Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN
að minsta kosii 80
blöð á ári, kostar S
krónur    árgangurinn.
AFGREWSLA
i Reykfavik Laugaveg
18, simi 286, út um
land i Laufási simi 91.
III.   &T.
Reykjavík, 4. janúar^lðlí).
I. blað.
Við aramotiia.
Allir íslendingar óska þess, að
irið, sem nú fer í hönd, verði
«kki eins og það sem Hðið er.
En það færði okkur tvöfaldan
frið, beímsfriðinn og friðinn út á
við fyrir okkur sjálfa. Þess vegna
getum við tekið undir með Egg-
crt Ólafssyni: »hitt sé grafið í
gleymsku sjó«.
Spurningin er* nú sú, að hve
miklu leyti við munum geta neytt
blessunar friðarins þetta árið, sem
er að byrja. Sú spurning er nu
rædd í öllum löndum. Og yfir-
leitt hníga svör allra í sömu átt:
Árið muni miklu fremur mega
teljast ófriðarár en friðar. Eftir-
köst ófriðarins muni jatnvel geta
orðið enn verri en ófriðurinn.
Skal hér getið nokkurra atriða.
Má taka til samanburðar þau
stríð, sem nýlegast hafa verið háð,
og sjá hve langur tími hefur liðið
frá því, er síðasta orustan var
háð, eða vopnahlé samið og þang-
að til buið var að afvopna her-
sveitirnar til fulls.
Var það:
í þrælastríðinu 17 mánuðir.
í   fransk-þýzka  striðinu 2 ár og
4 mánuðir.
I spánsk-ameríkánska stríðinu
16 mánuðir.
í Búastriðinu 10 mánuðir.
í   rússnesk-japanska stríðinu 13
mánuðir.
Er það ljóst af þessum saman-
burði, að ár líður a. m. k. þang-
að til búið er að afvopna herina,
sem barist hafa, þótt ekkert komi
annað til greina sem lengir þann
tima. —
En nú eru allar horfur á því,
að Bandamenn verði að senda
mikið herlið, fyrst og fremst til
Þýzkalands og Austurríkis, og það
gæti orðið í vetur, og því næst til
Rússlands, til þess að koma þar
á lögum og reglu og hjálpa þeim
þjóðum sem þar búa, til þess að
koma á hjá sér þvi stjórnarfyrir-
komulagi, sem þær kjósa sjálfar,
en geta ekki fyrir yfirgangi upp-
reistarmanna.
Munu Bandamenn telja sér þá
för sjálfsagt skylduverk, líkt og
hver maður telur það siðterðilega
skyldu sína, að hjálpa til að
slökkva eld í húsi nágranna sins.
Og i annan stað á hér við hið
fornkveðna, að »nálægur veggur
hitnar, þá er hinn næsti brennur«,
og munu Bandamenn ekki vilja
eiga Bolschevicka ráðandi við hlið-
ina á sér og eiga það víst, að þeir
notuðu gullið úr bönkunum, sem
beir  taka  traustataki,   til þess að
reyna að koma á stað sama
óstjórnareldi á Frakklandi, Eng-
landi og ftaliu.
Úrslit slíkrar sendiferðar mun
ekki þurfa að telja vafasöm. En
það er alveg óvíst, hve langan
tíma hún muni taka, og eins hitt,
hve mikið hún muni kosta. Og
striðið er ekki á enda fyr en hún
er afstaðin. —
Árið sem leið sendu Bandaríkin
tólf miljónir smálesta af matvöru
til Norðurálfunnar. Var áætlað, ef
stríðið hefði staðið enn eitt ár,
hefði þurft að senda átján miljónir
smálesta. Nú er það áætlað af
hinum fróðustu mönnum, að ekki
muni veita af tuttugu miljónum
smálesta af matvöru til Norður-
álfunnar þetta árið, Þörfin vaxi
svo  mjög við friðinn.
Sulturinn er langdrýgsti sam-
herji Bolschevickanna. Það rekur
ekki hvað sizt á eftir Bandarikja-
mönnum, að reyna að fullnægja
matarþöríinni. Miðríkin opnast
aftur eftir fjögra ára sult. Ekki
hægt að gera ráð fyrir nema hlut-
fallslega mjög lítilli matarfram-
leiðslu í Norðurálfunni, eins og alt
er þar í garðinn búið.
Er augljóst, hverjar afleiðingar
hljóta að verða af þessu. Að lík-
indum verða örðngleikarnir að fá
mat meiri í ár" en nokkru sinni
áður. Bandamenn munu vafalítið
skamta mat handa öllum heirain-
um. Það er mjög vonlítið, að á
árinu, sem nú-fer i hönd, komist
aftur á fullkomlega frjáls verzlun
með matvöru — hvað sem öðru
líður.
Það er þvi síður en svo, að
menn geti gert sér bjartar vonir
um árið sem í hönd fer, þótt
endanleg úrslit séu bundin á ófrið-
inn.
um
UnðsverzhmiBa.
Vikið var að því nýlega hér i
blaðinu hversu stærsta og gagn-
legasta bjargráðafyrirtækið sem
ráðist hefir verið í hér á landi,
landsverzlunin, hefir verið blygðun-
arlaust rægð fyrir almenningi, og
að ekki hafi verið svifist þesa að
balda á lofti og margendurtaka
alger ósannindi um stofnunina.
Skulu nú hér rök leidd að
þeirri staðhæfingu, með þvi að
bera saman ummæli þess blaðs
sem hér á einkum hlut að* máli,
sem er Vísir, við þær upplýsingar
sem Timinn hefir aflað sér hjá for-
stjórum landsverzlunarinnar.
Skal þá fyrst að því vikið sem
Vísir segir (12. júní) um landsverzl-
unina alment, sem er það, að okurverð
sé á vórum Iandsverzlunar og að
þrásinnis hafi orðið uppvíst um
feikna verðman á vörum kaup-
manna og landsverzlunar, þannig
að beildsalar hafi f fyrstu sett
miklu lægra verð en landsverzlun
á sömu vörur.
Þessi fullyrðing blaðsins er eins
og flest annað úr þeirri átt ekki
annað en órökstuddur sleggjudóm-
ur, því að þó að svo kunni að
vera að einhver kaupmaður hafi
einhverntíma selt einhverja vöru
lítið eitt lægra verði en landsverzl-
un, þá er ekki óalgengt að nota
slíka aðferð sem auglýsingu og
vinna þá hallann upp á öðrum
vörutegundum. Hinsvegar gat og
átt sér stað, að vörur, er keyptar
voru inn löngu áður en lands-
verzlunin gerði innkaup sín, væri
bægt að selja að skaðlausu Iægra
verði en vörur landsverzlunar-
innar.
En það er tilgangslitið að deila
um verðlag einstakra vörutegunda
í það og það skiftið. Hitt er meg-
inatriði málsins, að i reyndinni
hefir almenningi, vegna afskifta
landsverzlunar, gefíst kostur á að
kaupa allflestar nauðsynjavömr
miklu lœgra verði heldur en orðið
hefði án íhlutunar þings og stjórn-
ar um verzlunina, Órækasta sönn-
unin fyrir þessu er, að landsverzl-
uninni hafa borist viðs vegar að
ummæli merkra manna, þar sem
þeir fullyrða, að verð landsverzl-
unarvara hafi verið 20—30°/o lægra
en vöruverð ýmsra kaupmanna,
enda er það í fullu samræmi við
ummæli þingmanna um verðlagið.
Um slíkan verðmun getur nú varla
verið að ræða eftir að landsverzl-
un hefir ákveðið hámarksútsölu-
verð á nauðsynjavörum.
Hinn 17. júnf kemst Vísir að
þeirri niðurstöðu, að landsverzl-
unin selji hverja smálest af kol-
um 100 kr. of dýrt. Þessa full-
yrðing endurtekur blaðið svo hvað
eftir annað. Telur það alkunnugt,
að þetta sé svona.
Hver  er sannleikurinn?
Hann ér þessi:
Meðalverð   16 kolafarma á höfn á
íslandi:      Smálestin    kr. 284,70
Vörutollur og hafnargjöld —      3,50
Upp«kipun,      lóðargjald,
heimflutningur eða út-
skipun......—    12,00
Rýrnun   2°/o   .    .    . um —      6,00
Vaxtatap 3°/o ...--------9,00
Reksturskostnaður 2°/o . —      6,00
Samtals kr. 321,20
Vefengi   Vísir,   ef  hann   treystir
sér  til, þetta verðlag af hálfu for-
stjóranna.
Kolin hafa nú lengi verið seld
á 325 kr. smálestin.
Álagning landsverzlunarinnar er
kr. 3,80, en Visir segir að hún aé
100 kr., og fultyrðir það hvað eftir
annað.
Það mun ekki ofmælt, og er
þó langt jafnað, að hér sé um að
ræða einhver ófyrirleitnustu ósann-
indi sem höfð hafa verið að vopni
í íslensku stjórnmálalifi.
Má benda á það, í sambandi við
kolaverðið, að aðalkolaverzl"nin
hér i Reykjavík hefir takmarkað
mjög verzlun sína vegna þess að
hún hefir ekki séð sér fært að
selja kol sama verði og Iands-
verzlunin.
Gott sýnishorn af tillögum Vísis
um landsverzlunina, og þeim af-
leiðingum sem af hefði orðið, ef
fylgt hefði verið, getur að líta 16.
ágúst. Þá telur Vísir það höfuð-
synd í kolamálinu að landsverzl-
unin aflaði sér ekki nægilegs skipa-
kosts til þess að flytja kolabirgðir
til landsins, þegar hiim ótakmark-
aði kafbátahernaður hófst. Hæfi-
Iegur kolaforði til ársins hafði þá
verið áætlaður 60 þus. smálestir.
Vísir mundi kjósa svo vilra stjórn,
að hún hefði birgt landið til tveggja
ára þ. e. með 120 þús. smálestum.
Á þeim tima sem hér er um að
ræða, sló svo miklum óhug á sæ-
farandi þjóðir heimsins að skipa-
göngur hættu að mestu milli ýmsra
landa. Langmestum erfiðleikum
var þó bundið að halda uppi sam-
göngum við England, þar sem kaf-
bátahættan var mest.
Undir þessum kringumstæðum
vildi Vísir láta landsverzlun útvega
svo sem 120—200 skip lil Eng-
landsferða og taka 20—30 miljón
króna lán til þess og kolakaup-
anna.
Hvað virðist mönnum um slíka
tillögu? Kunnugir mein geta giskað
á hvað Vísir hefði sagt ef iands-
stjórn og landsverzlunar hefðu tekið
slikt upp hjá sjálfum sér,
Hinn 9. apríl gerir Visir sements-
kaup landsins að umtalsefni. Blaðið
heldur því fram að landsverzlun-
in kaupi aðallega sement frá
Bandaríkjunum, þótt hver tunna
þaðan komin sé 20—30 kr. dýrari
en frá Danmörku. Ennfremur gef-
ur blaðið það í skyn að íslenzka
stjórnin hati fengiö dönsku stjórn-
ina til þess að hindra sements-
fluininga hingað til lands frá Dan-
mörku, til þess að hið ódýra
danska sement hindraði ekki okur
landsverzlunarinnar.
Hið sanna í þessu máli er, að í
fyrstu þegar landsverzlunin leitaði
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4