Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN

kemur út einu sinni í

viku og kostar 4- kr.

árgangurinn.

AFGREÍDSLA

i Reykjauik Laugaveg

18, simi 286, út um

laiid i Laufási, simi 91.

II. ár.

Reykjavík, 23. febráar 1918.

8. blað.

Fyrirspurn.

Herra bankastjóri Björn Krist-

jánsson l

í blaðinu »Landið«. sem út kom

15. þ. m. er framhald greinar

sem heitir »Veltufé«, og rœðir sá

kafli um kaupfélögin. Er þar farið

orðum um þá ábyrgð sem félags-

menn takast sameiginlega á hend-

ur fyrir lánum kaupfélaganna.

Um afleiðingarnar af þessari sam-

eiginlegu ábyrgð fyrir lánstraust

einstakra félagsmanna er þar far-

ið þessum orðum:

„Menn gem undirgengist hafa

slíka ábyrgð, ættn ekki að geta

vænst neins lánstrausts, annarg-

staðar en í félagi því sem þeir

ern í.

Yiðskiftalega og siðmennilega

sóð, hafa þeir afsalað sér öllnm

rétti til frekara lánstrausts".

Yður mun það kunnugt, að

svo er litið á af allmörgum að

þér standið mjög nœrri þessu

blaði. Eg skal ekkert um það

segja hvernig því er varið. En

hitt er á allra vitorði, að það

sem þér hafið opinberlega skrifað

í seinni tíý, hafið þér skrifað i

þetta blað.

Par eð þessu er þannig varið,

slíkri skoðun haldið fram i þessu

blaði, en þér eruð einn af banka-

stfórum Landsbankans, leyfi eg

mér, sem gamall og nyr félags-

maður í samvinnufélögum, að

spyrja yður opinberlega, hvort

þér hallist að þessari skoðun sem

haldið er fram í hinum tilfœrðu

orðum blaðsins.

Pað hlýtur að liggja yður i

augum uppi hve það er mikilsvert

fyrir hina mörgu samvinnumenn

í landinu, að fá að vita hvernig

þér litið á þetta mál, hvort þér

eruð þeirrar skoðunar að við

höfum allir „afsalað" okkur „511-

um rétti til frekara lánstrausts"

fnedf því að iaka þátt i sam-

ábyrgð félaganna.

Virðingarfylst.

Tryggvi   Þórhallsson.

Alvöruspurning,

Það liggur mikil alvara á bak

við fyrirspurn þá, sem hér að

framan er beint til elsta banka-

stjórans við Landsbankann.

Eitt af stjórnmálablöðum höf-

uðstaðarins flytur í fremstu grein

— undir dulnefni að vísu — þau

ummæli um féiagsmenn einhvers

útbreiddasta og farsælasta félags-

skapar í Iandinu, að »þeir ættu

ekki að geta vænst neins láns-

trausts, annarsstaðar en í félagi

því sem þeir eru í«, og að þeir

hafi »afsalað sér öllum rétti til

frekara lánstrausts«. — Og blaðið

sem flytur þessi ummæli er að al-

menningsáliti blað elsta banka-

stjóra Landsbankans.

Þessi almenni og alviðurkendi

félagsskapur — samvinnufélögin —

er gerður tortryggilegur með hin-

um allra ákveðnustu orðum, þar

eð það er sagt blákalt, að það að

ganga í hann hafi það í för með

sér að menn »viðskiftalega og sið-

mennilega« »afsali sér öllum rétti

til frekara lánstrausts«. Það er

minst á mununum og sagt væri,

að það væri sama sem að vera

gjaldþrota maður að vera í sam-

vinnufélagi.

Það mun tvímælalaust teljast

atvinnurógur, og varðar við lög,

er slík ummæli eru sögð opinber-

lega um einhverja stofnun, að það

drægi á eftir sér slíkan dilk að

vera við hana bendlaður.

Helztu og beztu bændur um

þvert og endilangt ísland fá fram-

an í sig þau ummæli að þeir séu

litlu betur farnir en ófullveðja

unglingar sem enginn þorir að trúa

fyrir eyri. — Af hverju? — Af

því að þeir hafa dirfst að fara að

dæmi hinna vitrustu manna ann-

ara þjóða og myndað félagsskap

um að vanda afurðir sinar og

koma þeim í sem hæzt verð, og í

annan stað til þess að fá góðar

og vandaðar vörur með hæfilegu

verði og spara óþarfa milliliði.

Mun elsti bankastjórinn við

Landsbankann líta á þetta sömu

augum og blað þetta, sem hann

skrifar í opinberlega? Þeir skifta

þúsundum hinir íslenzku bændur

og borgarar sem eiga heimting á

því að hann svari því opinberlega.

Bæði hans vegna, bankastjórans,

stofnunarinnar sem Jiann stjórnar

og hinna mörgu sem fá þessi um-

mæli um sig frá þessu blaði, er

það bráðnauðsynlegt að sannleik-

urinn komi i Ijós skýr og ákveðinn.

— Hér í blaðinu verður ekki

tekið fram fyrir hendur á sam-

bandsstjórn Samvinnufélaga íslands

um að hrekja með órengjanlegum

rökum, þessar gífurlegu staðhæfingar

í blaðinu. Það starf rækir formað-

ur sambandsstjórnarinnar að sjálf-

sögðu á sinum tima.

jfýtízku kattpttteunska.

Ein af hinum mörgu og illu af-

leiðingum ófriðarins sem mjög hefir

gert vart við sig í útlöndum er sú,

að eínstaka menn eða félög sæta

lagi, þegar lítið er orðið eftir af'

einhverri vörutegund, eða búist er

við að varan hætti að flytjast, og

kaupa upp alt sem til er af vör-

unni, eða það sem komist verður

yfir af henni. Eftirleikurinn er svo

auðskilinn. Verðið er sett upp, ann-

aðhvort þegar f stað eða von bráð-

ar. Það fer svo eftir gróðafíkn og

hinu jafnframt hvað menn halda

að líðist, hvað verðið er sett hátt

upp. Er að þessu hin mesta plága

um mörg lönd og eiga landsstjórn-

irnar í sífeldu höggi við þessa

gróðamenn. Hafa þeir að vísu

margir orðið að sæta þungri ábyrgð

og sektum fyrir framferði sitt, en

kænskan er mikil um að afla auðs-

ins, með hvaða meðölum sem er,

og almenningur alt of umburðar-

lyndur um að þola og koma ekki

upp um þessa menn.

Þessi nýtízku verzlunaraðferð

hefir nokkuð tíðkast hér á landi

síðan stríðið byrjaði, en fremur

mun það hafa verið í smáum stýl,

til þess að gera, víðast hvar á

landinu. En nú eru skilyrðin fyrir

þessum aðferðum að batna, um

leið og óðum þrengir að um að

fá úlflutningsleyfi fyrir vörur, en

það smáþrýtur sem til er í land-

inu, enda er það nú á allmargra

vitorði hér í Reykjavík, að ýmsir

menn eru nú að reyna að leika

hér þennan sama leik og lundar-

farsbræður þeirra leika erlendis.

Verði ekki tekið rækilega í taum-

ana má hiklaust gera ráð fyrir

því að þessi plága fái að geysa

hér og leiða viðlíka mikla bölvun

yfir okkar land og nágrannalöndin.

Það þarf ekki að eyða orðum

að því að fordæma þessa aðferð.

Hvað sem öðru líður munu allir

réltsýnir menn vera sammála um

að þessir milliliðir eru óþarfir og

næsta skaðlegir. Það liggur einna

beinast við að líkja þeim við pest-

irnar sem oft komu í kjölfar styrj-

aldanna í gamla daga.

En hvernig á að verjast þessari

plágu?

Landsstjórn og verðlagsnefnd

verða þar að taka höndum saman.

Verðlagsnefnd verður að hafa vak-

andi auga á því sem fram fer og

setja þegar hámarksverð á þær

vörutegundir sem þannig er farið

með, vitanlega að vel rannsökuðu

máli. Og landsstjórnin verður að

aðstoða verðlagsnefnd f baráttunni

við þessa nýtízku kaupmenn, ef til

vill með bráðabirgðalögum sem

leggja þunga refsing við slíkri

verzlun og heimila að taka lögtaki

hjá slíkum mönnum byrgðar þeirra.

Og almenningur verður að vera

samtaka um að fordæma þessa að-

ferð. Sterkt almenningsálit er eitt-

hvert bezta vopnið á slíka menn.

Því að oft og tíðum eru þeir ein-

mitt úr þeim hópnum sem teljast

vill hinn fremri og æðri í mann-

félagsstiganum.

Og hér dugar engin vægð. Hlifð-

arleysið fælir margan frá þessari

atvinnu. Það má ekki eiga sér

stað að þjóðin sé látin varnarlaus

gagnvart slíkum gróðamönnum

sem svifast einkis um að auðga

sjálfa sig á annara kostnað.

Veltufé ,Landsins4.

»ÖUu snúlð öfugt þó«.

»Lándið« hefir í tveim undan-

förnum tölubl. (8. og 15. þ. m.)

flutt grein sem nefnist »Veltufé«.

Er efni hennar hugleiðingar um

verzlunarmál íslands, einkum hvað

snertir mismun kaupmannaverzl-

unar annarsvegar og kaupfélaga

hinsvegar. Sumpart er greinin á-

rás á stefnu kaupfélaganna og

helztu grundvallaratriða sem þau

hafa sett starfsemi sinni, en þess

á milli vinsamlegar bendingar og

heilræði þeim til handa. En gegnum

hana alla skín einber óvild til

kaupfélagsskaparins í heild sinni,

óvild sem eigi getur dulist þótt

hræsni og yfirdrepskapur sé 1 ríf-

legasta lagi. Má afdráttarlaust segja,

að þótt öfuguggar Landsins hafi

lengi verið seinheppilegir í tillög-

um sfnum um verzlunarmál, þá

taki þessi ritsmið út yfir allan

þjófabálk og er þá mikið sagt. En

með greininni er kaupfélögunum

og formælendum þeirra ger hinn

bezti greiði, því þar er safnað

saman í eitt flestum höfuðósann-

indum sem andstæðingar þeirra

hafa borið á þau, og er þar með

gefið hið bezta tilefni til andsvara.

Sumt af því s'em í greininni stend-

ur, er líka þannig vaxið, að það

hefir meir verið notað í kyrþey,

en eigi hingað til verið haft frammi

í opinberum umræðum, unz nú,

að höfund greinar þeirrar sem hér

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40