Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fram

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Fram

						S/g-.  Sigurðssonar
Siglufirði. Sítni 21.
Stærst úrval!         Lægst verð!
Sími 32.            Sími 32.
Verzl. Sig. Kristjánssonar
*          er  ódýrasta  verzlunin   í
y                         bænum.
4_________
II. ár.
Siglufirði  12. janúar. 1918.
2. blað.
Tómas og Bíldahl.
—o—
Tómas Jónasson bóndi á Miðhóli
í Sléttuhlíð hefir að undanförnu rit-
að nokkrar greinar í þetta blað.
Hin síðasta þeirraer »Bréf úrSléttu-
h!íð,< sem Guðm. Bíldahl tók ti!
meðferðar í síðasta blaði. Eru þeir
þar all-mjog sinn á hverri skoðun
um sum atriði, svo sem um toll á
sjáfarafurðum, kaupgjald verkafólks,
kaugfélagsskapinn o. fl. o. fl.
Pótt eg sé ekki sjómaður né
»sí!darkongur« þá verð eg þó að
segja það, að bréf Tómasar er mjög
ranglátt og ósanngjarnt i garð út-
gerðarmanna. Bíldahl hefir sýnt
fram á það að nokkru leyti, en ekki
nægilega, og vil eg því Ieyfa mér
að bæta þar við nokkrum orðum,
og athuga um leið það sem eg að-
allega hef útá svar Bíldahls að setja.
Pað er hverju orði sannara hjá
Tómasi, að nú er voða verð á öll-
um útlendum vörum, svo verð á
framleiðsluvörum bænda tæplega
mun jafnast þar við. En hvað mættu
þá mótorbáta- og fiskiskipaeigendur
segja? utgerðarkostnaður allur hefir
að minsta kosti fjórfaldast frá því
sem var fyrir stríðið, en verð þorsks-
ins aðeins tvöfaldast, og tæplega
þó. Og svipað mun vera með síld-
veiðina. Sjómenn og kauptunsbúar
allir munu því standa mikið ver að
vígi gagnvart hinu háa verði út-
lendu vörunnar, en bændur. Og
þótt landssjóðsverslunin hafi gert
mikið gagn, þá má þó lofa hana
um of, og ekki hefir öllum þótt
hún selja ódýrara en kaupmenn.
Pað er heldur ekki rétt, að það sé
lífsstarf kaupmanna, fremur en ann-
ara manna, að lifa á annara fram-
leiðslu. En hitt er rétt að undirstaða
allrar verslunar er framleiðsla, hvort
heldur er til lands eða sjáfar. En
hversu margir kaupmenn eru það
ekki, víðsvegar á Iandinu, sem fram-
leiða sjáfarafurðir, og það í mjög
stórum stíl? Peir kaupmenn lifa á
sinni eigin framleiðstu og það sem
meira er: það lifir fjöldi manna á
þeirra framleiðslu. Og meiri neyð
hugsa eg að orðið hefði í landinu,
ef aliir kaupmenn sem útgerð stunda
hefðu hætt að framleiða lífsnauð-
synjar manna, heldur en þó engin
landssjóðsversliin hefði verið til. Pað
er því íilkynjuð og ómakleg getsök,
þetta um að auðga sig á neyð annara.
Pá talar Tómas um »þann atvinnu-
veg, sem virðist ætla að lamaflesta
hina, síldveiðina.«   Er hann gramur
yfir hve margt fólk sú atvinna tekur
til sín, og aðallega vegna þess, að
fólk vanti þess   vegna í   sveitirnar.
Bíldahl hefir svarað þessu að nokkru
leyti,   en   tekur   þar  aitof   mjúkum
höndum á.   Ummæli   eins  og þau,
sem Tómas hefir  um   »síldarkong-
ana«   og   borgun   þeirra   til   verka-
fólksins, eru vægast sagt   vítaverð.
Allir sem vilja, vita það, að síld-
veiðin er afar áhættumikil  og kost-
naðarsöm   atvinnugrein.    Útgerðar-
mennirnir kaupa fyrst skip fyrir fleiri
tugi þúsunda, síðan tunnur og salt
fyrir hundruð þúsunda.    Ráða svo
ekki tugi manna,   heldur   hundruð,
bæði við sjálfa veiðina og við ýmsa
vinnu er að útgerðinni Iítur. Stund-
um    eru    skipverjar    veiðiskipanna
ráðnir   upp á   hlut,   en  oftast  fast
kaup,   og  allir   menn í   Iandi   hafa
fast kaup.   Stúlkurnar,  sem   síldina
salta,  hafa aftur á  móti  vist  fyrir
tunnuna, en á síðari árum hafa þær
haft  fast  vikukaup,   sem    fyllilega
hefir nægt þeim til  fæðis;   og  auk
þess frítt húsnæði   ljós og eldivið.
Að alt þetta kostar  útgerðarmann-
inn mikið, sér víst  hver maður og
hve mikil áhætta það er, sem þessu
er samfara. En við þetta hefir hund-
ruð manna  atvinnu,  og  ber  enga
áhættu, hefir jafnt kaup hvort mikið
veiðist eða ekkert, —  nema   stúlk-
urnar. Pess vegna fóru þær ver en
karlmenn yfirleitt útúr síðasta sumri.
En þá er það, að nokkrir útgeröar-
menn  greiða   stúlkunum,   sem   hjá
þeim voru, og litla atvinnu   höfðu,
uppbót eða beint gáfu þeim stórar
upphæðir, þrátt fyrir sitt eigið tap.
Pannig lagaða  breytni, ásamt óbil-
andi kjarki og áræðni til   útgerðar,
þrátt fyrir óhöpp og örðugleika, tel
eg   lofsverða   en   ekki   Iasts.    Peir
gera   sannarlega   sitt  til   að   halda
þjóðinni við. Og þó segja megi með
sanni, að alt sé  þetta  gert í eigin
hagsmunaskyni,   þá er nú svo um
fleira, búskapinn líka, en jafnmargir
njóta vinnunnar fyrir þaö.
Um þessa menn, sem svo mikið
gera fyrir þjóð sína, segir Tómas
á Miðhóli þetta:
»Pað hefir gengið 'svo langt að
sumir síldarkongarnir borguðu fólki
peninga fyrir ekki neina v'mnu. Peir
borguðu fyrir að fólkið væri til staðar
þegar þeir  þyrftu á  því að  halda.
Manni dettur í hug höfðingjar Róm-
verja til forna, sem gáfu fólkinu
korn til þess að eiga fylgi þess víst
þegar kosningar áttu fram að fara.
Hvortveggja jafn óheilbrygt, Ven-
ur á slæpingshátt og óreglu á allri
vinnu.
Svo Iangt hefir ekki áður verið
gengið, svo eg viti, í að spilla fyrir
öðrum atvinnuvegum og jafnframt
blekkja vmnuþiggjendur, því síldar-
veiðendur gjöra ráð fyrir uppgripa
afla og eftir því ráða þeir fólkið —<
Hér er farið með bein ósann-
indi, því blekking getur ekki komið
til greina. Vinnuþiggjendum er jafn
kunnugt um það eins og síldveið-
endum, að veiðin getur brugðist,
svo þeir verða þar ekki blektir.
Næst er tollur sjáfarafurðanna. Seg-
ist Tómas líta svo á, að það sé
spor í rétta átt að hækka hann. Pað
getur verið, en þó undir vissum
kringumstæðum. Eg t. d. Iít svo á
að tollur, bundinn við tunnu eða
skippund, sé ekki réttlátur, ekki einu
sinni eins og hann er nú, hvað þá
ef hann yrði hækkaður. Pað sama
gildir um landafurðir. Aftur á móti
er eg eindregið með því, að aliur
útflutningstollur verði hundraðsgjald
af hreinum hagnaði hverrar vöru-
tegundar, og sömu reglur látnar
gilda um land- og sjáfarafurðir.
Hvort það gjald, eða sá skattur ætti
að yera mikill eða Iítill, er auðvitað
álitamál, en eg er sannfærður um
það, að sá tollur yrði réttlátur og
vel liðinn alment, sem bygður væri
á þeim grundvelli, að sannvirði vör-
unnar sjálfrar væri tolllaust, en svo
greiddur viss hluti af ágóðanum í
landssjóð. Skattur þessi gæti máske
náð til allrar framleiddrar vöru, hvort
flutt er út úr landinu eða ekki.
{ svari sínu til Tómasar, fer Bild-
ahl hörðum orðum um kaupfélög
yfirleitt og Kaupfélag Eyfirðinga sér-
staklega, og tel eg það illa farið.
Annars er andi allrar greinar hans
þannig, bæði gagnvart kaupfélögun-
um og landsstjórninni, að tæplega
er svarandi.
Bersýnileg hugsunarvilla er það
sem Bíldahl segir um gróða Kaup-
fél. Eyfiróinga. Hann veit þó vel, að
kaupfél. er ekki stofnað fyrir al-
menning, heldur fyrir einstaka menn,
meðlimina, og þeir hafa beina hagn-
að þann, er af kaupfél. verður. En
til þess einir að fá hagnaðinn af
samtökum sínum og framkv.,   hafa
meðlimirnir ákveðið að hafa vana-
legt gangverð á sínum útlendu vör-
um, og skifta svo milli sín ágóð-
anum. Ef þetta væri ekki gert, ef
vörurnar væru seldar án framfærslu,
mundu þeir menn, sem ekkert hafa
til unnið, njóta sömu kosta og með-
limirnir. Pær þúsundir sem félagið
á í handraðanum, munu því vera
frá utanfélagsmönnum, þeim mönn-
um, sem ekki eru í kaupfél. en hafa
þó haft viðskifti við það; og mega
þeir sjálfum sér um kenna, að þeir
ekki eru með í slíkum félagsskap.
Kjötverðið hjá kaupfélögunum er
að vísu eitthvað hærra en Englend-
ar vilja gefa fyrir það.  En við það
sé eg ekkert athugavert.  Svo fram-
arlega að ástæða sé til að búast við
hærra verði  annarstaðar,  er  sann-
gjarnt að eftir því sé   farið.   Enska
verðið   er sannarlega  ekkert   órjúf-
andi   gangverð,   hvorki á   kjöti   né
öðrum vörum, ef hægt er að fá ann-
arstaðar  hærra.   Kaupfélögin   vissu
að Norðmenn vildu kaupa að þeim
kjöt, og borga meira  fyrir það   en
Englendingar. Petta hafa Bretar und-
irgengist, og meira  að   segja  Ieyft
flutning á því án viðkomu í Engl.,
sem þó er   ólíkt   þeim.    Hætta sú,
fyrir skip og menn sem Bílhahl tal-
ar um, ætti því að verða lítil. En að
íslendingar færi Norðmönnum sjálfir
kjötið er að mínum   dómi   þeim til
heiðurs. Pað er ný sönnun,   meðal
annara þjóða, fyrir dugnaði íslensku
þjóðarinnar, að hún  núna á  þess-
um    hörmungatímum   ekki  að eins
flytur sjálf þær vörur sem vérþörf-
numst, heldur   færir  einnig   öðru'm'
þjóðum það, sem þær þurfa hjá oss
að fá.   Auk  þess  geta  íslendingar
vafalaust sjálfir haft mikið  gagn af
beinum ferðum milli Noregs og fs-
lands. Mér finst því ekkí rétt að lasta
það, þó Norðmönnum séfært kjöt-
ið í pottinn,  úr því að hægt er að
gjöra það.
Friðb. Níeisson.
^Sterling^
á að fara í dag frá Rvík til Nor-
egs. Póstur verður sendur með skip-
inu til Noregs, Danmerkur og Eng-
lands, en senda verður hann allan
fyrst frá Noregi til London til rann-
sóknar. Petta er þó mikil bót frá
því sem var.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 5
Blağsíğa 5
Blağsíğa 6
Blağsíğa 6
Blağsíğa 7
Blağsíğa 7
Blağsíğa 8
Blağsíğa 8