrir hundruð þúsunda.    Ráða svo

ekki tugi manna,   heldur   hundruð,

bæði við sjálfa veiðina og við ýmsa

vinnu er að útgerðinni Iítur. Stund-

um    eru    skipverjar    veiðiskipanna

ráðnir   upp á   hlut,   en  oftast  fast

kaup,   og  allir   menn í   Iandi   hafa

fast kaup.   Stúlkurnar,  sem   síldina

salta,  hafa aftur á  móti  vist  fyrir

tunnuna, en á síðari árum hafa þær

haft  fast  vikukaup,   sem    fyllilega

hefir nægt þeim til  fæðis;   og  auk

þess frítt húsnæði   ljós og eldivið.

Að alt þetta kostar  útgerðarmann-

inn mikið, sér víst  hver maður og

hve mikil áhætta það er, sem þessu

er samfara. En við þetta hefir hund-

ruð manna  atvinnu,  og  ber  enga

áhættu, hefir jafnt kaup hvort mikið

veiðist eða ekkert, —  nema   stúlk-

urnar. Pess vegna fóru þær ver en

karlmenn yfirleitt útúr síðasta sumri.

En þá er það, að nokkrir útgeröar-

menn  greiða   stúlkunum,   sem   hjá

þeim voru, og litla atvinnu   höfðu,

uppbót eða beint gáfu þeim stórar

upphæðir, þrátt fyrir sitt eigið tap.

Pannig lagaða  breytni, ásamt óbil-

andi kjarki og áræðni til   útgerðar,

þrátt fyrir óhöpp og örðugleika, tel

eg   lofsverða   en   ekki   Iasts.    Peir

gera   sannarlega   sitt  til   að   halda

þjóðinni við. Og þó segja megi með

sanni, að alt sé  þetta  gert í eigin

hagsmunaskyni,   þá er nú svo um

fleira, búskapinn líka, en jafnmargir

njóta vinnunnar fyrir þaö.

Um þessa menn, sem svo mikið

gera fyrir þjóð sína, segir Tómas

á Miðhóli þetta:

»Pað hefir gengið 'svo langt að

sumir síldarkongarnir borguðu fólki

peninga fyrir ekki neina v'mnu. Peir

borguðu fyrir að fólkið væri til staðar

þegar þeir  þyrftu á  því að  halda.

Manni dettur í hug höfðingjar Róm-

verja til forna, sem gáfu fólkinu

korn til þess að eiga fylgi þess víst

þegar kosningar áttu fram að fara.

Hvortveggja jafn óheilbrygt, Ven-

ur á slæpingshátt og óreglu á allri

vinnu.

Svo Iangt hefir ekki áður verið

gengið, svo eg viti, í að spilla fyrir

öðrum atvinnuvegum og jafnframt

blekkja vmnuþiggjendur, því síldar-

veiðendur gjöra ráð fyrir uppgripa

afla og eftir því ráða þeir fólkið —<

Hér er farið með bein ósann-

indi, því blekking getur ekki komið

til greina. Vinnuþiggjendum er jafn

kunnugt um það eins og síldveið-

endum, að veiðin getur brugðist,

svo þeir verða þar ekki blektir.

Næst er tollur sjáfarafurðanna. Seg-

ist Tómas líta svo á, að það sé

spor í rétta átt að hækka hann. Pað

getur verið, en þó undir vissum

kringumstæðum. Eg t. d. Iít svo á

að tollur, bundinn við tunnu eða

skippund, sé ekki réttlátur, ekki einu

sinni eins og hann er nú, hvað þá

ef hann yrði hækkaður. Pað sama

gildir um landafurðir. Aftur á móti

er eg eindregið með því, að aliur

útflutningstollur verði hundraðsgjald

af hreinum hagnaði hverrar vöru-

tegundar, og sömu reglur látnar

gilda um land- og sjáfarafurðir.

Hvort það gjald, eða sá skattur ætti

að yera mikill eða Iítill, er auðvitað

álitamál, en eg er sannfærður um

það, að sá tollur yrði réttlátur og

vel liðinn alment, sem bygður væri

á þeim grundvelli, að sannvirði vör-

unnar sjálfrar væri tolllaust, en svo

greiddur viss hluti af ágóðanum í

landssjóð. Skattur þessi gæti máske

náð til allrar framleiddrar vöru, hvort

flutt er út úr landinu eða ekki.

{ svari sínu til Tómasar, fer Bild-

ahl hörðum orðum um kaupfélög

yfirleitt og Kaupfélag Eyfirðinga sér-

staklega, og tel eg það illa farið.

Annars er andi allrar greinar hans

þannig, bæði gagnvart kaupfélögun-

um og landsstjórninni, að tæplega

er svarandi.

Bersýnileg hugsunarvilla er það

sem Bíldahl segir um gróða Kaup-

fél. Eyfiróinga. Hann veit þó vel, að

kaupfél. er ekki stofnað fyrir al-

menning, heldur fyrir einstaka menn,

meðlimina, og þeir hafa beina hagn-

að þann, er af kaupfél. verður. En

til þess einir að fá hagnaðinn af

samtökum sínum og framkv.,   hafa

meðlimirnir ákveðið að hafa vana-

legt gangverð á sínum útlendu vör-

um, og skifta svo milli sín ágóð-

anum. Ef þetta væri ekki gert, ef

vörurnar væru seldar án framfærslu,

mundu þeir menn, sem ekkert hafa

til unnið, njóta sömu kosta og með-

limirnir. Pær þúsundir sem félagið

á í handraðanum, munu því vera

frá utanfélagsmönnum, þeim mönn-

um, sem ekki eru í kaupfél. en hafa

þó haft viðskifti við það; og mega

þeir sjálfum sér um kenna, að þeir

ekki eru með í slíkum félagsskap.

Kjötverðið hjá kaupfélögunum er

að vísu eitthvað hærra en Englend-

ar vilja gefa fyrir það.  En við það

sé eg ekkert athugavert.  Svo fram-

arlega að ástæða sé til að búast við

hærra verði  annarstaðar,  er  sann-

gjarnt að eftir því sé   farið.   Enska

verðið   er sannarlega  ekkert   órjúf-

andi   gangverð,   hvorki á   kjöti   né

öðrum vörum, ef hægt er að fá ann-

arstaðar  hærra.   Kaupfélögin   vissu

að Norðmenn vildu kaupa að þeim

kjöt, og borga meira  fyrir það   en

Englendingar. Petta hafa Bretar und-

irgengist, og meira  að   segja  Ieyft

flutning á því án viðkomu í Engl.,

sem þó er   ólíkt   þeim.    Hætta sú,

fyrir skip og menn sem Bílhahl tal-

ar um, ætti því að verða lítil. En að

íslendingar færi Norðmönnum sjálfir

kjötið er að mínum   dómi   þeim til

heiðurs. Pað er ný sönnun,   meðal

annara þjóða, fyrir dugnaði íslensku

þjóðarinnar, að hún  núna á  þess-

um    hörmungatímum   ekki  að eins

flytur sjálf þær vörur sem vérþörf-

numst, heldur   færir  einnig   öðru'm'

þjóðum það, sem þær þurfa hjá oss

að fá.   Auk  þess  geta  íslendingar

vafalaust sjálfir haft mikið  gagn af

beinum ferðum milli Noregs og fs-

lands. Mér finst því ekkí rétt að lasta

það, þó Norðmönnum séfært kjöt-

ið í pottinn,  úr því að hægt er að

gjöra það.

Friðb. Níeisson.

^Sterling^

á að fara í dag frá Rvík til Nor-

egs. Póstur verður sendur með skip-

inu til Noregs, Danmerkur og Eng-

lands, en senda verður hann allan

fyrst frá Noregi til London til rann-

sóknar. Petta er þó mikil bót frá

því sem var.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 5
Blağsíğa 5
Blağsíğa 6
Blağsíğa 6
Blağsíğa 7
Blağsíğa 7
Blağsíğa 8
Blağsíğa 8